Yönetsel Etkililik Ölçeği

Özet

Yönetsel Etkililik Ölçeği, İra ve Şahin (2010) tarafından Türkçe’ye uyarlanan bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle eğitim kurumları bağlamında, yöneticilerin sergilediği etkililik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin orijinal formunda herhangi bir yapı geçerliği veya güvenirlik çalışması yapılmamış olması nedeniyle, uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerin yeniden belirlenmesine odaklanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin beş alt boyuttan oluştuğu ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu tespit edilmiştir.

Ölçeğin geliştirme süreci, açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak yapı geçerliğini sağlamayı ve belirlenen alt ölçekleri netleştirmeyi içermiştir. Bu çalışma, ölçeğin yönetim bilimleri alanında uygulamalı araştırmalarda kullanılması için sağlam bir zemin hazırlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yönetsel Etkililik, Ölçek Uyarlaması, Faktör Analizi, Yönetim, Liderlik, Örgütleme, Güvenirlik, İç Tutarlılık.

Yazarlar

İra, N., Şahin, S.

Amaç

Yönetsel Etkililik Ölçeği’nin temel amacı, yöneticilerin faaliyetlerini ne derece başarılı ve hedefler doğrultusunda gerçekleştirebildiklerini tespit etmektir. Ölçek, özellikle akademik kurumlar gibi karmaşık organizasyonlarda yönetsel fonksiyonların (planlama, karar verme, örgütleme, iletişim, liderlik) etkinliğini ölçmek üzere Türkçe’ye uyarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, Türk kültürüne ve yönetim pratiğine uygun olarak ölçeğin psikometrik özelliklerini yeniden tesis etmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim yöneticilerinin ve diğer organizasyonlardaki yöneticilerin etkililik düzeyleri objektif kriterlerle değerlendirilebilmektedir.

Yapısal Özellik

Ölçek, yöneticilik rolünün farklı boyutlarını kapsayan çok boyutlu bir yapı ölçmektedir. Yönetsel etkililik, uyarlama çalışması sonucunda belirlenen beş temel alt ölçek aracılığıyla kavramsallaştırılmıştır:

• Planlama ve Karar Verme
• Örgütleme ve İnsan Kaynakları Yönetimi
• Ekip Çalışması
• İletişim
• Liderlik

Bu alt ölçekler, bir yöneticinin kaynakları kullanma, insanları motive etme ve örgütsel hedeflere ulaşma kapasitesini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal formunda yapı geçerliği ve güvenirlik çalışmaları eksik olduğu için, uyarlama çalışmasında yapı geçerliğinin sağlanması temel öncelik olmuştur. Bu amaçla, veri analizi için açımlayıcı (keşfedici) faktör analizi kullanılmıştır.

Faktör analizinde, Büyüköztürk (2009) tarafından belirlenen standart ölçütler esas alınmıştır:

• Her bir faktörde yer alan maddelerin anlamsal ve içeriksel tutarlılığı.
• Faktör özdeğerlerinin (eigenvalue) 1 veya 1’in üzerinde olması.
• Bir maddenin kendi faktöründe “.40” ve üzerinde bir faktör yüküne sahip olması.
• Maddenin yer aldığı faktördeki yük değeri ile diğer faktörlerdeki yük değerleri arasındaki farkın en az “.10” olması.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, her bir alt ölçek için ayrı ayrı alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde tutarlı olduğunu göstermektedir:

• Planlama ve Karar Verme alt ölçeği için Alfa Katsayısı: .94
• Örgütleme ve İnsan Kaynakları Yönetimi alt ölçeği için Alfa Katsayısı: .94
• Ekip Çalışması alt ölçeği için Alfa Katsayısı: .89
• İletişim alt ölçeği için Alfa Katsayısı: .90
• Liderlik alt ölçeği için Alfa Katsayısı: .84

Bu yüksek alfa değerleri, ölçeğin ilgili yapıyı ölçmede güvenilir olduğunu ve tekrarlı ölçümlerde benzer sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliğini sağlamak ve alt ölçekleri oluşturmak amacıyla açımlayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Analizler, SPSS 17.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Faktör analizine hazırlık aşamasında, verilerin faktörleştirilmeye uygunluğunu belirlemek amacıyla KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) örneklem yeterliliği testi ve Barlett testi uygulanmıştır. Faktör analizi, aynı yapıyı ölçen değişkenleri gruplayarak ölçmeyi daha az sayıda faktörle açıklamayı hedefleyen temel bir istatistiksel tekniktir. Bu analizler sonucunda ölçeğin beş temel boyutta toplandığı görülmüştür.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Likert Tipi (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Personel ve Öğretim Elemanları (Yönetimsel roller bağlamında)

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Popülasyon)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışmasının yapıldığı popülasyon detayları kaynakta detaylı belirtilmemiştir; ancak maddeler fakülte bağlamında yönetsel etkililiğe odaklanmaktadır.

Test Metodolojisi: Aritmetik ortalama, yüzde, KMO, Barlett testi, faktör analizi ve güvenirlik analizleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yönetim, Eğitim Yönetimi, Etkililik, Liderlik, Karar Verme, Örgütleme, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nejat İra

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, İra ve Şahin tarafından 2010 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Kullanım izni ve ücret bilgisi için sorumlu yazar (Nejat İra) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: yonetsel-etkililik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. İra, N. ve Şahin, S. (2010). Yönetsel Etkililik Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 28: 16-29.
2. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Raporlama. Ankara: Pegem Akademi.

Yönetsel Etkililik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

19-Fakülte de bütçe fonlarının dağıtımı adil bir şekilde yapılmaktadır.
29-Fakülte, öğretim elemanlarından, bireysel hedeflerine ulaşmaları yönündeki gelişmelerini, düzenli aralıklarla değerlendirmelerini beklemektedir.
20-Fakülte, eylemlerine yol gösterecek politika ve düzenlemelere sahiptir.
5-Fakülte, öğretim elemanlarını, bireysel amaçlarını gerçekleştirmesi için teşvik etmektedir.
8-Alınan bütçe kararları fakültenin amaçlarını gerçekleştirecek yeterliktedir.
9-Fakülte öğretim elemanları, fakülte bütçesinin hazırlanması sürecine katılmaktadırlar.