Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği (Partner Breastfeeding Influence Scale)

Özet

Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği (Partner Breastfeeding Influence Scale), babaların veya eşlerin annenin emzirme deneyimine sağladığı desteği ve olumlu katkıyı değerlendirmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, emzirme sürecinde babanın rolünün önemini vurgular ve bu rolün çeşitli boyutlarını beş ana faktör altında inceler. Bu faktörler, annenin sağlığına ve beslenmesine yönelik ilgiden, ev işlerine yardıma, duygusal desteğe ve cinsel duyarlılığa kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Ölçek, özellikle Türkiye popülasyonunda geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi amacıyla Ege Üniversitesi‘nde yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında kullanıma sunulmuştur.

Ölçek, emzirme başarısını artırmada eş desteğinin kritik rolünü bilimsel olarak ölçmeyi hedefleyerek, sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçeğin derecelendirmesi 5’li Likert tipi formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Babaların Emzirmeye Etkisi, Eş Desteği, Emzirme, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Faktör Analizi, Cronbach Alfa katsayısı, Ebeveynlik.

Yazarlar

Emel Buldur

Amaç

Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği’nin temel amacı, emzirme sürecinde babaların veya partnerlerin anneler üzerindeki etkisini çok boyutlu bir yapıda ölçmektir. Bu ölçek, babaların emzirme başarısını ve süresini pozitif yönde etkileyen davranışlarını, tutumlarını ve sağladıkları desteğin düzeyini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Ölçek, sağlık ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, babaların desteğini artırmaya yönelik eğitim programları geliştirmede ve bu programların etkinliğini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır. Ayrıca, emzirme danışmanlığı süreçlerinde, annenin yaşadığı zorlukların partner desteği ile ne ölçüde ilişkili olduğunu anlamaya yardımcı olur.

Yapı

Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği, partnerin emzirme üzerindeki etkisini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Yapısal olarak beş temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, babanın fiziksel, duygusal ve pratik olarak anneye sağladığı desteğin farklı yönlerini kapsar:

• Emzirmeyi Anlama: Eşin sağlığını ve beslenmesini iyileştirmeye yönelik çabaları ifade eder.
• Yardım: Eşe boş zaman ve enerji kazandırmak için ev işleri ve diğer sorumluluklarda destek olmayı içerir.
• Değer Verme: Anneyi emzirme eyleminden dolayı övmek ve yaptığı işin kıymetli olduğunu hissettirmektir.
• Hazır Bulunma: Emzirme deneyimini kolaylaştırmak amacıyla gerekli araç gereçleri hazırlama ve lojistik destek sağlama eylemlerini kapsar.
• Duyarlılık: Özellikle cinsel sorunlara karşı anlayışlı ve hassas olmayı ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin psikometrik geçerlik çalışmaları, maddelerin ölçmek istenen kavramsal yapıyı ne kadar doğru temsil ettiğini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Öncelikle, AFA ile ölçek maddelerinin alt boyutlarda yeterli düzeyde temsil edilme durumları incelenmiştir. Ardından, oluşturulan faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, alt boyutların ölçek yapısıyla olan ilişkisinin düzeyini belirleyerek, maddelerin oluşturduğu faktörlerle olan korelasyonlarının yeterliliği hakkında detaylı bilgi sunmuştur. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, maddelerin iç tutarlılığını ve aynı kavramsal yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek üzere yapılmıştır. Bu amaçla en yaygın kullanılan istatistiksel yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı incelenmiştir. Bu katsayı, 0 ile 1 arasında bir değer alır.

Elde edilen Cronbach Alfa katsayısı, ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığın yüksek olup olmadığını gösterir. Eğer bu katsayı negatif çıkarsa, ölçme aracının homojen bir yapıyı ölçmediği, yani maddeler arasında kavramsal tutarsızlık olduğu sonucuna varılır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek için çok aşamalı bir faktör analizi süreci izlenmiştir. İlk aşamada, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında gruplandığını keşfetmek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin beş faktörlü yapısını ortaya çıkarmıştır (Emzirmeyi Anlama, Yardım, Değer Verme, Hazır Bulunma, Duyarlılık).

İkinci aşamada ise, teorik olarak belirlenen bu beş faktörlü yapının araştırma verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, oluşturulan alt boyutların ölçek yapısını yeterli düzeyde açıkladığını ve maddelerin faktör yüklerinin yüksek olduğunu onaylayarak, ölçeğin yapısal modelini doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Emziren annelerin eşleri/partnerleri.

Age Group: Yetişkinler (Genellikle ebeveynlik çağındaki yetişkin erkekler).

Population Details: Ölçek, Türkiye popülasyonuna uyarlanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Anketi (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Paternal Destek, Emzirme Süreci, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Partner Etkisi, Anne Sağlığı, Aile Desteği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ege Üniversitesi, İzmir (Yüksek Lisans Tezi Bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında Emel Buldur tarafından yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Emel Buldur ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: babalarin-emzirmeye-etkisi-olcegi-partner-breastfeeding-influence-scale-toad.pdf

Kaynaklar

• Buldur, E. (2019). Babaların emzirmeye etkisi ölçeğinin geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi ( Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
• Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi Kaydı: tez.yok.gov.tr

Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği (Partner Breastfeeding Influence Scale) Maddeleri

Derecelendirme: 5 li Likert tipi “(1) kesinlikle katılmıyorum”, (2) “katılmıyorum”, (3) “kararsızım”, (4) “katılıyorum” ve (5) “kesinlikle katılıyorum”

Faktörler ve Örnek Maddeler:

Emzirmeyi Anlama :Eşinizin sağlığının ve beslenmesinin daha iyi olmasını geliştirmeye çalışmak

Yardım: Eşinize boş zaman ve enerji kazandırmak için diğer ev işlerinde ve sorumluluklarda ona yardımcı olmak

Faktör 3 Değer Verme: Eşinizi emzirdiği için övmek ve onun yaptığı şeyin güzel, değerli bir şey olduğunu bilmesini sağlamak

Faktör 4 Hazır Bulunma: Emzirme için gerekli araç gereçleri hazırlayarak emzirme deneyimini geliştirmeye çalışmak

Faktör 5 Duyarlılık : Cinsel sorunlara duyarlı ve anlayışlı olmak