Bilimsel İşlem Beceri Testi

Öz

Bilimsel İşlem Beceri Testi (BİBT), özellikle fen eğitimi alanında kullanılan, geliştirme aşamasında oluşturulmuş bir ölçme aracıdır. Bu testin temel amacı, öğrencilerin temel bilimsel işlem becerileri (BİB) düzeylerini belirlemektir. Ölçek, özellikle kavramsal değişim yöntemlerinin öğrencilerin atom, molekül ve madde gibi karmaşık bilimsel kavramları anlamadaki başarısı üzerindeki etkisini inceleyen akademik çalışmalarda kullanılmıştır. BİBT, öğrencilerin bilimsel sorgulama süreçlerini ne ölçüde etkili bir şekilde yürütebildiklerini nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel İşlem Becerileri, Kavramsal Değişim, Fen Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Atom, Molekül, Madde Kavramları, Psikometri

Yazarlar

S. Ünlü

[quads id=5]

Amaç

Bilimsel İşlem Beceri Testi’nin temel amacı, öğrencilerin fen bilimleri derslerinde karşılaştıkları problemleri çözmek ve deneyleri tasarlamak için gerekli olan temel ve bütünleştirilmiş bilimsel işlem becerilerini ölçmektir. Bu test, özellikle pedagojik müdahalelerin (örneğin, kavramsal değişim stratejileri) öğrencilerin bilişsel yeterlilikleri üzerindeki etkisini değerlendirmede bir araç olarak hizmet etmiştir.

Ölçek, bilim eğitiminde öğrencilerin teorik bilgiyi pratik uygulama ve sorgulama yetenekleriyle ne kadar başarılı bir şekilde birleştirebildiklerini tespit etmek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede eğitimciler, öğrencilerin hangi bilimsel süreç adımlarında desteğe ihtiyaç duyduğunu belirleyebilirler.

Yapı

BİBT’nin ölçtüğü temel yapı, Bilimsel İşlem Becerileri (BİB) bütünüdür. Bu beceriler genellikle iki ana kategoriye ayrılır: temel beceriler ve bütünleştirilmiş beceriler. Temel beceriler; gözlem yapma, sınıflandırma, ölçme, sayıları kullanma ve iletişim kurmayı içerirken; bütünleştirilmiş beceriler ise hipotez kurma, değişkenleri belirleme, deney tasarlama, veri yorumlama ve çıkarım yapma gibi daha karmaşık yetenekleri kapsar.

Ölçek, öğrencilerin bilimsel bir problemi tanımlama, ilgili değişkenleri kontrol etme ve sonuçları mantıksal bir çerçevede analiz etme yeteneklerini değerlendirerek, onların bilimsel düşünme biçimlerini nicelleştirmeyi hedefler. Bu yapı, fen okuryazarlığının temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgisine dair spesifik bir veri sağlanmamıştır. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçme aracı olduğu göz önüne alındığında, genellikle içerik geçerliği ve yapı geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılabilir. İçerik geçerliği, fen eğitimi alanındaki uzman görüşleri alınarak ve test maddelerinin ölçülmek istenen bilimsel işlem becerileri alanını temsil edip etmediği kontrol edilerek sağlanmış olmalıdır.

Yapı geçerliğinin sağlanması için ise, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen becerileri gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren istatistiksel analizlerin (örneğin, faktör analizi veya bilinen gruplar karşılaştırması) gerçekleştirilmiş olması muhtemeldir. Ancak bu analizlere ait nicel sonuçlar mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Mevcut kaynakta güvenirlik katsayısına ilişkin doğrudan bir bilgi (“-“) belirtilmemiştir. Bir psikometrik aracın güvenilirliği, ölçümlerin tutarlılığı anlamına gelir. BİBT için iç tutarlılık katsayısının (Cronbach Alfa) veya test-tekrar test güvenirliğinin hesaplanmış olması gerekmektedir.

Yüksek lisans tezlerinde genellikle güvenirlik, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa değeri ile rapor edilmektedir. Bu değerin, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verip vermediğini gösteren bir kanıt teşkil etmesi beklenir.

Faktör Analizi

Bilimsel İşlem Becerileri (BİB) çok boyutlu bir yapıya sahip olduğundan, geliştirme sürecinde ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılmış olması güçlü bir olasılıktır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt beceri grupları (faktörler) altında toplandığını ve BİB yapısının temel ve bütünleştirilmiş beceriler olarak beklenen teorik ayrımını doğrulayıp doğrulamadığını göstermeye yardımcı olur. Ancak bu analizin sonuçlarına dair detaylar kaynakta yer almamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Çoktan Seçmeli veya Açık Uçlu (Tezin içeriğine bağlı olarak, genellikle bilimsel beceri testleri çoktan seçmeli veya kısa yanıtlı formatları kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: İlköğretim veya Ortaöğretim öğrencileri (Tezin bağlamı atom ve molekül kavramları olduğu için genellikle 6-8. sınıf veya lise öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Kavramsal değişim yöntemlerinin atom, molekül ve madde kavramlarını anlamadaki etkisinin incelendiği çalışmanın örneklem grubu.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem testi formatında, belirlenen bilimsel senaryolar üzerinden öğrencilerin gözlem, hipotez kurma ve verileri yorumlama becerilerini ölçmeye odaklanan maddelerden oluşur.

Anahtar Kelimeler

Ölçme Aracı, Fen Okuryazarlığı, Bilişsel Yeterlilikler, Hipotez Kurma, Veri Yorumlama, ODTÜ, Fen Eğitimi Araştırmaları

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Fen Bilimleri Enstitüsü (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bilimsel İşlem Beceri Testi, 2000 yılında S. Ünlü tarafından yürütülen akademik bir çalışma (yüksek lisans tezi) kapsamında geliştirilmiştir. Testin kullanımı genellikle akademik araştırmalar için serbesttir, ancak ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarın veya telif hakkı sahibi kurumun (Orta Doğu Teknik Üniversitesi) izni gerekebilir. Testin kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

1. Ünlü, S. (2000). Kavramsal değişim yöntemlerinin çocukların, atom, molekül ve madde kavramlarını anlamadaki başarılarına etkisi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

[quads id=5]

Bilimsel İşlem Beceri Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, mevcut kaynak içerikte yer almamaktadır.