Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği (BESİTÖ), Gökhan Deliceoğlu tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, orta öğretim birinci sınıf öğrencilerinin Beden Eğitimi dersine ve spor aktivitelerine yönelik tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Ölçek, psikometrik açıdan güçlü değerlere sahiptir; tüm maddeler için iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) 0,913 olarak hesaplanmıştır. Yapılan faktör analizi sonuçları, ölçeğin iki temel faktör yapısına sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek, beşli Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak öğrencilerin tutumlarını “Kesinlikle Katılıyorum” (5) ile “Kesinlikle Katılmıyorum” (1) arasında ölçmektedir. BESİTÖ, özellikle gençlerin fiziksel aktiviteye yönelik motivasyonlarını ve algılarını anlamada önemli bir araç olarak spor bilimleri ve eğitim psikolojisi alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Beden Eğitimi, Spor, Lise Öğrencileri, Tutum Ölçeği, Psikometri, Geliştirme.

Yazarlar

Gökhan Deliceoğlu

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, orta öğretim kurumlarının birinci sınıfında öğrenim gören öğrencilerin Beden Eğitimi dersine ve genel spor aktivitelerine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri (tutumları) sistematik olarak ölçmek ve değerlendirmektir.

Ölçek, öğrencilerin spor ve fiziksel aktiviteye yönelik ilgilerini, algıladıkları faydayı ve bu aktivitelere katılma istekliliklerini belirleyerek, eğitim programlarının ve müfredatın öğrencilerin ihtiyaçlarına ve tutumlarına uygun olarak yeniden düzenlenmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı (Construct)

Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği, bireylerin fiziksel aktivitelere yönelik genel eğilimlerini ölçen psikolojik bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle tutumun üç bileşeni (duygusal, bilişsel ve davranışsal) etrafında şekillenir. Ölçek, öğrencilerin spor yapmaktan keyif alma düzeylerini, sporun sağlık ve gelişim üzerindeki faydalarına dair inançlarını ve spor aktivitelerine katılma niyetlerini yansıtan maddelerden oluşur.

Yapılan analizler, tutumun iki temel boyutta kristalleştiğini göstermiştir: muhtemelen bir boyutun spora yönelik genel ilgi ve keyfi, diğer boyutun ise algılanan yeterlilik veya faydayı temsil ettiği düşünülmektedir. Bu iki faktör, öğrencilerin Beden Eğitimi derslerine yönelik tutumlarının karmaşık yapısını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Bu analizde, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktörler altında toplandığı belirlenmiştir.

• Faktör Yük Değerleri (Yapı Geçerliği): Birinci faktörde yer alan maddelerin faktör yük değerleri 0,53 ile 0,85 arasında değişmektedir. İkinci faktörde yer alan maddelerin faktör yük değerleri ise 0,50 ile 0,61 arasında bulunmuştur. Bu yüksek yük değerleri, maddelerin ilgili faktörü temsil etme gücünün yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir.

• Kapsam ve Görünüş Geçerliği: Ölçeğin geliştirme aşamasında uzman görüşlerine başvurularak kapsam geçerliği sağlanmış ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı doğru bir şekilde yansıttığı teyit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Cronbach Alpha yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen katsayı, ölçeğin maddelerinin ne kadar tutarlı olduğunu göstermektedir.

• Cronbach Alpha Katsayısı: Analizin başında tüm maddeler için ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0,913 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir, bu da ölçeğin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği’nin yapısal modeli, açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin iki temel faktör yapısı altında toplandığını ortaya koymuştur.

Faktör yük değerlerinin 0,50’nin üzerinde olması (Faktör 1: 0,53–0,85; Faktör 2: 0,50–0,61), her bir maddenin kendi faktörüne güçlü bir şekilde katkıda bulunduğunu ve faktörlerin ölçülmek istenen gizil yapıyı etkili bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır. Bu iki faktörlü yapı, öğrencilerin Beden Eğitimi ve spora yönelik tutumlarının sadece tek bir boyutta değil, iki ayrı ve ilişkili boyutta değerlendirilmesi gerektiğini desteklemektedir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Orta Öğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Orta öğretim birinci sınıf öğrencileri (Genellikle 14-15 yaş)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’nde yayınlanan çalışmada orta öğretim birinci sınıf öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri. Katılımcılar, her bir maddeye yönelik tutumlarını 5 puanlık bir skalada işaretlerler: Kesinlikle Katılıyorum = 5 ve Kesinlikle Katılmıyorum = 1.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçeği, Spor Tutumu, Beden Eğitimi Dersleri, Öğrenci Tutumları, Güvenirlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Gökhan Deliceoğlu ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmıştır ve bilimsel çalışmalarda atıf yapılmak suretiyle kullanılabilir.

Referanslar

Deliceoğlu, G. (2018). Orta öğretim birinci sınıf öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği. Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(1), 208-215.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: beden-egitimi-ve-spora-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Beden eğitimi ve spor aktivitelerine hiç ilgi duymuyorum.

• Beden eğitimi ve spor aktivitelerinde çok sıkılırım.

• Beden eğitimi ve spor aktivitelerini rahat uygularım.

• 32.Beden eğitimi ve spor aktiviteleri beni güçlü kılar.