Beliren Yetişkinler için İyilik Hali Ölçeği

Özet

Beliren Yetişkinler için İyilik Hali Ölçeği (BYİHÖ), beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin öznel ve psikolojik iyilik hali düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Siyez, Esen, Seymenler ve Öztürk (2017) tarafından Türkiye bağlamında geliştirilmiştir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda, ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilediği tespit edilmiştir. Bu çalışma, pozitif psikoloji alanındaki araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Beliren Yetişkinlik, İyilik Hali, Öznel İyi Oluş, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Faktör Analizi, Güvenirlik.

Yazarlar

Diğdem Müge Siyez, Elif Esen, Sibel Seymenler, Burcu Öztürk.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 18 ila 29 yaş aralığını kapsayan ve kimlik keşfi, istikrarsızlık, kendine odaklanma, arada kalmışlık hissi ve olasılıklar dönemi gibi özelliklerle karakterize edilen beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin genel iyilik hali düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu özel gelişim dönemine özgü iyi oluş dinamiklerini yakalamak hedeflenmiştir.

Ölçek, bu demografik grubun psikolojik sağlığını değerlendirme, müdahale programlarının etkinliğini ölçme ve gelişimsel psikoloji araştırmalarına ampirik veri sağlama potansiyeline sahiptir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Beliren Yetişkinler için İyilik Hali Ölçeği, bireyin yaşamından duyduğu genel memnuniyeti, olumlu duygulanımı ve psikolojik işlevselliği kapsayan geniş bir iyilik hali yapısını ölçmektedir. Ölçek, psikolojik iyi oluşun temel bileşenlerini tek bir genel faktör altında toplamaktadır.

Ölçek, literatürdeki iyilik hali tanımlarına uygun olarak, bireyin yaşam koşullarına uyumunu ve öznel iyi oluş deneyimini yansıtan ifadelerden oluşmaktadır. Faktör analizleri, bu yapının tek boyutlu (unidimensional) olduğunu desteklemektedir.

Geçerlik

BYİHÖ’nün yapı geçerliğini incelemek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler yürütülmüştür. İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu tek faktörlü yapı, toplam varyansın %34,83’ünü açıklamaktadır.

Yapı geçerliğini güçlendirmek amacıyla, farklı bir örneklem grubu (250 lisans öğrencisi) üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, AFA ile elde edilen tek faktörlü modelin örneklem verilerine iyi uyum sağladığını ve ölçeğin yapı geçerliğinin doğrulandığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısının hesaplanmasıyla yapılmıştır. Bu kapsamda hesaplanan Cronbach alfa güvenirlik katsayısı .81 olarak bulunmuştur.

Elde edilen .81 değeri, Beliren Yetişkinler için İyilik Hali Ölçeği’nin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve psikolojik ölçme araçları için kabul edilebilir güvenirlik sınırlarının üzerinde olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, ölçeğin tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin boyut yapısını belirlemek için iki aşamalı bir faktör analizi yöntemi izlenmiştir. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, ölçek maddelerinin tek bir temel faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu tek faktör, ölçülen yapıdaki varyansın önemli bir kısmını (%34,83) açıklamaktadır.

İkinci aşamada, 150 kadın ve 100 erkekten oluşan toplam 250 lisans öğrencisinden toplanan yeni veri seti kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, tek faktörlü yapının istatistiksel olarak yeterli uyum indekslerine sahip olduğunu ve ölçeğin yapısal modelinin sağlamlığını kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Ölçek Geliştirme (Orijinal Geliştirme Çalışması)

Format: Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi ölçekleme formatı olduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Beliren Yetişkinler

Yaş Grubu: 18-29 yaş aralığı (Beliren Yetişkinlik dönemi)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik analizleri, büyük ölçüde üniversite lisans öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir (Örneklemde 250 lisans öğrencisi kullanılmıştır).

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Üniversite Öğrencileri, Psikolojik İyi Oluş, Gelişim Psikolojisi, Cronbach Alfa, Tek Faktörlü Yapı, BYİHÖ.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Geliştirme ve ilk yayın yılı).

Kullanım İzinleri: Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar Diğdem Müge Siyez ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari kullanım ücreti belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Siyez, D.M., Esen, E., Seymenler, S. ve Öztürk, B. (2017). Beliren Yetişkinler için İyilik Hali Ölçeği’nin geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. 2. Avrasya Pozitif Psikoloji Kongresi içinde (s.83-84). İstanbul: Üsküdar Üniversitesi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: beliren-yetiskinler-icin-iyilik-hali-olcegi-toad.pdf

Beliren Yetişkinler için İyilik Hali Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili yayın veya sorumlu yazardan talep edilmelidir.