Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği

Özet

Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği (BÖD 3-5), Saraç, Karakelle ve Whitebread (2019) tarafından okul öncesi çocuklar için Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle 3 ila 5 yaş aralığındaki çocukların öğrenme süreçlerinde sergiledikleri özerkliği ve bağımsız öğrenme davranışlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, çocukların problem çözme, dikkat süresi ve görev tamamlama gibi kritik metabilişsel ve öz düzenleme becerilerini gözlemlemeye olanak tanır. Orijinal ölçeğin uyarlama çalışması, Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, erken çocukluk eğitimi alanında önemli bir değerlendirme aracı sağlamıştır.

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin ve araştırmacıların okul öncesi dönemdeki çocukların kendi öğrenmelerini ne ölçüde yönetebildiklerini sistematik olarak belirlemelerine yardımcı olmaktır. Bu sayede, çocukların bağımsızlık düzeylerine uygun eğitim stratejileri geliştirilebilir ve öz düzenleme becerilerinin desteklenmesi sağlanabilir.

Anahtar Kelimeler

Bağımsız öğrenme, okul öncesi çocuklar, öz düzenleme, metacognition, öğrenme davranışları, ölçek uyarlama, erken çocukluk eğitimi.

Yazarlar

Seda Saraç, Sibel Karakelle, David Whitebread.

Amaç

Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği (BÖD 3-5)’nin temel amacı, 3 ila 5 yaş arasındaki okul öncesi çocukların bağımsız öğrenme ve öz düzenleme becerilerini objektif bir şekilde ölçmek ve değerlendirmektir. Bu ölçek, çocukların öğrenme ortamlarında sergiledikleri girişimcilik, dikkatini sürdürme, sebat etme ve karşılaşılan zorluklar karşısında çözüm üretme kapasitelerini belirlemeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk eğitim ve kültür bağlamına uygunluğunu sağlamak ve alanda çalışan uzmanlara, çocukların bağımsız öğrenme düzeylerini tespit etmede kullanabilecekleri geçerli ve güvenilir bir araç sunmak üzere gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, ölçeğin Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi öncelikli olmuştur.

Yapı

Ölçek, erken çocukluk döneminde bağımsız öğrenme yeteneğinin temelini oluşturan öz düzenleme ve metacognition yapılarını ölçmektedir. Bağımsız öğrenme davranışları, genellikle çocuğun öğrenme sürecini planlama, izleme, değerlendirme ve gerektiğinde ayarlama yeteneği olarak kavramsallaştırılır.

BÖD 3-5’in ölçtüğü temel boyutlar arasında; görev odaklılık, problem çözme becerileri, duygusal düzenleme ve öğrenme materyalleriyle bağımsız etkileşim kurma gibi alt bileşenler yer almaktadır. Bu yapı, çocukların sadece bilişsel becerilerini değil, aynı zamanda öğrenme motivasyonlarını ve duygusal tepkilerini de kapsayan geniş bir davranış yelpazesini temsil eder.

Geçerlik

Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği’nin Türkçe formu için geçerlik çalışmaları, Saraç, Karakelle ve Whitebread (2019) tarafından detaylıca incelenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı hedeflemiştir.

Uyarlama sürecinde, yapı geçerlik kanıtlarını elde etmek amacıyla faktör analizleri (büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiş ve Türk örnekleminde bağımsız öğrenme davranışlarını ölçme konusunda güçlü bir geçerlik sağladığını ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ve zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek üzere yapılmıştır. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak rapor edilmiştir.

Saraç ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülen çalışmalar, BÖD 3-5’in yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve bu durumun, ölçeğin okul öncesi çocukların bağımsız öğrenme davranışlarını güvenilir bir şekilde ölçebileceğini gösterdiğini belirtmektedir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçekten elde edilen puanların istikrarlı ve hatasız olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Uyarlama çalışmaları genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak orijinal ölçeğin faktör yapısının korunduğunu doğrular.

2019 tarihli uyarlama çalışmasında, faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu ve uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde kaldığı rapor edilmiştir. Bu analizler, BÖD 3-5’in Türk kültüründe de aynı teorik alt boyutları ölçtüğünü ve ölçeğin çok boyutlu yapısının doğrulandığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama ve Gözlem/Derecelendirme Ölçeği

Format: Öğretmen/Gözlemci Derecelendirme Formatı. Maddeler, gözlenen davranışların sıklığına veya yoğunluğuna göre derecelendirilir.

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlanan Form)

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çocuklar

Yaş Grubu: 3-5 yaş

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki resmi ve özel okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Metodolojisi: Ölçek, öğretmenin veya eğitimcinin çocuğu doğal öğrenme ortamında gözlemlemesine ve belirli öğrenme davranışlarını frekans ve yeterlilik açısından değerlendirmesine dayanır. Derecelendirme formatı, davranışsal göstergelerin sistematik olarak kaydedilmesini sağlar.

Anahtar Kelimeler

Erken çocukluk, öz düzenleme, metacognition, bağımsız öğrenme, psikometrik özellikler, BÖD 3-5, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Seda Saraç

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta açıkça belirtilmemiştir, ancak sorumlu yazarın kurumu (Bahçeşehir Üniversitesi) üzerinden iletişim kurulabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım şartları için sorumlu yazar Seda Saraç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle izin alınması zorunludur.

Test Yılı (Uyarlama): Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bagimsiz-ogrenme-davranislari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Saraç, S., Karakelle, S. ve Whitebread, D. (2019). Okul öncesi çocuklar için bağımsız öğrenme davranışları ölçeği 3-5 (BÖD 3-5): Türkçe formu için geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 18(3), 1093-1106. doi:10.17051/ilkonline.2019.610148

• Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: ilkogretim-online.org.tr

Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik girişte ölçek maddeleri doğrudan sağlanmamıştır. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen Saraç, Karakelle ve Whitebread (2019) referansına veya sağlanan PDF bağlantısına başvurulması gerekmektedir.