Basit Elektrik Devreleri Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği

Öz

Basit Elektrik Devreleri Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği (BEDTÖ), ortaöğretim öğrencilerinin fizik dersi kapsamındaki Basit Elektrik Devreleri konularına karşı sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla Erdal Taşlıdere ve Ali Eryılmaz tarafından geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek geliştirme çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin ilgi, önem, davranış, motivasyon ve öz yeterlik gibi farklı boyutlardaki duyuşsal eğilimlerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Nihai formunda 5 alt boyuttan ve 24 maddeden oluşan bu ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Basit Elektrik Devreleri, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Fen Eğitimi, Fizik Eğitimi, Faktör Analizi, Öz Yeterlik.

Yazarlar

Taşlıdere, E., Eryılmaz, A.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, fen eğitimi alanında önemli bir yer tutan Basit Elektrik Devreleri (BED) konularına yönelik öğrenci tutumlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek standart bir araç geliştirmektir. Bu ölçek, öğrencilerin duyuşsal özelliklerinin belirlenmesine ve bu sayede öğrenme süreçlerinin ve öğretim yöntemlerinin iyileştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Geliştirme süreci, öğrencilerin elektrik konularına karşı gösterdikleri olumlu veya olumsuz eğilimleri, akademik başarılarını etkileyen temel duyuşsal değişkenler üzerinden sistematik olarak incelemeyi amaçlamıştır. Bu sayede, öğretmenler ve araştırmacılar, öğrencilerin tutumlarındaki güçlü ve zayıf yönleri tespit edebilirler.

Yapı

Basit Elektrik Devreleri Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği (BEDTÖ), ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlenen 5 temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, öğrencilerin elektrik devreleri konusuna ilişkin çok yönlü tutumlarını kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, öğrencilerin akademik ilgi, konuya verdikleri değer, konuya yönelik davranışsal eğilimleri, başarıya ulaşma motivasyonları ve konuya ilişkin kişisel yeterlilik algıları (Öz Yeterlik) gibi temel duyuşsal bileşenleri içermektedir. Toplamda 24 madde ile bu beş boyut ölçülmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında hazırlanan 45 maddelik taslak ölçek, 159 öğrenciden oluşan bir örneklem üzerinde denenmiştir. Bu örneklem büyüklüğü, toplam madde sayısının yaklaşık üç buçuk katına karşılık gelmektedir.

Verilerin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, örneklem büyüklüğünün ve verilerin dağılımının sağlıklı bir faktör analizi gerçekleştirmek için yeterli olduğunu göstermiştir. Nihai 24 maddelik ölçek formu, tutum değerlendirme aşamasında 73 öğrenciye uygulanmıştır; bu oran, madde sayısının yaklaşık 3 katıdır ve geçerli veri toplama standartları açısından kabul edilebilir düzeydedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini belirlemeye yönelik yapılan analizler, psikometrik açıdan anlamlı ve kabul edilebilir düzeyde sonuçlar vermiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan genel güvenirlik katsayısı (Cronbach’s Alpha) oldukça yüksek bulunmuştur: 0,93.

Alt boyutlara ait güvenirlik katsayıları ise 0,81 ile 0,91 arasında değişmektedir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin belirlenen faktör yapısı içinde öğrencilerin Basit Elektrik Devreleri (BED) konusuna yönelik tutumlarını tutarlı ve istikrarlı bir biçimde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde taslak maddelerin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda ölçeğin 5 alt boyutta toplandığı görülmüştür. Bu alt boyutlar, toplam 24 maddeyi içerecek şekilde belirlenmiştir.

KMO ve Barlett testi sonuçları, verilerin faktörleştirilebilir olduğunu ve değişkenler arasında anlamlı korelasyonlar bulunduğunu teyit etmiştir. Bu durum, 5 faktörlü yapının istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve öğrencilerin tutumlarının belirlenen bu beş boyutta sağlıklı bir şekilde ayrıştığını göstermektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Ortaöğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Öğrenci Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Geçerlik çalışması için 159 öğrenci, nihai tutum değerlendirmesi için 73 öğrenci kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik açıdan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış, faktör analizi ile yapısal geçerlik kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen Eğitimi, Tutum Ölçeği, Likert Ölçeği, KMO, Güvenirlik, Öz Yeterlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Erdal Taşlıdere

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında yayımlanmıştır. Kullanımı için sorumlu yazar Erdal Taşlıdere ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: basit-elektrik-devreleri-konusuna-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Taşlıdere, E. ve Eryılmaz, A. (2012). Basit Elektrik Devreleri Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği geliştirilmesi ve öğrencilerin tutumlarının değerlendirilmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 9(1), 31-46.

Makalenin orijinal linkine buradan ulaşılabilir: tused.org

Basit Elektrik Devreleri Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, 5 alt boyut ve 24 maddeden oluşmaktadır:

• İlgi (5 m): Basit elektrik devreleri konularını severim.
• Önem (5 m): Elektrik konularının, gelecekte öneminin gittikçe artacağına inanıyorum.
• İlgi Bağlantılı Davranış (5 m): Fizik topluluğuna üye olmak isterim.
• Başarı-Motivasyon (4 m): Basit elektrik devreleri konularında başarılı olmak için elimden geleni yaparım.
• Öz Yeterlik (5 m): Basit elektrik devreleri konularında zor işleri yapabileceğimden eminim.