Bournemouth Bel Ağrısı Anketi

Özet

Bournemouth Bel Ağrısı Anketi (BBAA), kronik veya akut bel ağrısı yaşayan bireylerin ağrı şiddeti, fonksiyonel kısıtlılıkları ve psikososyal durumlarını değerlendirmek amacıyla tasarlanmış çok boyutlu bir ölçektir. Orijinal olarak İngilizce geliştirilen bu anket, bel ağrısının sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal boyutlarını da kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Türkiye’de, ölçeğin kültürel adaptasyonu ve geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 2014 yılında G. Günaydın tarafından tamamlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, BBAA’nın Türkçe konuşan popülasyonda da güvenilir ve geçerli bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Bournemouth Bel Ağrısı Anketi, BBAA, Bel Ağrısı, Fonksiyonel Kısıtlama, Psikometrik, Uyarlama, Yaşam Kalitesi, Ağrı Değerlendirmesi

Yazarlar

Orijinal Ölçek Yazarları: J. S. Bolton, C. J. Humphreys (1999). Türkçe Uyarlama Yazarı: Günay Günaydın (2014).

Amaç

Bournemouth Bel Ağrısı Anketi’nin temel amacı, bel ağrısı şikayeti olan bireylerde ağrının multidisipliner etkilerini hızlı ve etkin bir şekilde ölçmektir. Geleneksel ağrı ölçeklerinin aksine, BBAA sadece ağrı şiddetini değil, aynı zamanda hastanın işlevselliğini, günlük yaşam aktivitelerine katılımını, kaygı düzeyini ve sosyal kısıtlanmaları da değerlendirerek kapsamlı bir genel skor sunar.

Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak, böylece klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir bir araç olarak kullanılmasının önünü açmaktır. Bu sayede, bel ağrısı tedavilerinin etkinliği ve hastaların tedavi öncesi/sonrası durumları objektif bir şekilde izlenebilir hale gelmiştir.

Yapı

BBAA, bel ağrısının biopsikososyal modeline dayanmaktadır ve bu nedenle tek bir fiziksel boyutu değil, ağrı ile ilişkili yedi temel alanı ölçer. Bu alanlar genellikle ağrı şiddeti, fonksiyonel kısıtlama, sosyal kısıtlama, korku-kaçınma inançları, kaygı, depresyon ve uyku bozukluğu gibi psikososyal faktörleri içerir.

Ölçek, bu yedi maddenin her birini 0’dan 10’a kadar derecelendirilen bir Likert ölçeği kullanarak ölçer. Yüksek puanlar, ilgili alanda daha fazla kısıtlama veya şiddetli ağrı varlığını işaret eder. Maddelerin toplamı, hastanın genel bel ağrısı deneyiminin kapsamlı bir göstergesini sunar.

Geçerlik

Türkçe versiyonun geçerlik çalışmaları (Günaydın, 2014) kapsamında, ölçeğin yapı geçerliği ve eş zamanlı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlerken; eş zamanlı geçerlik, BBAA skorlarının, Owestry Engellilik İndeksi (ODI) veya Görsel Analog Skala (VAS) gibi bilinen ve geçerli diğer bel ağrısı ölçekleriyle tutarlı korelasyonlar gösterip göstermediğini araştırmıştır.

Çalışmada elde edilen bulgular, BBAA Türkçe versiyonunun bel ağrısı ile ilişkili kısıtlamaları ölçmede kabul edilebilir düzeyde geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Bu, ölçeğin Türk popülasyonunda klinik anlamda doğru sonuçlar verdiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Günaydın (2014) tarafından yürütülen güvenirlik analizlerinde, ölçeğin iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır.

Genellikle BBAA’nın iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu (genellikle 0.80’in üzerinde) rapor edilmektedir. Test-tekrar test güvenilirliği de, hastaların durumları değişmediği sürece ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verdiğini göstererek ölçeğin klinik kullanım için istikrarlı olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Orijinal Bournemouth Bel Ağrısı Anketi, yedi ayrı maddeyi içermesine rağmen, birçok çalışmada tek bir genel faktör altında toplanma eğilimi göstermiştir. Bu durum, ölçeğin bel ağrısı deneyimini tek bir kompozit skor üzerinden değerlendirmek üzere tasarlandığını doğrular.

Türkçe uyarlama çalışmasında da keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısı incelenmiştir. Bu analizler, Türk popülasyonunda da orijinal ölçeğin tek boyutlu veya güçlü bir genel faktör yapısını koruyup korumadığını belirlemek açısından kritik öneme sahiptir. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinde yapısal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmiştir.

Araç

Test Type:

Uyarlama (Adaptation) ve Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Instrument)

Format:

7 maddeden oluşur. Her madde 0’dan 10’a kadar derecelendirilir (0=hiç yok, 10=şiddetli/tamamen kısıtlanmış).

Language Available:

Türkçe, İngilizce (Orijinal), ve birçok diğer dile uyarlanmıştır.

Population Group:

Akut veya kronik bel ağrısı şikayeti olan yetişkin hastalar.

Age Group:

18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details:

Ölçek, fizik tedavi, rehabilitasyon, ortopedi ve nöroloji kliniklerinde bel ağrısı yönetimi için kullanılır.

Test Methodology:

Kağıt-kalem veya dijital formatta uygulanabilen, hızlı ve kolay bir öz bildirim anketidir. Toplam puan, yedi maddenin skorlarının toplanmasıyla elde edilir (Maksimum skor 70).

Anahtar Kelimeler

Ağrı Şiddeti, Fonksiyonel Durum, Kaygı, Depresyon, Korku-Kaçınma İnançları, BBAA, Psikososyal Değerlendirme, Rehabilitasyon

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil.

Affiliation Email addresses:

Mevcut değil.

Correspondence Address:

Türkçe uyarlama için: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara (2014).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Orijinal Test Yılı:

1999.

Türkçe Uyarlama Yılı:

2014 (Yüksek Lisans Tezi).

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari olmayan klinik ve akademik amaçlarla kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak orijinal yazarlardan veya telif hakkı sahiplerinden resmi izin alınması tavsiye edilir.

Kaynaklar

• Bolton, J. S., & Humphreys, C. J. (1999). The Bournemouth Questionnaire: a short-form comprehensive outcome measure. I. Psychometric properties in patients with low back pain. Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics, 22(8), 503-510.
• Günaydın, G. (2014). Bournemouth bel ağrısı anketi’nin Türkçe versiyon, geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
• Türkçe uyarlama çalışması linki: tez.yok.gov.tr

Bournemouth Bel Ağrısı Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Ancak, anketin genel yapısı yedi temel alanı değerlendiren yedi maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, genellikle aşağıdaki konuları 0 (hiç yok) ile 10 (en şiddetli) arasında derecelendirmeyi ister:

1. Son bir hafta içinde bel ağrınızın ortalama şiddeti.
2. Ağrınız nedeniyle günlük aktivitelerinizi yaparken yaşadığınız zorluk.
3. Ağrınız nedeniyle sosyal aktivitelerinizi yaparken yaşadığınız zorluk.
4. Ağrınız nedeniyle işte veya evde çalışırken yaşadığınız zorluk.
5. Ağrınız nedeniyle kaygı (endişe) düzeyiniz.
6. Ağrınız nedeniyle depresyon (üzüntü) düzeyiniz.
7. Ağrınız nedeniyle uyku kalitenizle ilgili yaşadığınız zorluk.