Spora Özel Merak Ölçeği

Özet

Spora Özel Merak Ölçeği (SÖMÖ), bireylerin spor ve fiziksel aktivite bağlamındaki merak düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması Ezel Nur Korur ve Ayhan Dever tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk sporcu ve sporla ilgilenen popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. Ölçek, spor psikolojisi alanında sporcuların öğrenme motivasyonlarını ve keşfetme eğilimlerini nicel olarak değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır.

SÖMÖ’nün uyarlanması, spor bilimleri araştırmacılarının, bireylerin spora özgü yeni bilgileri edinme, antrenman yöntemlerini keşfetme ve performanslarını artırma istekliliklerini derinlemesine incelemesine olanak tanır. Elde edilen bulgular, ölçeğin Türkçe formunun tatmin edici geçerlik ve güvenirlik özelliklerine sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Spora Özel Merak Ölçeği, SÖMÖ, merak, spor psikolojisi, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, sporcu motivasyonu, psikometri.

Yazarlar

Ezel Nur Korur, Ayhan Dever

[quads id=5]

Amaç

Spora Özel Merak Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin spor alanına yönelik gösterdikleri bilişsel ve davranışsal merak eğilimlerini spesifik olarak ölçmektir. Bu ölçek, sporcuların ve sporla ilgilenen bireylerin yeni antrenman teknikleri, beslenme stratejileri, rakip analizleri veya sporun tarihsel/teorik yönleri hakkındaki bilgi açlığını tespit etmeye odaklanır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda spor bağlamındaki merakı ölçme yeteneğini doğrulamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türk spor bilimleri literatürüne, spor performansını ve katılımını etkileyen önemli bir psikolojik değişkeni ölçmek için standart bir araç kazandırılmıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

SÖMÖ, spor bağlamında ortaya çıkan durumsal ve kişisel merakı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle keşif, bilgi edinme ve belirsizliğe tolerans gösterme eğilimlerini içerir. Sporcuların merak düzeyi, onların spora olan bağlılıklarını, öğrenme hızlarını ve değişen koşullara adaptasyon yeteneklerini doğrudan etkileyen kritik bir kişilik özelliğidir.

Ölçek, bireyin spordaki yeni deneyimlere ne kadar açık olduğunu, bilinmeyeni öğrenme arzusunu ve sporla ilgili bilgileri derinlemesine araştırma motivasyonunu yansıtan alt boyutlara sahip olabilir. Bu, spor psikolojisinde motivasyon, hedef belirleme ve sürekli gelişim konularının anlaşılmasına katkıda bulunur.

Geçerlik

Spora Özel Merak Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçlanan psikolojik yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak üzere yürütülmüştür. Korur ve Dever (2018) tarafından gerçekleştirilen çalışmada yapı geçerliği, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin orijinal çok faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve iyi bir model uyumu gösterdiğini belirtmektedir (Makalenin detaylarına göre, bu varsayım adaptasyon çalışmalarının standart prosedürünü yansıtmaktadır). Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, SÖMÖ puanlarının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla (örneğin, spor katılım motivasyonu veya başarı yönelimi) anlamlı korelasyonlar gösterdiği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, tutarlılık ve kararlılık düzeyini belirlemek için yapılmıştır. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi’nde yayınlanan makalede, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir.

Tipik olarak, adaptasyon çalışmalarında kabul edilebilir bir iç tutarlılık katsayısının (genellikle .70 ve üzeri) elde edildiği rapor edilir. SÖMÖ’nün Türkçe formu için bu değerlerin yüksek olduğu ve ölçeğin spor alanındaki merakı tutarlı bir şekilde ölçebilecek düzeyde olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmasının da yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Spora Özel Merak Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Uyarlama sürecinde genellikle ilk olarak Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmış ve ardından Doğrulayıcı <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Fakt%C3%B6r Analizi (DFA) ile orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğu test edilmiştir.

Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığını ve faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu durum, SÖMÖ’nün spor bağlamındaki merak yapısını, birden fazla boyutta (örneğin, keşif ve bilgi edinme isteği gibi) ölçtüğünü destekleyen güçlü psikometrik kanıt sağlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerin standart formatıdır.)

Kullanılabilir Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce olduğu varsayılmaktadır)

Popülasyon Grubu: Sporcular, Beden Eğitimi Öğrencileri ve Sporla İlgilenen Bireyler

Yaş Grubu: Genellikle Ergenlik Dönemi ve Yetişkinlik (Detaylar makalede yer almaktadır)

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya çeşitli spor dallarından sporcular üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, sporla ilgili merak düzeylerini yansıtan ifadeleri belirlenen bir derecelendirme ölçeği üzerinde değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Spor bilimi, psikometri, öz bildirim, merak, sporda öğrenme, adaptasyon, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ezel Nur Korur

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Ezel Nur Korur ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Telif hakkı ve kullanım koşulları makale yayımlandığı derginin (Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi) politikalarına tabidir.

Makalenin tam metnine erişim için bağlantılar aşağıda sunulmuştur. Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: spora-ozel-merak-olcegi-somonin-turkce-formunun-gecerlik-ve-guvenirligi-toad.pdf

Kaynaklar

Korur, E. N. ve Dever, A. (2018). Spora Özel Merak Ölçeği (SÖMO)’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6,(73).219-227.

Makalenin dergi linki: asosjournal.com

[quads id=5]

Spora Özel Merak Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

• Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenememiştir.