Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BİSBET)

Özet

Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BİSBET), fen ve teknoloji dersi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri (BSB) düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir ölçme aracıdır. Test, hem çoktan seçmeli hem de açık uçlu maddeler içererek, öğrencilerin temel bilimsel becerilerden (Gözlem, Sınıflama) entegre becerilere (Deney Tasarlama, Hipotez Kurma) kadar geniş bir yelpazede yetkinliklerini değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, 2013 yılında F. Karslı ve A. Ayas tarafından yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel Süreç Becerileri Testi, BİSBET, Bilimsel Süreç Becerileri (BSB), Fen Eğitimi, Öğretmen Adayları, Ölçme, Test Geliştirme.

Yazarlar

Fahriye Karslı, Ali Ayas.

Amaç

BİSBET’in temel amacı, fen ve teknoloji alanında öğrenim gören öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerine ne ölçüde sahip olduklarını nicel olarak belirlemektir. Bu test, özellikle laboratuvar derslerinin ve bilimsel yöntem eğitimlerinin etkililiğini değerlendirmek, öğrencilerin bilimsel sorgulama yeteneklerindeki gelişimlerini izlemek ve müfredatın bu becerileri ne kadar desteklediğini saptamak için tasarlanmıştır. Testin geliştirilmesi, alanda var olan geçerli ve güvenilir ölçme araçları ihtiyacına yanıt vermektedir.

Yapı (Konstrukt)

Testin ölçtüğü yapı, Bilimsel Süreç Becerileridir (BSB). BSB, bilim insanlarının problem çözme ve bilgi edinme süreçlerinde kullandıkları zihinsel ve fiziksel becerileri kapsar. BİSBET, bu becerileri iki ana kategori altında değerlendirir: Temel BSB’ler ve Entegre BSB’ler. Bu beceriler arasında Gözlem, Ölçme, Sınıflama, Veri Yorumlama, Değişkenleri Kontrol Etme ve Hipotez Kurma gibi kritik yetkinlikler bulunmaktadır. Testin karma yapısı (çoktan seçmeli ve açık uçlu), adayların hem bilgiyi tanıma hem de bilgiyi uygulama becerilerini aynı anda ölçmeye olanak tanır.

Geçerlik

BİSBET’in geçerlik çalışmaları, testin ölçmek istediği bilimsel süreç becerilerini başarıyla ölçtüğünü göstermektedir. Özellikle, testin ölçüt geçerliği (criterion validity) kapsamında, Bilimsel Süreç Becerilerine (BSB) yönelik özel eğitim alan öğrenciler ile eğitim almayan öğrencilerin test puanları karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, BSB eğitimi alan öğrencilerin BİSBET’in hem çoktan seçmeli hem de açık uçlu kısımlarından aldıkları toplam puanların, eğitim almayan öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğunu (p < .05) ortaya koymuştur. Ayrıca, BSB’ye vurgu yapılarak laboratuvar dersi işlenen grubun (G2), kontrol grubundaki (G1) öğrencilere göre daha yüksek puanlar alması, testin eğitimsel müdahaleye duyarlı olduğunu ve yapı geçerliğini desteklediğini göstermektedir.

Güvenirlik

BİSBET’in güvenirlik analizleri, testin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını işaret etmektedir. Geçerlik çalışmalarında kullanılan aynı karşılaştırmalı yöntemler, testin güvenilirliğini destekleyici niteliktedir. BSB odaklı eğitim alan grupların, almayan gruplara göre anlamlı derecede yüksek puanlar alması (p < .05), testin ölçtüğü becerilerdeki gerçek farklılıkları yansıttığını ve ölçüm hatasının düşük olduğunu ima eder. Sıra ortalamalarının incelenmesi de, BSB odaklı laboratuvar eğitimi alan grubun (G2) testin tüm bölümlerinden daha yüksek puanlar almasıyla, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Sunulan kaynak materyalde ayrıntılı bir keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi bilgisi açıkça belirtilmemiştir. Ancak, BİSBET’in maddelerinin, ölçülen becerilerin doğasına uygun olarak (Gözlem, Hipotez Kurma, Deney Tasarlama gibi ayrı alt beceriler) yapılandırıldığı bilinmektedir. Testin 36 maddelik yapısı, bilimsel süreç becerilerinin çok boyutlu bir yapı olduğunu ve farklı becerileri temsil eden alt ölçeklerin veya faktörlerin varlığını düşündürmektedir. Bu yapı, BSB alanındaki yaygın teorik çerçevelerle uyumludur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özel amaçlı başarı/beceri testi)

Format: Çoktan Seçmeli ve Açık Uçlu Karma Yapı

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18-24 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Fen ve Teknoloji Dersi Öğretmen Adayları.

Test Metodolojisi: Eğitimsel müdahale öncesi ve sonrası gruplar arası karşılaştırmaya dayalı nicel ölçüm (Known-Groups Validation).

Anahtar Kelimeler

Fen ve Teknoloji Eğitimi, Eğitim Psikolojisi, Öğrenci Başarısı, Bilimsel Yöntem, Laboratuvar Eğitimi, Çoktan Seçmeli Test, Açık Uçlu Soru.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin geliştirildiği yıl 2013‘tür. İzinler ve kullanım ücretleri hakkında detaylı bilgi için sorumlu yazar Fahriye Karslı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makale bağlantısı: tused.org.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: bilimsel-surec-becerileri-testi-bisbet-toad.pdf

Referanslar

Karslı, F. ve Ayas, A. (2013). Fen ve teknoloji dersi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin ölçülmesine ilişkin bir test geliştirme çalışması. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 10(2), 66-84.

Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BİSBET) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Toplam 36 madde bulunmaktadır:

• 25’i çoktan seçmeli yapıda.
• 11’i açık uçlu yapıda.

Çoktan Seçmeli Sorularla Ölçülen Beceriler (25 soru):

• Gözlem
• Ölçme
• Sınıflama
• Önceden Kestirme
• Değişkenleri Belirleme, değiştirme ve kontrol Etme
• Hipotez Kurma
• Verileri Yorumlama
• Sonuç çıkarma
• Deney Yapma-Tasarlama

Açık Uçlu Sorularla Ölçülen Beceriler (11 Soru):

• Sınıflama
• Verileri Kaydetme
• Verileri Kullanma ve Model Oluşturma (Grafik Çizme)
• Değişkenleri Belirleme ve Hipotez Kurma
• Deney Tasarlama