Boş Zaman Etkinlikleri Anketi

Özet

Boş Zaman Etkinlikleri Anketi, Vesile Gül tarafından 2008 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu anketin temel amacı, öğrencilerin boş zamanlarında gerçekleştirdikleri çeşitli boş zaman etkinlikleri türlerini ve bu etkinliklere ayırdıkları süreyi sistematik olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle bu etkinliklerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri ve okumaya yönelik geliştirdikleri tutumlar üzerindeki potansiyel etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır. Anket, katılımcıların görüşlerini beşli Likert derecelendirme sistemi üzerinden toplamaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, kapsam geçerliğinin sağlanması amacıyla uzman görüşlerine başvurulmasını ve ilgili alan yazının detaylı incelemesini içermiştir. Güvenirlik analizi için ise Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı kullanılmıştır. Bu anket, eğitim psikolojisi alanında, öğrenci gelişimini ders dışı aktiviteler bağlamında incelemek isteyen araştırmacılar için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Boş zaman, Boş zaman etkinlikleri, Okuduğunu anlama, Okuma tutumu, Ölçek geliştirme, Eğitim psikolojisi, Lisansüstü çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi.

Yazarlar

Vesile GÜL

Amaç

Anketin temel amacı, öğrencilerin katıldığı boş zaman faaliyetlerinin çeşitliliğini ve yoğunluğunu tespit etmektir. Bu tespit, özellikle bu faaliyetlerin, öğrencilerin akademik başarılarının kritik bir bileşeni olan okuduğunu anlama becerileri ve okumaya karşı sergiledikleri genel tutumlar üzerindeki ilişkisel etkilerini araştırmaya zemin hazırlamıştır.

Ölçek, eğitim alanındaki araştırmacılara, öğrencilerin ders dışı yaşamlarının bilişsel ve duyuşsal gelişimlerine nasıl katkıda bulunduğunu anlamaları için sistematik bir veri toplama aracı sunmaktadır. Bu sayede, öğrencilerin boş zamanlarını yapılandırma biçimlerinin eğitim çıktıları üzerindeki rolü incelenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin günlük yaşam döngüsünde yer alan çeşitli boş zaman etkinliklerini ölçmeyi hedefleyen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçülen temel yapılar arasında, aktif ve pasif boş zaman değerlendirme biçimleri, kültürel etkinliklere katılım ve sosyal etkileşimler yer almaktadır. Bu yapı, bireylerin öğrenme süreçlerine ve tutumlarına etki eden çevresel ve kişisel faktörleri değerlendirme olanağı sunar.

Bu anketin psikometrik yapısı, boş zaman kullanımının bir yandan bilişsel süreçleri (okuduğunu anlama) diğer yandan ise duyuşsal alanları (okumaya yönelik tutum) nasıl etkilediğini ortaya koymaya odaklanmıştır. Bu bağlamda, yapı, öğrencilerin boş zaman etkinlikleri tercihleri ile akademik motivasyonları arasındaki korelasyonu incelemeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme sürecinde, geçerlik çalışmalarına büyük önem verilmiştir. İlk olarak, ilgili alan yazın kapsamlı bir şekilde incelenmiş, mevcut benzer ölçekler analiz edilmiş ve hatta öğrencilerin kendi yazdıkları kompozisyonlar dâhil edilerek maddelerin oluşturulmasına başlanmıştır. Bu ön çalışma, maddelerin ölçülmek istenen yapıyla teorik tutarlılığını sağlamıştır.

Oluşturulan ilk taslak, ölçeğin kapsam geçerliğinin (Content Validity) sağlanması amacıyla alanında uzman akademisyenlerin ve araştırmacıların görüşlerine sunulmuştur. Uzmanlardan gelen eleştiri ve geri bildirimler doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapılarak, anketin ölçmek istediği yapıyı tam olarak temsil etmesi sağlanmıştır. Bu yöntem, ölçme aracının içeriğinin ilgili bilgi ve becerileri ne ölçüde kapsadığını gösterir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemlerden biri olan Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve maddeler arasındaki korelasyonun derecesini yansıtır.

Yüksek bir Cronbach Alpha değeri, anketin maddeleri arasında güçlü bir içsel tutarlılık olduğunu ve dolayısıyla ölçüm sonuçlarının güvenilir olduğunu işaret eder. Tezin orijinal bölümünde belirtilen bu analiz, anketin psikometrik açıdan sağlamlığını destekleyen önemli bir kanıttır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını netleştirmek için genellikle Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynak referansta bu analizin ayrıntılarına veya elde edilen faktör yapılarına dair kesin bilgiler açıkça belirtilmemiştir.

Geliştirme tipi bir ölçek olduğu göz önüne alındığında, araştırmacının muhtemelen Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanarak maddelerin alt boyutlara ayrımını yapmış olması beklenir. Bu analiz, boş zaman etkinliklerinin hangi kategoriler altında toplandığını ve bu kategorilerin okuma üzerindeki etkilerinin ayrı ayrı incelenmesini sağlamıştır. Bu süreç, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulanması için kritiktir.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme Çalışması

Biçim: 5’li Likert tipi derecelendirme (1=tamamen katılıyorum – 5=tamamen katılmıyorum). Bu format, katılımcıların sunulan maddelere ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını beyan etmelerini sağlar.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenci Popülasyonu

Yaş Grubu: Lisansüstü tezin uygulandığı öğrenci grubuna bağlı olarak değişkenlik göstermekle birlikte, genellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü kapsamında yürütülen yüksek lisans tez çalışmasının örneklem grubunu oluşturan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kendi kendine raporlama (self-report) temelli anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Likert ölçeği, Psikometri, Cronbach Alpha, Kapsam geçerliği, Yüksek lisans tezi, Eğitim psikolojisi, Öğrenci tutumları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir (Tez çalışmasının yürütüldüğü kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, 2008 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik çalışmalarda kullanılan tez ekindeki ölçekler genellikle ticari olmayan araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsiz erişime açıktır, ancak kullanım öncesinde sorumlu yazar Vesile Gül’den veya ilgili üniversiteden izin alınması tavsiye edilir.

Ölçeğin tam metnine ve uygulama detaylarına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir.

Kaynaklar

Gül, V. (2008). Boş zaman etkinliklerinin okuduğunu anlama ve okumaya yönelik tutumlar üzerindeki etkililiği (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Tezin ve ölçeğin tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir:

• YÖK Ulusal Tez Merkezi Bağlantısı: tez.yok.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: bos-zaman-etkinlikleri-anketi-toad.pdf

Boş Zaman Etkinlikleri Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir. Maddelere erişim, yüksek lisans tezinin tam metninden veya yukarıda sağlanan orijinal PDF belgesi aracılığıyla sağlanabilir.

Maddeler, katılımcının boş zamanlarında gerçekleştirdiği farklı aktivite türlerini (spor, sanat, okuma, sosyal medya kullanımı vb.) ölçmeye odaklanmıştır. Derecelendirme sistemi 5’li Likert tipindedir (1=tamamen katılıyorum – 5=tamamen katılmıyorum).