Beş Yaş Çocukları İçin Marmara Sosyal Duygusal Uyum Ölçeği

Özet

Beş Yaş Çocukları İçin Marmara Sosyal Duygusal Uyum Ölçeği (MASDU-5 Yaş), Y. Güven ve B. Işık tarafından 2006 yılında geliştirilen özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, okul öncesi dönemde bulunan 5 yaş grubu çocuklarının sosyal ve duygusal alanlardaki uyum düzeylerini, davranışsal yeterliliklerini ve olası uyum problemlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme süreci, başlangıçta 36 maddelik geniş bir havuzla başlamış olup, gerçekleştirilen titiz psikometrik analizler sonucunda 4 faktörlü ve 19 maddelik nihai yapısına indirilmiştir.

MASDU-5 Yaş, çocukların akran ilişkileri, sosyal kurallara adaptasyon ve duygusal regülasyon gibi kritik gelişim alanlarındaki performanslarını ölçerek, erken müdahale gerektiren durumların saptanmasında eğitimcilere ve araştırmacılara güvenilir veriler sağlamaktadır. Ölçeğin hem iç tutarlılık (Cronbach Alpha = 0.83) hem de zamana karşı kararlılık (r = 0.89) değerlerinin yüksek olması, aracın bilimsel çalışmalarda kullanımının uygunluğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal uyum, duygusal gelişim, sosyal duygusal uyum, okul öncesi dönem, 5 yaş, ölçek geliştirme, psikometri, Marmara.

Yazarlar

Y. Güven, B. Işık.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 5 yaş grubu çocukların sosyal ve duygusal uyum becerilerini standart ve objektif bir araçla değerlendirmektir. Bu dönem, çocukların sosyal çevreye ilk kez adapte oldukları ve temel duygusal regülasyon becerilerini kazandıkları kritik bir evredir. Ölçek, bu adaptasyon süreçlerindeki başarıyı ölçmeyi hedefler.

MASDU-5 Yaş, eğitim ve klinik ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, çocukların gelişim profillerini çıkarmakta, potansiyel risk faktörlerini belirlemekte ve öğretmenlerin veya ebeveynlerin rehberlik çalışmalarına temel oluşturmaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, okul öncesi çocukların uyum düzeylerini değerlendirmede önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Yapı

MASDU-5 Yaş, geniş kapsamlı bir sosyal duygusal uyum yapısını ölçmektedir. Bu yapı, çocuğun içsel dünyası ile dış çevresi arasındaki etkileşimi ve dengeyi temsil eder. Yapısal olarak ölçek, Duygusal Düzenleme, Sosyal Etkileşim, Davranışsal Uyum ve Akran İlişkileri gibi alt boyutları kapsayacak şekilde 4 faktör altında toplanmıştır.

Ölçek maddeleri, gözlemlenebilir davranışlar ve tepkiler üzerinden çocukların duygularını ifade etme biçimleri, sosyal kurallara ne ölçüde uyum sağladıkları ve çatışma çözme yetenekleri gibi kritik göstergeleri değerlendirir. Bu çok boyutlu yapı, uyum sorunlarının kaynağını daha spesifik olarak belirleme imkanı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerlik çalışmaları, Faktör Analizi tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, başlangıçta yer alan 36 maddenin, teorik yapıyı en güçlü şekilde temsil eden 4 faktör ve 19 maddeye indirgenmesiyle sonuçlanmıştır. Bu indirgeme, ölçeğin kavramsal yapısının istatistiksel olarak sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Yapılan faktör analizleri, MASDU-5 Yaş’ın ölçmeyi amaçladığı sosyal duygusal uyum yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir. Bu da, aracın gerçekten 5 yaş çocuklarının sosyal ve duygusal adaptasyonunu ölçtüğü anlamına gelmektedir, böylece yüksek yapısal geçerliliğe sahip olduğu kabul edilmektedir.

Güvenirlik

MASDU-5 Yaş’ın güvenirlik çalışmaları, hem iç tutarlılık hem de zamana karşı kararlılık açısından yüksek değerler ortaya koymuştur. İç güvenirlik katsayıları, ölçeğin tümü ve alt boyutları için Cronbach Alpha tekniği ile hesaplanmıştır. Ölçeğin genel Cronbach Alpha katsayısı 0.83 olarak belirlenmiştir ki bu değer, psikometrik literatürde kabul edilebilirliğin oldukça üzerinde, yüksek bir tutarlılık seviyesini işaret eder.

Ayrıca, ölçeğin kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışması yapılmıştır. Bu korelasyon değeri r = 0.89 olarak bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon katsayısı, ölçülen özelliğin zaman içinde stabil kaldığını ve ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

MASDU-5 Yaş’ın geliştirme sürecindeki en kritik aşamalardan biri Faktör Analizi olmuştur. Başlangıçtaki 36 maddelik ölçek taslağı, istatistiksel analizler sonucunda psikometrik olarak en güçlü ve teorik yapıyla en uyumlu olan 19 maddeye düşürülmüştür. Bu analiz, ölçeğin altında yatan yapının 4 temel faktörden oluştuğunu ortaya çıkarmıştır.

Bu 4 faktörlü yapı, sosyal duygusal uyumun farklı bileşenlerini temsil etmekte ve araştırmacıların çocukların uyum sorunlarını daha spesifik alt alanlarda incelemesine olanak tanımaktadır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin madde seçimi ve nihai formunun oluşturulmasında temel dayanağı oluşturmuştur.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Derecelendirme Ölçeği (Öğretmen veya gözlemci tarafından doldurulur.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çocuklar

Yaş Grubu: 5 Yaş

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki 5 yaş grubu çocuklar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 3’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmaktadır. Derecelendirme seçenekleri şunlardır: “Hiçbir zaman”, “Bazen” ve “Her zaman”. Ölçek başlangıçta 36 madde iken, psikometrik çalışmalar sonucunda 19 maddeye indirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

MASDU-5 Yaş, Cronbach Alpha, test-tekrar test, psikometrik özellikler, erken çocukluk, adaptasyon, Marmara Üniversitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2006 yılında akademik bir makale kapsamında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi için orijinal makalenin yazarlarıyla iletişime geçilmesi önerilir. Ölçek, bilimsel ve akademik amaçlar için kullanılmaktadır.

Kaynaklar

Güven, Y. ve Işık, B. (2006). Beş Yaş Çocukları İçin Marmara Sosyal Duygusal Uyum Ölçeği’nin (MASDU-5 Yaş) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(23), 125-142.

Makalenin DergiPark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: bes-yas-cocuklari-icin-marmara-sosyal-duygusal-uyum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Beş Yaş Çocukları İçin Marmara Sosyal Duygusal Uyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir; ancak ölçeğin başlangıçta 36 madde içerdiği ve geçerlik çalışmaları sonrasında 4 faktör altında toplanan 19 maddeye indirgendiği belirtilmiştir.