Beden Eğitiminde İhtiyaç Destekleyici Öğretim Stili Ölçeği

Özet

Beden Eğitiminde İhtiyaç Destekleyici Öğretim Stili Ölçeği, öğretmenlerin beden eğitimi derslerinde öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarını ne ölçüde desteklediğini veya kösteklediğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, Öz Belirleme Teorisi (ÖBT) çerçevesinde, öğrencinin özerklik, yeterlilik ve ilişkili olma gereksinimlerinin öğretmen davranışları aracılığıyla nasıl algılandığını değerlendirir.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, Sakallı ve Kerkez (2021) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, beden eğitimi ve spor psikolojisi alanındaki araştırmacılar için önemli bir ölçüm aracı sağlamıştır. Ölçek, özellikle öğretmen-öğrenci etkileşiminin motivasyonel sonuçlarını incelemek isteyen çalışmalar için kritik öneme sahiptir.

Orijinal makale ve uyarlamaya dair detaylı bilgilere aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dergipark.org.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi de mevcuttur. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: beden-egitiminde-ihtiyac-destekleyici-ogretim-stili-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Öğretim Stili, İhtiyaç Desteği, Öz Belirleme Teorisi, Uyarlama, Psikolojik İhtiyaçlar, Yeterlilik, Özerklik, İlişkililik.

Yazarlar

Sakallı, Derya; Kerkez, Fatih İzzet.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, beden eğitimi öğretmenlerinin kullandığı öğretim stillerinin öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarını destekleme düzeyini öğrencilerin bakış açısıyla belirlemektir. Bu araç, öğretmenlerin davranışsal pratiklerinin öğrencilerin içsel motivasyonu, derse katılımı ve iyi oluşları üzerindeki etkilerini araştırmayı mümkün kılar.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin geçerli ve güvenilir bir Türkçe formunu oluşturarak, Türkiye’deki eğitim ve spor psikolojisi araştırmalarına kazandırmaktır. Bu sayede, Türk eğitim sistemindeki beden eğitimi derslerinde motivasyonel ortamın değerlendirilmesi sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, temel olarak öğrencilerin beden eğitimi öğretmenlerinden algıladıkları ihtiyaç destekleyici davranışları ölçer. Bu yapı, Öz Belirleme Teorisi’nin merkezinde yer alan üç temel psikolojik ihtiyacın desteklenmesine odaklanır:

• Özerklik Desteği: Öğretmenin, öğrencilere seçim yapma, kararlara katılma ve kişisel ilgi alanlarına uygun hareket etme fırsatları sunma derecesi.
• Yeterlilik Desteği: Öğretmenin, öğrencilere uygun zorluk seviyesinde görevler verme, olumlu geribildirim sağlama ve becerilerini geliştirmeleri için yapı sunma derecesi.
• İlişkililik Desteği: Öğretmenin, öğrenciler arasında ve öğretmenle öğrenci arasında güven, saygı ve aidiyet duygusu oluşturma derecesi.

Ölçek, bu boyutları ayrı ayrı değerlendirerek, öğretmenlerin genel ihtiyaç destekleyici profilini çıkarmayı hedefler.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermek amacıyla yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte detaylı bilgi sunulmamış olsa da, Sakallı ve Kerkez (2021) tarafından yürütülen çalışmada genellikle yapı geçerliği (Confirmatory Factor Analysis – CFA) ve içerik geçerliği kanıtları sunulmuştur.

CFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlara (Özerklik, Yeterlilik, İlişkililik) ayrıldığını ve faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin Türk kültüründe ilgili psikolojik yapıyı başarıyla ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik incelemeleri, iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) kullanılarak rapor edilmiştir. Uyarlama makalesinde bu katsayıların, ölçeğin genelinde ve her bir alt boyutunda yüksek olduğu ve kabul edilebilir sınırların üzerinde yer aldığı belirtilmiştir. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Beden Eğitiminde İhtiyaç Destekleyici Öğretim Stili Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin orijinalinde yer alan ve Öz Belirleme Teorisi’nden türetilen üç faktörlü yapının (Özerklik, Yeterlilik, İlişkililik) Türk öğrencilerden oluşan örneklemde de uygun model uyumu sergilediğini kanıtlamıştır.

Bu analizler, model uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) tatmin edici düzeyde olduğunu göstererek, ölçeğin teorik temelini istatistiksel olarak desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Ölçek, öğrencilerin beden eğitimi öğretmenlerinin davranışlarını değerlendirdiği bir öz bildirim aracıdır. Derecelendirme sistemi 7’li Likert tipi bir yapıyı takip eder.

Derecelendirme: 7’li derecelendirme sistemi (1-Tamamen Katılmıyorum, 7-Tamamen Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Beden eğitimi derslerine katılan öğrenciler (Genellikle ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Araştırmanın yapıldığı popülasyona bağlı olarak, genellikle 12-25 yaş aralığı.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli eğitim kurumlarından alınan öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Veriler, standart anket yönetimi prosedürleri izlenerek toplanmıştır. Öğrencilerden, beden eğitimi öğretmenlerinin kendilerine yönelik davranışlarını değerlendirmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz Belirleme Teorisi, Beden Eğitimi Öğretmenleri, Öğrenci Motivasyonu, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Özerklik, İlişkililik, Yeterlilik, Öğretmen Desteği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Derya SAKALLI

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretler konusunda sorumlu yazar Derya Sakallı ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2021 (Türkçeye uyarlama çalışmasının yayın yılı).

Kaynakça

Sakallı, D. & Kerkez, F. İ. (2021). Beden eğitiminde ihtiyaç destekleyici öğretim stili ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 655-673. doi: 10.21666/muefd.858465

Beden Eğitiminde İhtiyaç Destekleyici Öğretim Stili Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.