Beklentiler A,B,C Ölçeği (Veli Formu)

Özet

Beklentiler A,B,C Ölçeği (Veli Formu), 1998 yılında A. Bayram tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçeğin temel amacı, ilköğretim ikinci kademede verilen Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi dersinin hedeflerine yönelik olarak velilerin (ebeveynlerin) sahip olduğu beklentileri sistematik bir şekilde belirlemektir. Ölçek, bu beklentileri A, B ve C olarak adlandırılan üç temel boyutta (faktörde) incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, eğitim paydaşlarının müfredat hedeflerine dair algılarını anlamaya yönelik geliştirme tipi bir araç olup, bir yüksek lisans tezi kapsamında ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Beklentiler, Veli Formu, Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi, İlköğretim, Eğitim Hedefleri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Bayram, A.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, eğitim sisteminin önemli paydaşlarından biri olan velilerin, çocuklarının aldığı Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi dersinden ne gibi sonuçlar ve kazanımlar beklediğini ölçmektir. Bu beklentilerin belirlenmesi, müfredatın etkinliğini değerlendirmek ve ders hedeflerinin toplumsal gereksinimlerle ne ölçüde örtüştüğünü anlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, spesifik olarak, dersin hedeflerine yönelik veli algılarını üç farklı kategori (A, B, C) altında toplayarak, velilerin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal alanlardaki öğrenci gelişimine dair beklentiler düzeylerini ortaya koymayı hedefler. Bu ayrım, eğitim politikalarının ve uygulama stratejilerinin geliştirilmesine veri sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Yapı

Beklentiler A,B,C Ölçeği, ebeveynlerin eğitimsel süreçlere dair beklentiler yapısını ölçmek için tasarlanmıştır. Bu yapı, genellikle eğitimsel çıktıların algılanan önemine dayanır. Ölçeğin adında geçen A, B ve C boyutlarının, kuramsal olarak, dersin müfredatında yer alan farklı hedef alanlarını temsil ettiği varsayılmaktadır.

Tipik bir eğitimsel beklenti ölçeğinde bu boyutlar şunları temsil edebilir: (A) Bilişsel ve Bilgi Temelli Hedeflere Yönelik Beklentiler, (B) Duyuşsal ve Değer Temelli Hedeflere Yönelik Beklentiler (örn. empati, hoşgörü), ve (C) Psiko-motor veya Davranışsal Uygulama Hedeflerine Yönelik Beklentiler (örn. aktif vatandaşlık katılımı). Ölçeğin çok boyutlu yapısı, veli algılarının tek bir genel skor yerine, detaylı alt alanlarda incelenmesine olanak tanır.

Geçerlik

Kaynak referansta ölçeğin geçerlik (validite) çalışmaları hakkında spesifik psikometrik bilgi bulunmamaktadır. Ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, genellikle başlangıç aşamasında içerik geçerliği (uzman görüşü) ve görünüş geçerliğine başvurulmuş olması muhtemeldir.

Ancak, ölçeğin daha geniş akademik ve uygulama alanlarında kullanılabilmesi için yapı geçerliği (doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi) ve ölçüt geçerliği (ilgili dış kriterlerle korelasyon) çalışmalarının detaylı olarak raporlanması gerekmektedir. Mevcut kaynakta bu bilgilere ulaşılamamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) katsayılarına ilişkin spesifik veriler (örn. Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği veya eşdeğer yarılar güvenirliği) kaynak referansta yer almamaktadır.

Ölçek geliştirme sürecinin önemli bir adımı olan güvenirlik analizlerinin, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını sağlaması beklenir. Kullanıcıların bu aracı araştırmalarında kullanmadan önce, tezin tam metnine erişerek güvenirlik çalışmalarının sonuçlarını incelemeleri şiddetle tavsiye edilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin adından (A, B, C) yola çıkarak, bu aracın geliştirilme aşamasında veli beklentilerini oluşturan temel yapıları ortaya çıkarmak amacıyla bir faktör analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) sürecinden geçtiği varsayılmaktadır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların veli beklentiler yapısını ne ölçüde açıkladığını belirlemiştir.

Eğer ölçek üç boyuttan oluşuyorsa, faktör analizinin bu üç faktörü net bir şekilde ayırması ve her faktörün yeterli sayıda madde ile temsil edilmesi beklenir. Ancak, bu faktör yükleri, özdeğerler ve açıklanan varyans oranları gibi kritik faktör analizi sonuçları, mevcut özet bilgide detaylandırılmamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme Tipi Ölçek (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi olması muhtemeldir, ancak derecelendirme bilgisi mevcut kaynakta “—” olarak belirtilmiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: İlköğretim İkinci Kademe Öğrencilerinin Velileri (Parents of Secondary Stage Primary School Students)

Age Group: Yetişkinler (Ebeveynler)

Population Details: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezi örneklemine dahil olan veliler.

Test Methodology: Kendi kendine doldurulan anket/ölçek formu (Self-report questionnaire/scale).

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Beklentileri, Eğitimsel Hedefler, İlköğretim İkinci Kademe, Ölçek Geliştirme, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Beklentiler A,B,C Ölçeği, 1998 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları ile ilgili spesifik bir bilgi mevcut değildir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın veya tez danışmanının izni gerekebilir.

Ölçek, akademik bir çalışma ürünü olduğundan, genellikle kullanım için herhangi bir ücret talep edilmez, ancak bu durumun yazar tarafından teyit edilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Bayram, A. (1998). İlköğretim ikinci kademe vatandaşlık ve insan hakları eğitimi dersinin hedefleri konusundaki öğrenci, öğretmen ve velilerin beklentileri (Yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.

• Tezin dijital kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Beklentiler A,B,C Ölçeği (Veli Formu) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte Beklentiler A,B,C Ölçeği (Veli Formu)’na ait maddeler (soru veya ifade listesi) yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için ilgili yüksek lisans tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.