Bayley Bebekler İçin Zihinsel ve Devimsel Ölçek

Öz

Bayley Bebekler İçin Zihinsel ve Devimsel Ölçek, Bayley Gelişim Ölçekleri’nin (Bayley Scales of Infant Development – BSID) Türkiye popülasyonuna uyarlanması amacıyla Lale B. Özelli tarafından 1978 yılında gerçekleştirilen bir ön çalışmadır. Bu uyarlama çalışmasının temel amacı, ölçeğin Türk kültürü ve bebek popülasyonu üzerindeki psikometrik özelliklerini, özellikle de geçerliğini incelemektir. Ölçek, bebeklerin ve küçük çocukların zihinsel (kognitif) ve devimsel (motor) gelişim düzeylerini standart bir biçimde değerlendirmeyi hedefler. Çalışmada, Ankara ve Yozgat illerinden toplanan örneklemler kullanılarak varyans analizi (ANOVA) deseni uygulanmış ve ölçeğin yaşa bağlı gelişim farklılıklarını tespit etme yeteneği test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Bayley Ölçekleri, bebek gelişimi, psikometrik test, zihinsel gelişim, devimsel gelişim, uyarlama, varyans analizi.

Yazarlar

Lale B. Özelli (Uyarlama Çalışmasının Sorumlu Yazarı).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 1978 yılında yürütülen ön çalışma kapsamında, orijinal Bayley Bebekler İçin Zihinsel ve Devimsel Ölçeği’nin Türk bebek popülasyonu üzerindeki geçerlik kanıtlarını araştırmaktır. Bu çalışma, ölçeğin bebeklik dönemindeki çocukların zihinsel ve motor gelişimlerini güvenilir bir şekilde ölçüp ölçemediğini belirlemeyi amaçlamıştır. Bu tür standartlaştırılmış araçlar, gelişimsel gecikmelerin erken teşhisi ve uygun müdahale programlarının planlanması açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Bayley Ölçekleri, temelde iki farklı ancak ilişkili gelişimsel yapıyı ölçmektedir:

• Zihinsel Ölçek (Mental Scale): Bu alt ölçek, algısal keskinlik, hafıza, öğrenme, problem çözme, genelleme ve erken dil becerileri gibi kognitif işlevleri değerlendirir. Bebeklerin çevreleriyle etkileşimini ve bilişsel potansiyellerini yansıtır.

• Devimsel Ölçek (Motor Scale): Bu alt ölçek, ince motor becerileri (parmak hareketleri, nesneleri kavrama) ve kaba motor becerileri (oturma, emekleme, yürüme, denge) kapsayan fiziksel koordinasyon ve hareket yeteneklerini ölçer.

Uyarlama çalışmasında, her iki alt ölçekten elde edilen puanların birbirleriyle yüksek düzeyde korelasyon göstermesi, bu iki yapının genel bir gelişim faktörünü paylaştığını ancak aynı zamanda ayrı skorlar olarak ele alınması gerektiğini desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Lale B. Özelli’nin 1978 tarihli ön çalışmasında detaylı olarak incelenmiştir. Veriler üzerinde 2X3 faktöriyel varyans analizi (ANOVA) deseni uygulanmıştır. Bu analizler, Zihinsel ve Devimsel puanlar üzerinde ayrı ayrı yürütülmüştür.

Zihinsel Ölçek Geçerliği: Zihinsel Puanlar yönünden yapılan varyans analizinde, Ankara ve Yozgat örneklemleri arasında bölgesel farklılığa dayalı anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Bu durum, ölçeğin coğrafi veya bölgesel farklılıklardan bağımsız olarak zihinsel yeteneği ölçebildiğini düşündürmektedir. Ancak, farklı yaş grupları arasında istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlı bir farklılık (F=8739.16, p<.01) bulunmuştur. Bu bulgu, ölçeğin beklenen gelişimsel artışı başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini ve böylece güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Devimsel Ölçek Geçerliği: Devimsel Ölçekte de Ankara ve Yozgat bebekleri arasındaki farklılıklar anlamlı bulunmamıştır. Ancak, Devimsel Ölçekte yaş grupları arasında anlamlı bir farklılık çıkmamıştır (F=240.14, p<.01). Bu sonuç, Devimsel Ölçeğin bu özel örneklemde yaşa bağlı motor gelişimi Zihinsel Ölçek kadar güçlü bir şekilde ayırt edemediğini gösterse de, Devimsel ve Zihinsel ölçeklerin kendi aralarında yüksek korelasyon göstermesi, genel gelişimsel yeterliliğin ölçümünde bütüncül bir yaklaşım sunduğunu ifade etmektedir.

Güvenirlik

Lale B. Özelli’nin 1978 tarihli ön çalışmasında güvenirlik katsayılarına (örneğin, iç tutarlılık, test-tekrar test güvenirliği) dair spesifik istatistiksel veriler rapor edilmemiştir.

Faktör Analizi

Sunulan ön çalışma, ölçeğin faktör yapısını inceleyen bir faktör analizi sonuçlarını içermemektedir. Ölçek, orijinal yapısında Zihinsel ve Devimsel olmak üzere iki ana bileşenden oluşmaktadır. Bu iki alt ölçek arasındaki yüksek korelasyon, bu iki yapının birbiriyle güçlü bir biçimde ilişkili olduğunu, ancak ayrı skorlar olarak değerlendirilebilecek kadar farklı boyutları temsil ettiğini ima etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Bireysel uygulama ve gözleme dayalı performans testi.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Bebekler ve küçük çocuklar.

Yaş Grubu: Gelişimsel dönemdeki bebekler (Orijinal Bayley Ölçekleri genellikle 1 aydan 42 aya kadar kullanılır; bu çalışmada yaş grupları kullanılmıştır).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de Ankara ve Yozgat illerinden seçilen bebek örneklemleri üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Zihinsel ve Devimsel gelişim alanlarını ölçen standartlaştırılmış maddeler. Psikometrik incelemede 2X3 varyans analizi deseni kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

ANOVA, psikolojik değerlendirme, infant, gelişimsel gecikme, motor gelişim, Lale B. Özelli, kognitif gelişim.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçeğin Türkiye’ye uyarlanması ve ön çalışması 1978 yılında yayımlanmıştır. Orijinal Bayley Ölçekleri’nin ticari ve yayın hakları genellikle Pearson Clinical Assessment gibi uluslararası yayıncılar tarafından yönetilmektedir. Adaptasyonun kullanımı, telif hakları ve izinler konusunda sorumlu yazar Lale B. Özelli veya ilgili yayın kuruluşu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Ozelli, L. B. (1978). Bayley Bebekler İçin Zihinsel ve Devimsel Ölçek ile bir ön çalışma. Türk Psikoloji Dergisi, 20(1-2), 35.

Makalenin orijinal bağlantısı: turkpsikolojiyazilari.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: bayley-bebekler-icin-zihinsel-ve-devimsel-olcek-toad.pdf

[quads id=5]

Bayley Bebekler İçin Zihinsel ve Devimsel Ölçeğin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ön çalışma raporunda ölçeğin orijinal maddeleri sunulmamıştır.