Birleştirilmiş Sınıf Özyeterlik Ölçeği

Özet

Birleştirilmiş Sınıf Özyeterlik Ölçeği (BSÖÖ), Ramazan Sağ tarafından 2011 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle kırsal ve az nüfuslu bölgelerde uygulanan çoklu sınıf düzenlemesi olan birleştirilmiş sınıf ortamlarında görev yapan öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının mesleki görevlerini başarıyla yerine getirme konusundaki kişisel özyeterlik algılarını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğretmenlerin karma seviyelerdeki öğrencilere yönelik etkili öğretim ve değerlendirme süreçlerini yönetme becerilerine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özyeterlik, Birleştirilmiş Sınıf, Öğretmen Yeterliği, Program Okuryazarlığı, Öğretim ve Değerlendirme, Likert Tipi Ölçek.

Yazarlar

Ramazan Sağ.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, birleştirilmiş sınıfların kendine has zorluklarına ve gerekliliklerine yönelik öğretmen yeterlik inançlarını nicel olarak saptamaktır. Birleştirilmiş sınıflarda görev yapmak, birden fazla sınıf seviyesini aynı anda yönetmeyi, farklı müfredatları eş zamanlı uygulamayı ve bireysel öğrenme ihtiyaçlarına yanıt vermeyi gerektirir. Bu nedenle, ölçek bu karmaşık görevlere dair öğretmenlerin kendilerine duydukları güveni ölçmeyi hedefler.

Geliştirme çalışması, birleştirilmiş sınıf öğretmenliği yeterliklerinin belirlenmesi ve öğretmen eğitimi programlarının bu özel ihtiyaca göre güçlendirilmesine bilimsel bir temel sağlamak üzere yapılmıştır. Ölçek, öğretmen adaylarının bu alana yönelik hazırlık düzeylerini değerlendirmede de kullanılabilir.

Yapı

Birleştirilmiş Sınıf Özyeterlik Ölçeği (BSÖÖ), özyeterlik kavramının, öğretmenlik mesleğine özgü bağlamda ölçülmesine dayanır. Ölçek, yapılan analizler sonucunda toplam 15 madde ve 2 ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, birleştirilmiş sınıf öğretmenliğinin temel operasyonel alanlarını temsil etmektedir:

• Program Okuryazarlığı (9 Madde): Bu boyut, birleştirilmiş sınıflara dönük esnek ve etkili ders planları yapma, müfredatı yorumlama ve farklı seviyelerdeki öğrencilere uygun materyalleri seçme konusundaki inancı kapsar.
• Öğretim ve Değerlendirme (6 Madde): Bu boyut, farklı bilişsel seviyelere uygun öğretim stratejileri uygulama, sınıf içi etkileşimi yönetme ve öğrencilerin öğrenme çıktılarını değerlendirmek için uygun ölçme ve değerlendirme tekniklerini kullanma yeterliğini ifade eder.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik çalışmasına dair spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, faktör yükleri, korelasyonlar) özetlenmemiştir. Ancak ölçeğin geliştirme çalışması olması sebebiyle, yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarının gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. Yapı geçerliği, genellikle Faktör Analizi yoluyla sağlanmıştır ve ölçeğin iki teorik alt boyuta ayrılması, yapısal geçerliğin bir kanıtıdır.

Detaylı geçerlik sonuçlarına, ölçeğin yayınlandığı akademik makale üzerinden ulaşılabilir. Bu süreçte uzman görüşlerine başvurularak maddelerin birleştirilmiş sınıf öğretmenliği yeterlik alanlarını yeterince temsil edip etmediği incelenmiş ve kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen güvenirlik katsayısı, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

• Genel Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı: .93

Psikometrik standartlara göre, .93 gibi yüksek bir değer, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı son derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin özyeterlik algılarını güvenilir bir biçimde değerlendirebildiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analizler neticesinde 15 maddelik ölçek, teorik beklentilere uygun olarak iki belirgin faktöre ayrılmıştır. Bu faktörler, birleştirilmiş sınıflarda öğretmen yeterliğinin iki temel alanını temsil etmektedir.

Faktör analizi sonuçları, Program Okuryazarlığı alt boyutunun 9 maddeyi, Öğretim ve Değerlendirme alt boyutunun ise 6 maddeyi içerdiğini ve maddelerin ilgili alt boyutlara yüksek yüklerle ayrıştığını göstermiştir. Bu ayrım, ölçeğin yapısal geçerliğini ve ölçtüğü yeterlik alanlarının birbirinden ayrışabilir olduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme amaçlı, öz bildirim tipi yeterlik algısı ölçeği.

Format: 15 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Kullanılan Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören Sınıf Öğretmenliği öğrencileri ve/veya birleştirilmiş sınıflarda görev yapan öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler veya adayları).

Popülasyon Detayları: Ölçek, öğretmenlik mesleğine hazırlanmakta olan veya kırsal bölgelerde zorlu eğitim koşullarında çalışan eğitimcilerin yeterlik algılarını hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek maddeleri, “Kendimi yeterli görürüm” (5 puan) ile “Kendimi hiç yeterli görmem” (1 puan) arasında puanlanmaktadır. Ölçekten alınan toplam puanın yüksek olması, bireyin birleştirilmiş sınıf öğretmenliğine yönelik yüksek düzeyde özyeterlik inancına sahip olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Eğitim Psikolojisi, Cronbach Alpha, Çoklu Sınıf Yönetimi, Eğitim Fakültesi, Yapı Geçerliği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Ramazan Sağ (Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Fakültesi ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır).

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Test Yılı: 2011 (Makalenin yayınlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek akademik bir çalışma olarak geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Ramazan Sağ ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ozyeterlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sağ, R. (2011). Birleştirilmiş Sınıf Öğretmeni Olmaya Yönelik Özyeterlik Ölçeği geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 386-397. Makalenin çevrimiçi bağlantısı: efdergi.hacettepe.edu.tr

[quads id=5]

Birleştirilmiş Sınıf Özyeterlik Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 15 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi derecelendirme ile puanlanmaktadır (“Kendimi yeterli görürüm- 5…..kendimi hiç yeterli görmem-1”). Aşağıda ölçeğin alt boyutları ve bu boyutları temsil eden örnek maddelerin başlangıçları verilmiştir:

• Program okuryazarlığı (9 madde): Birleştirilmiş sınıflara dönük ders planları yapmada kendimi
• Öğretim ve değerlendirme (6 madde, orijinal kaynakta 10 numara ile belirtilmiş): Öğrencilerin bilişsel becerilerini değerlendirmek için ölçme ve değerlendirme tekniklerini kullanmada kendimi

Not: Parantez içindeki sayılar, ilgili alt boyutun madde sayısını belirtmektedir (9+6=15). Maddeler, “yeterli/yetersiz görürüm” ifadesiyle tamamlanmaktadır.