Japon Ortapedi Derneği Bel Ağrısı Değerlendirme Ölçeği

Özet

Japon Ortapedi Derneği Bel Ağrısı Değerlendirme Ölçeği (JOABPEQ), özellikle bel ağrısı şikayeti olan bireylerin fonksiyonel durumlarını, ağrı şiddetlerini ve genel yaşam kaliteleri üzerindeki etkilerini standart bir şekilde değerlendirmek amacıyla tasarlanmış kapsamlı bir ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Türkçe diline yönelik uyarlama ve geçerlik/güvenirlik çalışmasına odaklanmaktadır. Ölçek, ortopedik hastaların subjektif ve objektif semptomlarını ölçerek tedavi sonuçlarını takip etmede önemli bir klinik araç görevi görmektedir.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin maddelerinin kültürel bağlamda geçerliliğini ve dilsel eşdeğerliliğini sağladıktan sonra, psikometrik özelliklerinin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

JOABPEQ, Bel Ağrısı, Japon Ortapedi Derneği, Yaşam Kalitesi, Uyarlama, Ortopedi, Ağrı Değerlendirme.

Yazarlar

Mehmet Atıf Erol Aksekili, Levent Aktekin, Serdar Korkmazer, Murat Akyol, Kürşat Kılıçarslan, Nail Tosun.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bel ağrısı (LBP) olan bireylerin sağlıkla ilişkili yaşam kalitelerini (HRQOL) ölçmek ve değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, Japonya’da geliştirilen ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu bilimsel yöntemlerle kanıtlayarak, Türkiye’deki klinik ve akademik araştırmalarda güvenle kullanılabilmesini sağlamayı amaçlamıştır.

JOABPEQ, sadece ağrı düzeyini değil, aynı zamanda hastanın günlük aktivitelerdeki kısıtlılıklarını, psikososyal durumunu ve genel iyilik halini de bütüncül bir yaklaşımla ele alarak tedavi etkinliğini izlemede kritik bilgiler sunar.

Yapı

Japon Ortapedi Derneği Bel Ağrısı Değerlendirme Ölçeği, bel ağrısının çok boyutlu etkilerini kapsayan bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, hastaların ağrı şiddeti, fonksiyonel kısıtlılıklar, sosyal katılım ve psikolojik durum gibi farklı alanlardaki deneyimlerini yansıtan alt boyutlardan oluşur. Bu yapı, hastanın sadece fiziksel semptomlarını değil, aynı zamanda hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki genel etkisini de kapsamaktadır.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel analizlerle detaylıca incelenmiştir. Alt boyutlar arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla Pearson Moment Korelasyon Katsayısı testi uygulanmıştır. Analizler, alt boyutlar arasında anlamlı ve yüksek korelasyonlar olduğunu ortaya koymuştur.

Maddelerin alt boyutlarla olan korelasyon değerleri incelendiğinde, bu korelasyonun en düşük 0.509 ve en yüksek 0.872 olarak bulunduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek korelasyon değerleri, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladıkları teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve ölçeğin yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen Cronbach Alfa değeri 0.937 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Ek olarak, ölçeğin güvenirlik analizinde bölme yarılama yöntemleri de kullanılmıştır. Guttman Split-Half katsayısı 0.748 olarak, Spearman-Brown katsayısı ise 0.859 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin zaman içindeki kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) belirlemek amacıyla, katılımcılara 14 gün arayla iki ayrı uygulama yapılmıştır. Tüm bu bulgular, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Kaynak içeriğinde spesifik faktör yükleri veya faktör yapısına dair detaylı bir analiz sonucu sunulmamıştır. Ancak, ölçek maddeleri ve alt boyutlar arasındaki yüksek korelasyon değerleri (0.509-0.872), ölçeğin çok boyutlu yapısının güçlü bir şekilde desteklendiğini göstermektedir. Orijinal JOABPEQ ölçeği, genellikle ağrı, fonksiyon, sosyal yaşam ve psikolojik etki gibi ana faktörleri ayrıştırarak ölçmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Çalışması

Format: Çoğunlukla Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılan, öz bildirim temelli anket formu.

Mevcut Diller: Japonca (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Bel ağrısı veya omurga rahatsızlığı olan klinik hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkin hasta popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Ortopedi kliniklerine başvuran, kronik veya akut bel ağrısı şikayeti olan bireyler.

Test Metodolojisi: Klinik ve araştırma ortamlarında kullanılan öz bildirim anketi metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Ortopedi, Japon Ortapedi Derneği, JOABPEQ, Güvenirlik, Pearson Korelasyon, Cronbach Alfa, Omurga Sağlığı.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı belirtilmemiştir. Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında yayınlanmıştır. Sorumlu yazar: Mehmet Atıf Erol Aksekili. Ölçeğin derecelendirme bilgisi kaynakta mevcut değildir. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Aksekili, M. A. E., Aktekin, L., Korkmazer, S., Akyol, M., Kılıçarslan, K., & Tosun, N. (2016). The Japanese Orthopedic Association Back Pain Evaluation Questionnaire: A Turkish validation study. Journal of Orthopaedic Science, 21(6), 718-722. DOI: 10.1016/j.jos.2016.06.013

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Bu uyarlama çalışmasının makalesine ScienceDirect üzerinden erişilebilir: sciencedirect.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: the-japanese-orthopedic-association-back-pain-evaluation-questionnaire-toad.pdf

Japon Ortapedi Derneği Bel Ağrısı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim ve derecelendirme detayları için ilgili makalenin tamamına veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.