Batıl İnanışlar Ölçeği

Özet

Batıl İnanışlar Ölçeği, bireylerin batıl inanışlara yönelik eğilimlerini ve bu inanışların günlük yaşamdaki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 2014 yılında Akın, Akın, Kaya ve İlbay tarafından yapılan bir geliştirme çalışması sonucunda oluşturulmuş olup, psikolojik alanda batıl düşünce sistemlerinin yoğunluğunu tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Bu ölçek, geliştirme aşamasında geçerlik ve güvenirlik analizlerine tabi tutulmuştur ve yapısal olarak tek boyutlu olduğu belirlenmiştir. Ölçek, özellikle eğitim ve sosyal psikoloji alanlarında, rasyonel olmayan inançların bireylerin karar verme süreçleri üzerindeki etkilerini incelemek için kullanışlı bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Batıl İnanışlar, Süperstisyon, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Tek Boyutlu Yapı, Batıl İnanç, Psikometri.

Yazarlar

Akın, A., Akın, Ü., Kaya, Ç., İlbay, A.B.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin batıl inanç düzeylerini bilimsel, güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Batıl inançlar, genellikle rasyonel olmayan, nedensellik ilişkisi bulunmayan olaylara atfedilen anlamlar olarak tanımlanır ve bireylerin kaygı veya kontrol eksikliği hissiyle başa çıkma yöntemleri olarak ortaya çıkabilir.

Bu ölçek, bireylerin bu tür inançlara ne ölçüde sahip olduğunu kantitatif olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, batıl inançların psikoloji, eğitim ve etik gibi alanlardaki etkilerinin incelenmesine yönelik deneysel çalışmalara uygun bir araç sağlamayı hedeflemiştir. Çalışma, 2014 yılında Ankara’da düzenlenen 2. Uluslararası Etik Eğitimi Konferansı’nda sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, psikolojik bilimlerde Batıl İnanışlar (Superstitious Beliefs) olarak adlandırılan yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireylerin olaylar arasında gerçekte var olmayan nedensel bağlantılar kurma eğilimlerini ve şans, kader veya sihir gibi rasyonel olmayan faktörlere verdikleri önemi kapsar. Batıl inançlar, bilişsel hatalar ve duygusal ihtiyaçlar sonucu ortaya çıkabilir.

Ölçeğin tek boyutlu yapısı, batıl inanışların farklı yönlerinin (örneğin, kişisel ritüeller veya kültürel tabu inançları) tek bir genel eğilim altında toplandığını ve bu genel batıl inanç seviyesinin ölçüldüğünü göstermektedir. Bu boyut, bireyin günlük yaşamdaki karar alma süreçlerini ve davranışlarını etkileyen mantıksal olmayan inançların yoğunluğunu temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme süreci, adından da anlaşılacağı üzere (Development and validation Superstitious Beliefs Scale), geçerlik analizlerini içermektedir. Ancak sunulan kaynak özetinde geçerlik türlerine (örneğin, kapsam geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik, yapı geçerliği) dair detaylı istatistiksel veriler (faktör yükleri, korelasyon katsayıları) açıkça belirtilmemiştir.

Yapı geçerliği genellikle en önemli geçerlik kanıtıdır ve bu ölçek için tek boyutlu yapının Faktör Analizi ile desteklenmiş olması, yapı geçerliğine dair önemli bir bulgudur. Ölçeğin maddelerinin, teorik olarak tanımlanan batıl inanışlar yapısını ne ölçüde temsil ettiği bu analizlerle ortaya konmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçek sonuçlarının zaman içinde ve farklı koşullarda ne kadar tutarlı olduğunu göstermelidir. Sunulan kaynak materyalde güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) dair spesifik bir sayısal değer yer almamaktadır. Geliştirme çalışmalarında bu tür verilerin genellikle raporlanması beklenir.

Geliştiriciler, ölçeğin iç tutarlılığını sağlamak amacıyla güvenirlik analizlerini kullanmışlardır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçme konusunda yüksek bir uyum sergilediğini kanıtlar.

Faktör Analizi

Batıl İnanışlar Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü test etmek ve kuramsal beklentilere uygunluğunu belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin beklenen şekilde tek boyutlu bir yapı sergilediğini göstermiştir.

Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin uygulamasından elde edilen puanların yorumlanmasını kolaylaştırmaktadır; zira tek bir toplam puan, bireyin genel batıl inanış eğilimi düzeyini temsil etmektedir. Tek boyutlu yapının doğrulanması, ölçeğin yapısal geçerliğine önemli bir kanıt sağlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Yeni Geliştirilmiş Ölçek)

Format: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, psikolojik tutum ve inanç ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirmenin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin Popülasyonu

Age Group: Yetişkinler (Genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin örneklemi üzerinde uygulanmıştır.)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki bireylerin batıl inanış düzeylerini ölçmek üzere kalibre edilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi için orijinal konferans bildirisine başvurulmalıdır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Batıl İnanç, Psikometrik Test, Ölçek Geliştirme, Tek Faktörlü Yapı, Superstition.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sorumlu yazar veya diğer yazarlara ait ORCID bilgisi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Ahmet Akın (Sorumlu Yazar): [email protected]

Correspondence Address: Ahmet Akın (Sorumlu Yazar), Medeniyet Üniversitesi (Kurum bilgisi makaleden çıkarılmalıdır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme ve sunum yılı 2014‘tür. Ölçek, akademik bir konferansta (2nd International Conference on Ethics Education) bildiri olarak sunulmuştur. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Ahmet Akın) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Ticari kullanım için izin veya ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Kullanım öncesinde yazar ile yazılı izin alınması önemlidir.

Kaynaklar

• Akın, A., Akın, Ü., Kaya, Ç., & İlbay, A.B. (2014). Development and validation Superstitious Beliefs Scale, 2nd International Conference on Ethics Education, 22-24 Mayıs, 2014, Ankara.

• Araştırma özeti ve tam metin bilgisine ResearchGate üzerinden ulaşılabilir: https://www.researchgate.net/publication/262939732_Development_and_validation_Superstitious_Beliefs_Scale-Batil_Inanc_Olcegi

• Konferans Kitapçığına buradan ulaşılabilir: ethicsassociation.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: batil-inanislar-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Batıl İnanışlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim ve tam ölçek formatını öğrenmek için sorumlu yazar (Ahmet Akın) ile iletişime geçilmesi veya yayınlanan tam metnin incelenmesi gerekmektedir.