Servis Sorumlu Hemşiresi Yönetsel Yeterlik Değerlendirme Ölçeği

Özet

Servis Sorumlu Hemşiresi Yönetsel Yeterlik Değerlendirme Ölçeği, 2005 yılında Sökmen tarafından yürütülen kapsamlı bir ölçek geliştirme çalışması sonucunda oluşturulmuştur. Bu çalışma, İstanbul’daki kamu hastanelerinde görev yapan alt kademe yönetici hemşirelerin (özellikle Servis Sorumlu Hemşiresi pozisyonu) eğitim ihtiyaçlarını ve yönetsel yetkinlik düzeylerini analiz etmeyi amaçlamıştır. Ölçek, hemşirelik hizmetlerinde görevli yöneticilerin sahip olması gereken idari, teknik ve insan ilişkileri becerilerini ölçmeye odaklanmıştır.

Ölçek, toplam 46 maddeden meydana gelmektedir ve geliştirme sürecinde psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için çalışmalar yapılmıştır. Özellikle, taslak ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ilgili kavramları ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşüne başvurulmuş, böylece yüksek düzeyde kapsam geçerliliği hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Servis Sorumlu Hemşiresi, Yönetsel Yeterlik, Hemşirelik Yönetimi, Eğitim İhtiyacı, Yönetici Hemşire, Ölçek Geliştirme, Kamu Hastanesi.

Yazarlar

Sökmen, S.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yönetsel yeterlik kavramını hemşirelik bağlamında operasyonelleştirmek ve alt kademe yönetici hemşirelerin mevcut yeterlik düzeylerini standart bir araç kullanarak belirlemektir. Bu tespit, kurumsal düzeyde yönetici eğitim programlarının ihtiyaç analizine dayalı olarak planlanmasına olanak tanımıştır.

Ölçek, yönetici hemşirelerin görev tanımlarına uygun olarak, planlama, organize etme, personel geliştirme, problem çözme ve karar verme gibi kilit yönetsel alanlardaki performanslarını objektif olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, hemşirelik yönetiminde kritik olan yönetsel yeterlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç temel yeterlik alanını kapsar: teknik yeterlikler (klinik bilgi ve becerilerin yönetimi), insan ilişkileri yeterlikleri (motivasyon, iletişim, çatışma yönetimi) ve kavramsal yeterlikler (planlama, bütçeleme, stratejik düşünme).

46 maddelik ölçek, bu yeterlik alanlarının tamamını kapsayacak şekilde geniş bir perspektifle tasarlanmıştır. Ölçeğin alt boyutları ve faktör yapısı, tezin orijinal metninde detaylı olarak açıklanmıştır; ancak genel olarak Servis Sorumlu Hemşiresi rolünün gerektirdiği tüm yönetimsel sorumlulukları içermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında, geliştirme aşamasında kapsam geçerliliği yöntemine başvurulmuştur. Taslak ölçeğin, ölçmek istediği yönetsel yeterlik alanını tam olarak temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla alanında uzman 20 akademisyen ve deneyimli yöneticinin görüşü alınmıştır.

Uzmanlar, her bir maddeyi 4 aşamalı bir derecelendirme sistemi kullanarak değerlendirmişlerdir (1=uygun değil, 2=maddenin uygun şekle getirilmesi gerekiyor, 3=uygun ancak ufak değişiklik gerekiyor, 4=uygun). Bu uzman değerlendirmesi sonucunda, maddelerde gerekli düzeltmeler yapılmış ve ölçeğin Servis Sorumlu Hemşiresinin görev tanımına tam olarak uygun olduğu doğrulanmıştır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte ölçeğin sayısal güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) belirtilmemiştir. Ancak, bir doktora tezi çalışması olması sebebiyle, ölçeğin psikometrik açıdan sağlamlığını kanıtlamak için güvenirlik analizlerinin (muhtemelen iç tutarlılık ve/veya test-tekrar test güvenilirliği) tezin orijinal metninde sunulduğu varsayılmaktadır.

Araştırmacılar, ölçeğin tutarlılık düzeyine dair detaylı bilgilere Sökmen (2005) tezinin metninden ulaşabilirler. Güvenirlik, ölçeğin yönetsel yeterlik düzeylerini tutarlı ve hatasız bir şekilde ölçme yeteneğinin temel göstergesidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla faktör analizinin kullanılıp kullanılmadığına dair doğrudan bilgi mevcut değildir. Ancak 46 maddelik bir ölçeğin farklı yeterlik alanlarını ölçmesi beklendiğinden, çok boyutlu yapıyı ortaya koymak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmış olması güçlü bir olasılıktır.

Faktör analizi sonuçları, Servis Sorumlu Hemşiresi Yönetsel Yeterlik Değerlendirme Ölçeği’nin kaç alt boyuttan oluştuğunu, bu boyutların neler olduğunu ve her bir alt boyutun toplam varyansa katkısını açıklayacaktır. Bu bilgiler, ölçeğin puanlanması ve sonuçların yorumlanması için temel teşkil etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği.

Format: 46 maddeden oluşan, muhtemelen 5’li veya 4’lü Likert tipi derecelendirme formatına sahip yeterlik değerlendirme aracıdır.

Mevcut Diller: Türkçe.

Hedef Kitle: Alt kademe yönetici hemşireler (Servis Sorumlu Hemşireleri).

Yaş Grubu: Çalışan yetişkin hemşireler (Genellikle 25-55 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: İstanbul’daki kamu hastanelerinde görevli olan yönetici hemşireler üzerine uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Yönetici hemşirelerin kendi yetkinliklerini değerlendirmelerine veya üst/ast yöneticiler tarafından değerlendirilmelerine olanak tanıyan bir yeterlik saptama metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik Yeterliği, Yönetim Becerileri, Alt Düzey Yönetici, Psikometrik Ölçek, Sökmen, YÖK Tez.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır (Yazar Sökmen, 2005 yılında İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde doktora çalışmasını tamamlamıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2005 yılında Sökmen tarafından geliştirilmiştir. Ölçek bir doktora tezi kapsamında oluşturulduğu için, akademik kullanım genellikle yazarın izni veya tezin referans gösterilmesiyle mümkündür. Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yonetici-hemsirelerin-egitim-gereksinimini-saptama-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Sökmen, S. (2005). İstanbul’daki kamu hastanelerinde görevli alt kademe yönetici hemşirelerin eğitim ihtiyacının analizi ve bir yönetici eğitim programı önerisi (Doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Servis Sorumlu Hemşiresi Yönetsel Yeterlik Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin uygulama maddeleri bu kaynakta detaylı olarak listelenmemiştir. Ölçek toplam 46 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda, geliştirme aşamasında uzmanlardan görüş alınırken kullanılan derecelendirme sistemi sunulmuştur:

Derecelendirme Sistemi (Uzman Görüşü İçin):

• 1=uygun değil
• 2=maddenin uygun şekle getirilmesi gerekiyor
• 3=uygun ancak ufak değişiklik gerekiyor
• 4=uygun