Maneviyat İfadeleri Envanteri

Özet

Maneviyat İfadeleri Envanteri (MİE), maneviyatın çeşitli yönlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması Rukiye Şahin, Yasemin Sarıkaya ve Mustafa Baloğlu tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle manevi anlam ile maneviyat arasındaki ilişkinin incelenmesi bağlamında kullanılmıştır. Uyarlama çalışması sonucunda, orijinal formun psikometrik özelliklerinin Türkçe örneklemde de doğrulandığı gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Maneviyat, Manevi Anlam, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Rukiye Şahin.

Yazarlar

Rukiye Şahin, Yasemin Sarıkaya, Mustafa Baloğlu.

Amaç

Maneviyat İfadeleri Envanteri, bireylerin manevi yaşamlarını ve bu yaşamın çeşitli ifadelerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlar. Ölçeğin Türkçe formunun temel amacı, akademik araştırmalarda maneviyat ve manevi anlam gibi kavramların güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçülmesini sağlamaktır.

Şahin ve arkadaşları (2017) tarafından yapılan adaptasyon çalışması, özellikle manevi anlamın bireyin genel maneviyat düzeyi üzerindeki etkilerini incelemeye yönelik araştırmalara sağlam bir araç sunmayı hedeflemiştir. Bu adaptasyon, Türk kültürüne özgü maneviyat algılarının psikometrik olarak incelenmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Ölçek, geniş bir psikolojik yapı olan Maneviyat ve manevi anlam boyutlarını ölçmektedir. Maneviyat, genellikle bireyin yaşam amacını, derin inançlarını ve aşkınlık deneyimlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır.

Adaptasyon çalışmasında elde edilen faktör yapısı, ölçeğin maneviyatın farklı alt boyutlarını temsil eden maddelerden oluştuğunu göstermektedir. Bu yapı, ölçeğin kullanıcılarına sadece genel bir maneviyat puanı değil, aynı zamanda maneviyatın farklı ifadelerine dair detaylı bilgi sunma potansiyeli taşımaktadır.

Geçerlik

MAÖ Türkçe formunun geçerlik çalışması, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz, En Çok Olabilirlik Yöntemiyle yürütülmüştür.

Öncelikle, ölçek maddelerinin t değerleri incelenmiş ve tümünün istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Ancak, maddelerin hata varyansları incelendiğinde, dokuzuncu maddenin hata varyansının (.92) kabul edilebilir sınır olan .90’ın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle, “Kusurlu ve çoğu zaman dehşet verici olan davranışlarımız, varoluşumuzun özünde hiç bir anlam olmadığını gösteriyor” maddesi ölçekten çıkarılmıştır. 13 madde ile tekrarlanan analizde, t değerlerinin tamamı anlamlı kalmış ve hata varyansları .43 ile .89 arasında değişmiştir. Elde edilen uyum indeksleri şunlardır: χ² (65) = 228.18, (p < .001), χ²/sd = 3.51, NFI = .94, NNFI = .95, CFI = .96, IFI = .96, RMSEA = .07, RMR = .05, SRMR = .05. Bu değerler, 13 maddelik Türkçe formun yeterli düzeyde yapı geçerliğini sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları üzerinden değerlendirilmiştir. Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin Cronbach alfa katsayılarının .85 ile .97 arasında değiştiği bildirilmiştir (Macdonald, 2000a).

Bu yüksek alfa katsayıları, ölçeğin alt boyutlarının ölçtükleri yapılar açısından yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Maneviyat İfadeleri Envanteri’nin Türkçe formunun yapısal geçerliği, güçlü bir istatistiksel yöntem olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısının (faktör modelinin) toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu incelemiştir.

Analiz sürecinde, başlangıçta tüm maddelerin t değerleri anlamlı bulunmasına rağmen, bir maddenin (9. madde) yüksek hata varyansı nedeniyle modelin uyumunu bozduğu tespit edilmiştir. Bu madde çıkarıldıktan sonra 13 madde üzerinden yeniden yapılan DFA, modelin mükemmel veya çok iyi uyum gösterdiğini belirten fit indekslerini (CFI, NFI, RMSEA gibi) sağlamıştır. χ²/sd oranının 3.51 olması, modelin kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu desteklemektedir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Bildirilmemiş (Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Adaptasyon çalışmasının bağlamından çıkarılmıştır.)

Yaş Grubu: Bildirilmemiş

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışmasına katılan örneklem, Şahin, Sarıkaya ve Baloğlu (2017) makalesinde detaylandırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Yapısal Eşitlik Modellemesi, İç Tutarlılık, RMSEA, CFI, Ölçek Geliştirme, Psikolojik Ölçüm.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bildirilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bildirilmemiştir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: İzinler ve kullanım ücretleri hakkında spesifik bir bilgi verilmemiştir. Kullanım için sorumlu yazar Rukiye Şahin ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine ulaşmak mümkündür. Orijinal PDF buradan indirilebilir: maneviyat-ifadeleri-envanteri-toad.pdf

Referanslar

• Şahin, R., Sarıkaya, Y. ve Baloğlu, M. (2017). Manevi anlam ile maneviyat ilişkisinin incelenmesi. Turkish Studies, 12(28), 681-702.
• Macdonald, D. A. (2000a). (Güvenirlik için atıf yapılan orijinal çalışma).

Maneviyat İfadeleri Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak geçerlik çalışması sırasında çıkarılan madde aşağıda belirtilmiştir:

• Kusurlu ve çoğu zaman dehşet verici olan davranışlarımız, varoluşumuzun özünde hiç bir anlam olmadığını gösteriyor (Hata varyansı yüksek olduğu için ölçekten çıkarılmıştır).