Bilimsel Araştırma Uygulamalarına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Şahin ve Avşar (2013) tarafından, bireylerin bilimsel araştırma uygulamalarına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışması, özellikle üniversite öğrencilerinin veya akademisyen adaylarının araştırma süreçlerine ne kadar olumlu veya olumsuz yaklaştığını tespit etmeyi hedefler. Bu tür bir tutum ölçümü, eğitim programlarının ve araştırma metodolojisi derslerinin etkinliğini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

Bilimsel Araştırma Uygulamalarına Yönelik Tutum Ölçeği (BAYTUÖ), öz bildirime dayalı bir araç olup, katılımcıların araştırma yapmaya karşı duydukları motivasyonu, istekliliği ve algıladıkları yeterliliği belirlemede kullanılmaktadır. Ölçek, bir geliştirme çalışması olarak sunulmuş ve sonuçları V. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi’nde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, psikometrik geliştirme, bilimsel araştırma, araştırma uygulamaları, sosyal bilimler, tutum.

Yazarlar

Bahar Şahin, Ayşe Avşar.

Amaç

Bilimsel Araştırma Uygulamalarına Yönelik Tutum Ölçeği (BAYTUÖ), bireylerin bilimsel araştırma süreçlerine, metodolojilerine ve genel uygulamalarına dair sahip oldukları tutumları nesnel olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Temel amaç, araştırmaya karşı duyulan ilgi, motivasyon ve algılanan zorluk seviyelerini tespit ederek, araştırma eğitimi ihtiyacını belirlemektir.

Ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarında araştırma dersleri alan öğrencilerin, bilimsel süreçlere karşı geliştirdikleri duygusal ve bilişsel eğilimleri değerlendirmede kullanışlı bir araç sağlamaktadır. Bu sayede, eğitimciler araştırma metodolojisi derslerinin içeriğini ve sunum biçimini katılımcıların tutumlarına göre ayarlayabilirler.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin bilimsel araştırma uygulamalarına karşı sergilediği genel eğilim veya tutumdur. Bu tutum, genellikle araştırmanın gerekliliğine, faydasına, zorluğuna ve araştırmacı rolüne yönelik inançları kapsar. Bu yapı, genellikle çok boyutlu olup, araştırmaya karşı duyulan kaygı veya isteklilik gibi alt boyutları içerebilir.

Tutumun bu boyutları, bireyin araştırma yapma eylemine ne kadar değer verdiği, araştırma yapma yeteneğine ne kadar güvendiği ve araştırma sürecinin kendisini ne kadar keyifli veya sıkıcı bulduğu gibi bileşenleri içerir. Ölçek, bu bileşenleri kapsayacak şekilde maddeler içerecek biçimde geliştirilmiştir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünden emin olmak için gerçekleştirilmiştir. Kaynak bilgide detaylar belirtilmese de, geliştirme sürecinde genellikle uzman görüşü alınarak Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmış ve Yapı Geçerliği (Construct Validity) için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Şahin ve Avşar (2013), bu geliştirme sürecinde ölçeğin bilimsel araştırma uygulamalarına yönelik tutumu doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermeyi hedeflemiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Geliştirme çalışmasında, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir ve ölçeğin iç tutarlılığının yeterli olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Geliştiriciler, büyük olasılıkla, ölçeğin temel boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulamıştır. Bu analiz, bilimsel araştırma uygulamalarına yönelik tutumun tek bir boyut mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı (örneğin, Araştırmaya Yönelik İlgi, Araştırma Kaygısı) oluştuğunu belirlemeye yardımcı olmuştur.

Elde edilen faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesini destekler nitelikte olmalıdır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil ettiğini doğrular ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü güçlendirir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development Study)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri veya akademisyen adayları.

Age Group: Genç yetişkinler (18-30 arası).

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması, muhtemelen Türkiye’deki bir üniversitenin farklı fakültelerinden veya bölümlerinden öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, araştırma metodolojisi derslerinin hedef kitlesi olan bu grubun tutumlarını belirlemektir.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda bireysel olarak uygulanabilir. Ölçek, bireylerin bilimsel araştırma süreçlerine yönelik öz bildirime dayalı tutumlarını ölçer ve uygulama süresi nispeten kısadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçümü, psikometri, bilimsel süreçler, araştırma eğitimi, ölçek geliştirme, tutum, yükseköğretim.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Bahar Şahin)

Correspondence Address: Bahar Şahin (Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Eğitim Fakültesi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, 2013 yılında Şahin ve Avşar tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımına veya yayınlanmasına dair özel bir ücret bilgisi mevcut değildir; ancak akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgileri sorumlu yazar Bahar Şahin üzerinden sağlanmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bilimsel-arastirma-uygulamalarina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Şahin, B.,& Avşar, A. (2013). Bilimsel araştırma uygulamalarına yönelik bir tutum ölçeği geliştirme çalışması. V. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi içinde (s.2294-2301). Çanakkale: Onsekiz Mart Üniversitesi.

Bilimsel Araştırma Uygulamalarına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans kaynağa (V. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi Bildiri Kitabı) veya sorumlu yazar Bahar Şahin’in iletişim adresine başvurulması önerilmektedir.

Ölçeğin içeriği, bireyin bilimsel araştırma yapma süreçlerine karşı geliştirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri ölçmeye odaklanmaktadır.