Bilimsel Alan Gezisi Yapmaya İlişkin Öz Yeterlilik Algısı Ölçeği

Öz

Bilimsel Alan Gezisi Yapmaya İlişkin Öz Yeterlilik Algısı Ölçeği, öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının bilimsel alan gezilerini planlama, yürütme ve değerlendirme süreçlerine dair kendilerini ne ölçüde yetkin hissettiklerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Tortop ve Uzbilir-Özçelik (2018) tarafından geliştirilen bu ölçek, psikometrik açıdan güçlü bir araç olup, fen eğitimi alanında kullanılan önemli bir ölçme aracıdır. Ölçek, toplam 12 maddeden ve iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: Öğretim Tasarım ve Organizasyon.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlilik, bilimsel alan gezisi, öğretmen yeterliliği, ölçek geliştirme, fen eğitimi, psikometri.

Yazarlar

Hasan Said Tortop, G. Uzbilir-Özçelik.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin bilimsel alan gezilerini etkili bir şekilde gerçekleştirme kapasitelerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu geziler, öğrencilerin teorik bilgileri gerçek dünya bağlamında görmeleri açısından kritik öneme sahiptir. Ölçek, bu tür etkinlikleri düzenleme konusunda öğretmenlerin karşılaştığı zorlukları ve yeterlilik eksikliklerini tespit etmeye yardımcı olmayı hedefler.

Öğretmenlerin öz yeterlilik inançlarının belirlenmesi, hizmet içi eğitim programlarının ve öğretmen yetiştirme süreçlerinin bu alandaki ihtiyaçlara göre şekillendirilmesi açısından önemli veriler sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Bandura’nın sosyal bilişsel teorisine dayanan ve bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inancını ifade eden öz yeterlilik yapısını ölçmektedir. Ölçek, bilimsel alan gezileri bağlamında bu yapıyı iki temel boyutta ele alır:

• Öğretim Tasarım: Alan gezisinin pedagojik amaçlarının belirlenmesi, öğrenme hedeflerine uygun materyal seçimi ve gezi sonrası değerlendirme süreçlerine ilişkin yeterlilik algısını içerir.
• Organizasyon: Gezinin lojistik planlaması, güvenlik önlemleri, izin süreçleri ve katılımcılar arasındaki koordinasyon gibi yönetimsel süreçlere ilişkin yeterlilik algısını kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Yapılan Faktör Analizi sonuçlarına göre, ölçekteki 12 maddenin faktör yük değerleri 0.699 ile 0.860 arasında değişmektedir. Bu yüksek faktör yükleri, maddelerin ait oldukları alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini ve ölçeğin yapısal olarak tutarlı olduğunu göstermektedir.

Elde edilen bu değerler, ölçeğin teorik olarak öngörülen iki faktörlü yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır. Bu durum, ölçeğin bilimsel alan gezisi yapmaya yönelik öz yeterlilik algısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak test edilmiştir. Ölçeğin tamamı için hesaplanan güvenirlik katsayısı 0.92 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin mükemmel derecede yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların güvenirlik katsayıları da oldukça yüksektir: Öğretim Tasarım boyutu için 0.88 ve Organizasyon boyutu için 0.90 olarak hesaplanmıştır. Bu katsayılar, hem ölçeğin genelinin hem de alt boyutlarının ölçtükleri yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi çalışmaları sonucunda 12 madde ve 2 alt boyutlu bir yapıya sahip olacak şekilde geliştirilmiştir. Bu alt boyutlar, Öğretim Tasarım ve Organizasyon olarak adlandırılmıştır.

Faktör yüklerinin 0.699 ile 0.860 arasında değişmesi, maddelerin ölçeğin tamamına güçlü bir katkı sağladığını ve iki faktörlü yapının sağlamlığını desteklediğini göstermektedir. Bu yapı, öğretmenlerin bilimsel alan gezilerine yönelik yeterlilik algılarını iki temel ve ayrılabilir bileşen üzerinden incelemeye olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz Yeterlilik Ölçeği)

Format: 5’li Likert Ölçeği

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler veya buna hazırlananlar)

Popülasyon Detayları: Ölçek, öğretmenlerin bilimsel alan gezilerini düzenleme konusundaki yeterlilik algılarını hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, 5’li Likert formatında (1= tamamen katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum) kendilerini en iyi tanımlayan seçeneği işaretlerler. Yüksek puanlar, bilimsel alan gezisi yapmaya yönelik yüksek öz yeterlilik algısını gösterir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Tasarım, Organizasyon, Cronbach Alfa, faktör yükü, öz yeterlilik, ölçme ve değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Hasan Said Tortop

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar (Hasan Said Tortop) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Tortop, H. S. ve Uzbilir-Özçelik, G. (2018). Öğretmenler için Bilimsel Alan Gezisi Yapmaya Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği geliştirme çalışması. Üstün Zekalılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 5(1), 99-106.

Ölçeğin orijinal materyalini içeren belgeye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

ogretmenler-icin-bilimsel-alan-gezisi-yapmaya-yonelik-oz-yeterlik-olcegi-toad.docx

Bilimsel Alan Gezisi Yapmaya İlişkin Öz Yeterlilik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin maddelerinin tam metni sunulmamıştır. Ancak ölçek yapısı şu şekildedir:

• Toplam 12 madde.
• 2 alt boyut: Öğretim Tasarım ve Organizasyon.

Ölçek maddelerinin tam listesine ulaşmak için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya belirtilen akademik referansın incelenmesi gerekmektedir.