Beyaz Ayı Supresyon Envanteri

Özet

Beyaz Ayı Supresyon Envanteri (WBSI), bireylerin istenmeyen düşünceleri aktif olarak bastırma eğilimlerinin düzeyini ölçmek amacıyla tasarlanmış öz bildirime dayalı bir psikolojik ölçektir. Ölçek, orijinal olarak Daniel Wegner’in ironik süreçler teorisinden esinlenerek geliştirilmiştir. Bu envanterin Türkçe uyarlaması, Ağargün ve arkadaşları tarafından 2004 yılında yapılmış olup, Türk örnekleminde düşünce kontrol mekanizmalarını incelemek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa ve test-tekrar test güvenirliğine sahip olduğunu göstermiştir. Envanter, tek bir alt boyutta toplam 15 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. WBSI, özellikle obsesif ve anksiyöz düşünce örüntülerinin psikopatolojideki rolünü araştıran çalışmalar için temel bir ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Beyaz Ayı Supresyonu, Düşünce Supresyonu, İstenmeyen Düşünceler, Düşünce Kontrolü, WBSI, Psikometri, Uyarlama.

Yazarlar

Mehmet Yücel Ağargün, Levent Beşiroğlu, Ümit Kemal Kıran, Haluk Kara, Ömer A. Özer.

Amaç

Beyaz Ayı Supresyon Envanteri’nin temel amacı, bireylerin kendi düşünce süreçlerini kontrol etme ve özellikle istenmeyen düşünceleri bilinçli olarak bastırma eğilimlerinin sıklığını ve yoğunluğunu nicel olarak belirlemektir. Bu araç, bilişsel stratejilerin ve düşünce kaçınma mekanizmalarının psikolojik iyi oluş üzerindeki etkilerini değerlendirmede kullanılır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, düşünce bastırma eğilimlerinin Türk kültüründeki bireyler üzerindeki etkilerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilecek standart bir psikometrik araç sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, Düşünce Supresyonu (Thought Suppression) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin bilincine gelmesini istemediği belirli bir düşünceyi, imajı veya dürtüyü aktif olarak zihninden uzaklaştırma çabası olarak tanımlanır. Düşünce supresyonu, genellikle anksiyete, obsesif-kompulsif bozukluklar ve depresyon gibi psikopatolojilerin sürdürülmesinde rol oynayan maladaptif bir başa çıkma stratejisi olarak kabul edilir.

WBSI, bu bastırma çabasının sıklığını, başarısını ve bireyin bu stratejiyi kullanmaya ne kadar istekli olduğunu değerlendirir. Yüksek puanlar, bireyin düşünceleri bastırma stratejilerini yoğun kullandığını ve bu durumun, bastırılan düşüncenin ironik olarak daha sık geri gelmesiyle (Beyaz Ayı Etkisi) sonuçlanma riskini taşıdığını işaret eder.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının geçerlik çalışmaları, iç tutarlılık analizleri üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach α katsayısı hesaplanarak belirlenmiş ve bu katsayı 0.92 gibi mükemmel bir değerde bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde tek bir yapıyı (düşünce supresyonu) ölçtüğünü göstermektedir.

İç tutarlılığa yönelik ek olarak, toplam WBSI puanı ile her bir madde puanı arasındaki ilişkiler Pearson bağıntı analizi ile incelenmiştir. Madde-toplam puan bağıntı değerleri 0.39 ile 0.81 arasında değişmiş ve bu bağıntıların tamamı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu bulgular, ölçek maddelerinin yapısal geçerliğe güçlü katkılar sağladığını doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Beyaz Ayı Supresyon Envanteri’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın yanı sıra test-tekrar test yöntemiyle de sınanmıştır. Test-tekrar test güvenirliği sonuçlarına göre, iki farklı zamanda elde edilen madde puanları arasındaki bağıntı katsayıları 0.70 ile 0.87 arasında değerler almıştır.

Ölçeğin toplam puanları arasındaki bağıntı katsayısı ise 0.92 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek korelasyon değeri, ölçeğin zaman içinde kararlı ve tutarlı ölçümler yapabildiğini, yani bireylerin düşünce bastırma eğilimlerinin ölçümünde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemiştir. Yapılan analizler sonucunda, Beyaz Ayı Supresyon Envanteri’nin orijinal yapısına uygun olarak tek bir alt boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Bu tek faktörlü yapı, düşünce bastırma eğilimini bütüncül ve tekil bir psikolojik boyut olarak ele almaktadır.

Ölçek, bu tek faktör altında toplanan 15 maddeden meydana gelmektedir. Bu maddelerden elde edilen puanların toplanmasıyla, bireyin genel düşünce supresyonu düzeyini gösteren nihai bir toplam puan elde edilir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Envanteri

Language Available: Türkçe (Orijinal dil İngilizce)

Population Group: Yetişkinler (Klinik ve Genel Popülasyon)

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkinler için uygundur.

Population Details: Uyarlama çalışması, psikiyatri alanında araştırma yapmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Detaylı denek grubu bilgisi için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Cevaplar şu şekildedir: (A) Kesinlikle katılmıyorum – (E) Kesinlikle Katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

WBSI, Düşünce Bastırma, Kognitif Kontrol, Psikopatoloji, 15 Madde, Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test Güvenirliği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Mehmet Yücel Ağargün)

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Beyaz Ayı Supresyon Envanteri’nin Türkçe adaptasyon çalışması 2004 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek mümkündür.

Ölçeğin klinik veya ticari amaçlarla kullanımı ve izin gereklilikleri hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar Mehmet Yücel Ağargün ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Ağargün, M.Y., Beşiroğlu, L., Kıran, Ü.K., Kara,H. ve Özer, Ö.A. (2004). Beyaz Ayı Supresyon Envanteri’nin geçerlik ve güvenilirliğine ilişkin bir ön çalışma. Türk Psikiyatri Dergisi, 15(4), 282-290.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı Türk Psikiyatri Dergisi web sitesinde mevcuttur: turkpsikiyatri.com

Ölçeğin adaptasyon çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: beyaz-ayi-supresyon-envanteri-toad.pdf

Beyaz Ayı Supresyon Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Tek alt boyut ve 15 madde

Sorunları her zaman aklımdan uzak tutmaya çalışırım.