Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği

Özet

Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği, bireylerin eşleriyle olan ilişkilerini çeşitli boyutlarda değerlendirmelerini sağlayan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Türkiye’de Kabakçı, Tuğrul ve Öztan (1993) tarafından Türkçe’ye uyarlama ve güvenirlik çalışmaları yapılarak kullanıma sunulmuştur. Ölçek, özellikle evlilik ilişkilerinde gözlemlenen dört temel ilişki örüntüsünü, yani Bağımlılık, Kopukluk, Kontrolcülük ve Güvenilebilirlik boyutlarını ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu sayede, çiftlerin birbirlerini nasıl algıladıkları ve ilişkilerinin dinamikleri hakkında önemli bilgiler edinilebilir.

Anahtar Kelimeler

Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği, evlilik, eş değerlendirme, psikoloji, ilişki dinamikleri, bağımlılık, kontrolcülük, güvenirlik.

Yazarlar

E. Kabakçı, C. Tuğrul, Nedret Öztan

Amaç

Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin kendi eşlerini algılama biçimlerini ve evlilik ilişkilerinde baskın olan etkileşim tarzlarını sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle çift terapisi ve evlilik danışmanlığı alanlarında, ilişki sorunlarının temelinde yatan algısal farklılıkları ve davranışsal eğilimleri tespit etmek için tasarlanmıştır. Bu araç, bireylerin eşlerinin davranışlarını; sorumluluk alma, duygusal yakınlık kurma, kontrol etme ve güven verme açılarından nasıl değerlendirdiğini ortaya koyar.

Yapısal Özellikler

Ölçek, evlilik ilişkisinin niteliğini belirleyen dört ana psikolojik yapıyı incelemektedir. Ölçeğin madde sayıları cinsiyete göre farklılık göstermektedir; kadın formu 79 madde, erkek formu ise 72 maddeden oluşmaktadır. Her bir boyut, evlilik içindeki spesifik davranışsal eğilimlere odaklanmaktadır.

Ölçeğin temel aldığı dört alt boyut şunlardır:

• Bağımlılık Boyutu: Eşin sorumluluktan kaçınma veya eşine aşırı dayanma eğilimini ölçer. (Örnek Madde: Sorumluluktan kaçar.)
• Kopukluk Boyutu: Eşler arasındaki duygusal mesafeyi ve fiziksel/zamansal ihmali değerlendirir. (Örnek Madde: Hiçbir zaman bana ayıracak fazla zamanı olmaz.)
• Kontrolcülük Boyutu: Eşin diğer tarafın hayatını yönetme, karar verme veya manipüle etme çabalarını ölçer. (Örnek Madde: Benim ne istediğimi benden daha iyi bildiğini zanneder.)
• Güvenilebilirlik Boyutu: Eşin desteğini, erişilebilirliğini ve kriz anlarında yanında olma yeteneğini değerlendirir. (Örnek Madde: O’na ihtiyacım olduğu zaman yanımdadır.)

Geçerlik

Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasına dair sunulan kaynakta, genel ölçek geçerlik analizlerine ilişkin detaylı bir özet sunulmamıştır. Geçerlik çalışmalarının (yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik vb.) ayrıntıları için orijinal uyarlama makalesinin incelenmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda, bir ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren geçerlik kanıtlarının sunulması büyük önem taşır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik değerleri, alt boyutlar bazında güçlü bir tutarlılık sergilemektedir. Cronbach Alfa katsayısı, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için kullanılmıştır.

• Genel olarak, Cronbach alfa değerlerinin kadın formunda -.06 ile .72 arasında değiştiği belirtilmiştir. Genel ölçek için bildirilen bu düşük değerler, bazı maddelerin ya da orijinal yapının Türk kültürüne tam olarak uymadığına işaret edebilir.
• Ancak, alt boyutlar için elde edilen Cronbach Alfa değerleri oldukça tatmin edicidir:
  • Kadın Formunda Alt Boyutlar: .83 ile .90 arasında değişmektedir.
  • Erkek Formunda Alt Boyutlar: .72 ile .90 arasında değişmektedir.

Alt boyutlardaki yüksek iç tutarlılık katsayıları (.72 ve üzeri), ölçeğin her bir alt yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak dört temel alt boyutun (Bağımlılık, Kopukluk, Kontrolcülük, Güvenilebilirlik) korunduğu anlaşılmaktadır. Faktör analizi sonuçları, evlilik ilişkisindeki etkileşim biçimlerinin bu dört ana faktör altında toplandığını desteklemektedir. Bu dört faktör, eşlerin birbirlerine karşı sergiledikleri davranışların ve bu davranışların algılanışının ayrıştırılmasına olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Değerlendirme (Eşini Değerlendirme)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Evli Bireyler

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Evlilik ilişkisi içinde olan ve eşlerini değerlendirmeleri beklenen bireyler.

Test Metodolojisi: Bireyler, ölçekteki ifadelerin kendi eşlerine ne ölçüde uygun olduğunu belirlemektedir. Derecelendirme formatı, dikotomik (evet/hayır) ve kararsızlık seçeneğini içermektedir.

Derecelendirme: İfadelerin kendi eşlerine uygun olup olmadığını belirlemek için üç seçenek sunulur:

• Evet
• Hayır
• Kararsızım

Anahtar Kelimeler

Evlilik doyumu, eş ilişkisi, psikometrik araç, güvenirlik katsayısı, ilişki değerlendirmesi, kontrolcülük, bağımlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nedret Öztan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 1993 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı, izinleri ve olası ücretlendirmesi hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Nedret Öztan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin bilimsel ve akademik amaçlı kullanımı genellikle ilgili yayınlara atıf yapılarak gerçekleştirilir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: birtchnell-es-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kabakçı, E., Tuğrul, C. ve Öztan, N. (1993). Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 8(29), 31-37.

Makalenin dijital bağlantısı: turkpsikolojidergisi.com

Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Kadın formu toplam 79 madde, erkek formu toplam 72 maddedir.

• Bağımlılık Boyutu: Sorumluluktan kaçar.
• Kopukluk Boyutu: Hiçbir zaman bana ayıracak fazla zamanı olmaz.
• Kontrolcülük Boyutu: Benim ne istediğimi benden daha iyi bildiğini zanneder.
• Güvenilebilirlik Boyutu: O’na ihtiyacım olduğu zaman yanımdadır.