Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi (LBOS)

Özet

Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi (Low Back Outcome Score – LBOS), bireylerin bel ağrısı nedeniyle yaşadıkları fonksiyonel kısıtlamaları ve tedavi sonuçlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu akademik giriş, ölçeğin Türkçe adaptasyon ve geçerlik (validity) ile güvenirlik (reliability) çalışmasını temel almaktadır. Ölçek, özellikle klinik ortamlarda bel ağrısı yaşayan hastaların durum takibini yapmak ve uygulanan müdahalelerin etkinliğini objektif olarak ölçmek için önemlidir.

2017 yılında gerçekleştirilen Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamayı amaçlamış; bu süreçte yapı geçerliliği ve iç tutarlılık gibi temel psikometrik özellikler detaylıca incelenmiştir. LBOS, fizyoterapi ve rehabilitasyon alanlarında yaygın olarak kullanılan bir sonuç ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi, LBOS, Bel Ağrısı, Sonuç Ölçümü, Adaptasyon, Güvenirlik, Geçerlik, Fizyoterapi.

Yazarlar

Alhomedha, G., Çıtaker, S., Günaydın, G., Sezer, R.

[quads id=5]

Amaç

Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi’nin temel amacı, kronik veya akut bel ağrısı olan bireylerde ağrının şiddetini ve buna bağlı olarak günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılık düzeyini ölçmektir. Bu skorlama sistemi, hastanın tedavisinin başlangıcından itibaren zaman içindeki iyileşme sürecini izlemek için kritik bir araç sağlar.

Türkiye’deki adaptasyon çalışmasının spesifik amacı, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türkçe konuşan popülasyonda da korunduğunu kanıtlamak ve ölçeğin klinik araştırmalarda ve rutin uygulamalarda güvenle kullanılabilir hale getirmektir. Bu, uluslararası geçerliliği olan bir aracın kültürel eşdeğerliliğini sağlamayı içerir.

Yapı

LBOS, bel ağrısının kişinin fiziksel, sosyal ve mesleki işlevselliği üzerindeki etkilerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçek, genellikle ağrı şiddeti, fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi gibi bileşenleri kapsar. Elde edilen skor, hastanın genel durumunu ve tedaviye verdiği yanıtı gösteren kapsamlı bir sonuç ölçütüdür.

Ölçek, hastanın öznel deneyimlerini nicel verilere dönüştürerek, klinisyenlere tedavi planlaması ve sonuç değerlendirmesi konusunda bilimsel dayanak sunar. Bu yapı, sadece ağrının varlığını değil, aynı zamanda ağrının günlük hayata ne ölçüde müdahale ettiğini de ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışması, yapı geçerliliğinin incelenmesine odaklanmıştır. Yapı geçerliliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirler.

• Yapı Geçerliliği: Ölçeğin yapı geçerliliği, maddeler arası ve alt ölçekler arası ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi kullanılarak incelenmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin birbirleriyle ve ölçeğin bütünüyle olan tutarlılığını istatistiksel olarak doğrular.

• Korelasyon Sonuçları: Pearson korelasyon katsayısının yüksek olması, LBOS’un ölçtüğü bel ağrısı sonuç yapısının tutarlı ve geçerli olduğunu gösterir. Bu, ölçeğin Türk popülasyonunda da orijinal amaçlarına uygun olarak işlev gördüğünü destekler.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının farklı zamanlarda veya farklı madde setlerinde tutarlı sonuçlar verme yeteneğidir. Türkçe LBOS adaptasyonunda güvenirlik, hem zamana bağlı tutarlılık hem de iç tutarlılık açısından değerlendirilmiştir.

• İç Tutarlılık Analizi: Anketin iç tutarlılığı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Cronbach alfa katsayısı hesaplanarak yapılmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin iç yapısının güçlü ve homojen olduğunu gösterir.

• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı stabilitesini değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan ölçümler arasındaki korelasyonu inceleyerek, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ne kadar kararlı olduğunu ortaya koyar.

Faktör Analizi

Kaynak referans, yapı geçerliliğinin öncelikle Pearson korelasyon analizi ile incelendiğini belirtmekle birlikte, keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi (EFA/CFA) sonuçlarına dair detaylı bilgi sunmamaktadır. Genellikle adaptasyon çalışmalarında ölçeğin orijinal faktör yapısının korunduğunu göstermek için faktör analizi uygulanır.

LBOS’un çok boyutlu yapısını desteklemek için, gelecekteki araştırmaların Türk popülasyonunda ölçeğin kaç faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin orijinal ölçek yapısıyla ne ölçüde örtüştüğünü incelemesi faydalı olacaktır. Korelasyon analizi yapısal tutarlılığın ilk adımıdır, ancak faktör analizi yapısal kesinliği sağlar.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Anketi (Self-Report Questionnaire)

Mevcut Dil: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Bel ağrısı şikayeti olan bireyler

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyon

Popülasyon Detayları: Çalışma, Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi kapsamında sunulmuştur, dolayısıyla örneklem genellikle klinik veya üniversite hastanesi hastalarından oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Klinik sonuçların takibi ve fonksiyonel iyileşmenin ölçülmesi için kullanılan psikometrik ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Fonksiyonel Kısıtlama, Pearson Korelasyonu, Test Tekrar Test, Cronbach Alfa, Rehabilitasyon, Sağlık Sonuçları.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gürkan Günaydın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Derecelendirme Sistemi: Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Testin Adaptasyon Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Aşağıda, Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi’nin Türkçe uyarlama çalışmasına ait referans bilgileri listelenmiştir:

• Alhomedha, G., Çıtaker, S., Günaydın, G.,& Sezer, R. (2017). Low Back Outcome Score Anketi’nin Türkçe versiyon, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, (ss. 1030). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• Orijinal PDF belgesi: low-back-outcome-score-anketi-lbos-toad.pdf

[quads id=5]

Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi (LBOS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde Bel Ağrısı Sonucu Skor Anketi’nin (LBOS) maddeleri yer almamaktadır. Maddelerin tam metni için ilgili bilimsel yayınlara veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.