Bilimsel-Sosyal Uygulamalara İlişkin Yönetsel Esneklik Ölçeği

Özet

Bilimsel-Sosyal Uygulamalara İlişkin Yönetsel Esneklik Ölçeği, Barış Uslu tarafından 2016 yılında üniversite ortamındaki yöneticilerin bilimsel ve sosyal uygulamalara yönelik sergiledikleri yönetsel esneklik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, yükseköğretim kurumlarının temel misyonları olan araştırma, öğretim ve toplum hizmeti alanlarındaki yönetimsel yaklaşımların esnekliğini değerlendirmeyi hedefler. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin üniversite bağlamında güçlü bir yapısal geçerliğe ve yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Yönetsel Esneklik, Üniversite Yönetimi, Bilimsel Uygulamalar, Toplum Hizmeti, Eğitim Yönetimi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Barış Uslu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik ve idari personelin, üniversitelerin bilimsel ve sosyal işlevlerini yerine getirirken karşılaşılan durumlarda gösterdikleri yönetsel esneklik düzeyini belirlemektir. Bu esneklik, özellikle değişen koşullara adaptasyon, yeniliklere açıklık ve bürokratik engelleri aşma yeteneği gibi kritik yönetimsel davranışları kapsamaktadır.

Ölçek, yöneticilerin esnek yaklaşımlarını ölçerek, üniversite yönetimlerinin kurumsal performansı ve bilimsel üretkenliği üzerindeki etkilerini analiz etmeye olanak tanır. Elde edilen veriler, eğitim yönetimi alanında iyileştirme stratejileri geliştirmek ve esnekliği teşvik eden örgütsel kültürler oluşturmak için kullanılabilir.

Yapı (Ölçülen Kavram)

Bilimsel-Sosyal Uygulamalara İlişkin Yönetsel Esneklik Ölçeği, çok boyutlu bir yapı olan yönetsel esneklik kavramını ölçmektedir. Bu yapı, üniversitelerin üç temel faaliyet alanı üzerinden tanımlanmıştır: Öğretim, Araştırma ve Toplum Hizmeti. Ölçek, bu alanlarda karar alma süreçlerinin katılığı yerine, durumsal değişkenlere göre adapte olabilme yeteneğini temel alır.

Ölçek, yöneticinin standart operasyon prosedürlerinden (SOP) ne kadar sapabileceğini veya yenilikçi çözümler üretebileceğini değerlendirerek, geleneksel yönetim anlayışının ötesindeki modern yönetim yaklaşımlarını yansıtır. Ölçek, toplamda 3 alt boyut ve 14 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin faktörel yapısının amaca uygun ve oldukça iyi bir uyum gösterdiğini kanıtlamaktadır.

Elde edilen uyum iyiliği değerleri şunlardır: χ²=174.480, p=.000; χ² /df=2.457; GFI=.952; AGFI=.929; CFI=.971; RMSEA=.054. Bu değerler, özellikle χ² /df oranının 3’ün altında olması ve GFI, AGFI, CFI gibi uyum indekslerinin .90’ın üzerinde olması nedeniyle, modelin veriye mükemmel bir uyum sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Cronbach’s Alpha yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin bütünü için elde edilen genel katsayı α=.92 olup, bu değer ölçeğin son derece güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Ayrıca, ölçeğin alt boyutları arasındaki ilişkiler korelasyon analizleriyle incelenmiş ve bu ilişkilerin p≤.01 düzeyinde anlamlı olduğu, korelasyon katsayılarının .70 ile .93 arasında değiştiği belirlenmiştir. Alt boyutlara ait iç tutarlılık katsayıları ise aşağıdaki gibidir:

• Toplum Hizmetine İlişkin Yönetsel Esneklik boyutu için: α=.83
• Araştırmaya İlişkin Yönetsel Esneklik boyutu için: α=.78
• Öğretime İlişkin Yönetsel Esneklik boyutu için: α=.85

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak belirlenen üç alt boyutlu yapısının, toplanan verilerle ne ölçüde örtüştüğünü incelemiştir.

DFA sonuçları, 14 maddelik ve 3 faktörlü yapının üniversite bağlamında güçlü bir şekilde doğrulandığını göstermektedir. Bu faktörler, üniversitelerin temel fonksiyonlarına uygun olarak, Toplum Hizmetine, Araştırmaya ve Öğretime İlişkin Yönetsel Esneklik olarak adlandırılmıştır. Elde edilen yüksek uyum değerleri, (χ² /df=2.457) bu faktör yapısının sağlamlığını desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Psikometrik Ölçek)

Format: 3 alt boyut, 14 madde. (Derecelendirme formatı belirtilmemiş olsa da, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Ortamında Görev Yapan Akademik ve İdari Personel/Yöneticiler

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Çalışma, üniversite ortamında gerçekleştirilen bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasına dayanmaktadır.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemler kullanılarak geliştirilmiş, Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Cronbach’s Alpha hesaplamaları ile geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yükseköğretim, Yönetsel Karar Alma, Eğitim Yönetimi, İdari Esneklik, Üniversite Performansı, 14 Madde Ölçek

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Barış Uslu

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: bilimsel-sosyal-uygulamalara-iliskin-yonetsel-esneklik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Uslu, B. (2016). Bilimsel-sosyal uygulamalara ilişkin yönetsel esneklik ölçeği: Üniversite ortamında geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Egitim Yönetimi Dergisi, 22(1), 109-131. DOI: http://dx.doi.org/10.14527/kuey.2016.005

Makalenin tam metnine şu adresten ulaşılabilir: kuey.net

Bilimsel-Sosyal Uygulamalara İlişkin Yönetsel Esneklik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• 3 alt boyut 14 madde
• Toplum Hizmetine İlişkin Yönetsel Esneklik
• Araştırmaya İlişkin Yönetsel Esneklik
• Öğretime İlişkin Yönetsel Esneklik