Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı Ölçeği (Scientific Inquiry Competency Perception Scale), Yücel Gelişli ve L. Beisenbayeva tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin bilimsel araştırma süreçlerini yürütme yeteneklerine dair öznel inançlarını ve yeterlik algılarını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, özellikle lisansüstü öğrencilerin akademik araştırma becerilerine yönelik algılarını değerlendirmeye odaklanmıştır.

Ölçeğin geliştirme süreci, Kazakistan’daki lisansüstü öğrencilerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin uluslararası akademik ortamlarda kullanım için sağlam psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Bu araç, eğitim programlarının etkinliğini artırmak ve öğrencilerin bilimsel sorgulama süreçlerine dair özgüvenlerini belirlemek için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel Araştırma, Yeterlik Algısı, Öz Yeterlik, Lisansüstü Eğitim, Psikometrik Geliştirme, Bilimsel Sorgulama, Araştırma Becerileri.

Yazarlar

Yücel Gelişli, L. Beisenbayeva.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin bilimsel araştırma faaliyetlerinin çeşitli aşamalarında (problem tanımlama, hipotez geliştirme, veri analizi ve raporlama dahil) kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini saptamaktır. Ölçek, bir bireyin bilimsel sorgulama (scientific inquiry) becerilerine yönelik yeterlik algısı düzeyini standartlaştırılmış bir yöntemle ölçmeyi hedefler.

Ölçek, akademik danışmanlara ve eğitimcilere, lisansüstü öğrencilerin araştırma eğitimlerinde desteklenmesi gereken alanları belirlemede somut veriler sunar. Bu, özellikle araştırma odaklı yükseköğretim programlarında öğrencilerin akademik başarılarını ve tez tamamlama oranlarını etkileyen psikolojik engelleri anlamada önemli bir rol oynar.

Yapı

Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı Ölçeği, bireyin bilimsel süreçlere katılım ve bu süreçleri başarıyla tamamlama inancını, yani öz yeterliğini ölçen bilişsel bir yapı üzerine kurulmuştur. Bu yapı, genellikle bilimsel araştırma döngüsünün mantıksal ve metodolojik adımlarını kapsayan alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, katılımcıların yalnızca bilgi düzeylerini değil, aynı zamanda bu bilgiyi uygulamaya koyma konusundaki özgüvenlerini de değerlendirir. Yeterlik algısı, bireyin motivasyonunu, hedeflerini ve akademik azmini doğrudan etkilediği için, bu ölçek araştırma eğitimindeki psikolojik bariyerleri anlamak için temel bir araçtır.

Geçerlik

Gelişli ve Beisenbayeva (2017) çalışmasında, ölçeğin geçerlik (validity) kanıtları sağlamak için kapsamlı psikometrik analizler yürütülmüştür. Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin gerçekten bilimsel araştırma yeterlik algısını ölçtüğünü ve başka bir yapıyı ölçmediğini doğrulamayı amaçlamıştır. Bu süreçte genellikle yapı geçerliği (construct validity) için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Elde edilen bulgular, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısıyla uyumlu olduğunu göstermiştir. Yüksek düzeyde yapı geçerliği, bu ölçeğin akademik araştırmacılar ve lisansüstü öğrenciler üzerinde güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) analizleri, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneği ile ilgilidir. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı olan Cronbach’s Alpha değerleri rapor edilmiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel bilimsel yeterlik algısı yapısını ölçmede başarılı olduğunu göstermektedir. Bu güçlü güvenirlik kanıtları, ölçeğin eğitim ve araştırma ortamlarında stabil ve güvenilir bir değerlendirme aracı olarak kullanılmasına olanak tanır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı yapısının boyutlarını belirlemek üzere Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analizler, bilimsel sorgulamanın farklı yönlerinin (örneğin, metodolojik planlama, etik farkındalık, sonuçların yorumlanması) ayrı ayrı faktörler olarak ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak incelemiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemekte ve araştırmacılara, öğrencilerin yeterlik algısındaki spesifik güçlü ve zayıf yönleri anlamaları için alt ölçekler sunmaktadır. Bu detaylı yapısal analiz, ölçeğin teorik sağlamlığını pekiştirmiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Algı düzeyini ölçen bir öz bildirim ölçeği formatındadır. Derecelendirme formatı orijinal makalede detaylandırılmasa da, akademik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (English).

Population Group: Akademik kariyere devam eden bireyler, araştırmacılar.

Age Group: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler (20+ yaş).

Population Details: Ölçeğin ilk geçerlik ve güvenirlik çalışması Kazakistan’daki lisansüstü öğrenciler üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Yapılandırılmış Öz Bildirim Ölçeği (Structured Self-Report Questionnaire). Katılımcılar, her maddeye ilişkin yeterlik algılarını belirtilen derece aralığında işaretler.

Anahtar Kelimeler

Akademik Yeterlik, Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı Ölçeği, Özgüven, Psikometri, Eğitim Değerlendirmesi, Yükseköğretim, Geçerlik, Güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Yücel Gelişli)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Yücel Gelişli ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanım ücretleri hakkında bilgi almak için yazarla doğrudan temas kurulmalıdır.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve yayın yılı 2017‘dir.

Kaynaklar

Gelişli, Y.,& Beisenbayeva, L. (2017). Scientific Inquiry Competency Perception Scale (The case of Kazak postgraduate students) reliability and validity study. International Journal of Instruction, 10(1), 273-288. Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı Ölçeği‘nin orijinal makalesidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bilimsel-arastirma-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Bilimsel Araştırma Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.