Astronomiye İlgi Ölçeği

Özet

Astronomi, bilimsel eğitim alanında öğrencilerin motivasyonunu ve akademik başarısını etkileyen kritik bir alandır. Astronomiye İlgi Ölçeği (AİÖ), bireylerin bu alana yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini ve merak düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle eğitim ortamlarında öğrencilerin astronomiye olan ilgi düzeylerini tespit etmede, müfredat geliştirme çalışmalarına rehberlik etmede ve ilgi odaklı öğrenme yaklaşımlarının etkinliğini değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir.

Ölçek, H. E. Kılıç ve Ö. Keleş tarafından 2017 yılında yayımlanan çalışma ile bilim dünyasına sunulmuştur. Bu çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlığını sağlamak için titiz istatistiksel yöntemlerin uygulandığını göstermektedir. AİÖ, eğitim psikolojisi araştırmacıları ve öğretmenler için, öğrencilerin uzay bilimine yönelik tutumlarını nicel olarak ölçme imkanı sunan önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Astronomi, İlgi, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik, Öğrenci Motivasyonu.

Yazarlar

Hülya ERTAŞ KILIÇ, Ömer KELEŞ

Amaç

Astronomiye İlgi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin (özellikle öğrencilerin) gök bilimine yönelik mevcut ilgi düzeylerini, meraklarını ve bu alandaki öğrenme faaliyetlerine katılma eğilimlerini standart ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştiriciler, bu ölçek aracılığıyla, astronomi eğitiminin etkinliğini artırmak ve öğrencilerin bilimsel ilgi alanlarının gelişimine katkıda bulunmak için sağlam bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemişlerdir.

Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğrencilerin astronomiye olan ilgisinin yaş, cinsiyet veya eğitim seviyesi gibi demografik değişkenlerle nasıl değiştiğini inceleme fırsatı sunar. Elde edilen veriler, bilim eğitimi müfredatlarının bireysel ilgi alanlarına daha uygun hale getirilmesi için somut kanıtlar sunabilir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin uzay bilimi ve gök cisimlerine yönelik gösterdiği tutarlı ve yoğun duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimler bütünü olan “Astronomi İlgi Düzeyi”dir. Bu yapı genellikle motivasyonel bir bileşen olarak ele alınır ve bireyin öğrenme süreçlerine aktif katılımını teşvik eder.

İlgi, sadece geçici bir merak değil, aynı zamanda uzun vadeli öğrenme çabalarını ve ilgili faaliyetlere gönüllü katılımı destekleyen kalıcı bir kişisel özelliktir. Ölçek, bu ilginin farklı boyutlarını (örneğin, bilgi edinme isteği, gözlem yapma arzusu, günlük yaşamda astronomik olayları takip etme) yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, 2017 tarihli makalede detaylandırıldığı üzere, ölçeğin gerçekten astronomiye olan ilgiyi ölçtüğünü kanıtlamaya odaklanmıştır. Bu süreçte öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliği için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak hedeflenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Geliştirme çalışmasında, faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğu ve ölçeğin tek veya çok boyutlu bir yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğü belirlenmiştir (ancak spesifik faktör yükleri ve varyans oranları için orijinal makaleye başvurulmalıdır).

Güvenirlik

Astronomiye İlgi Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçek puanlarının zamana ve farklı madde setlerine karşı tutarlılığını göstermiştir. Geliştirme aşamasında en yaygın kullanılan yöntem olan iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency Coefficient) hesaplanmıştır.

Bu kapsamda, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach’s Alpha değeri rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de doğrulayıcı analizler kullanılmıştır. AFA, ölçeğin maddelerinin kaç alt boyutta toplandığını belirlemek için kullanılmış, böylece “Astronomi İlgi Düzeyi” yapısının teorik alt bileşenleri (varsa) ortaya çıkarılmıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu ve ilgi yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını doğrulamıştır. Bu analizler, maddelerin nihai formunun belirlenmesinde ve ölçekten çıkarılması gereken zayıf maddelerin tespit edilmesinde kritik rol oynamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme

Format: Büyük olasılıkla Likert Tipi Derecelendirme (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan 5 veya 7 noktalı ölçek).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Eğitim araştırmaları bağlamında genellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri).

Age Group: Genellikle 12 yaş ve üzeri (Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi).

Population Details: Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması, Türkiye’deki çeşitli eğitim kurumlarından alınan bir öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Uzay Bilimi, Öğrenci İlgisi, Eğitimde Motivasyon, Ölçek Geliştirme, Cronbach’s Alpha, Faktör Analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hülya ERTAŞ KILIÇ (İletişim bilgileri için makaleye veya e-posta adresine başvurulmalıdır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlarından izin alınarak kullanılmalıdır. Ticari kullanım koşulları için sorumlu yazar Hülya ERTAŞ KILIÇ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin geliştirme ve yayımlanma yılı 2017‘dir. Ölçek kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

1. Kılıç, H., E. & Keleş, Ö. (2017). Development of the Scale of Interest in Astronomy: Validity and reliability studies. Journal of Theory and Practice in Education, 13(1), 35-54.
2. Makalenin orijinal bağlantısı: eku.comu.edu.tr
3. Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: the-scale-of-interest-in-astronomy-toad.pdf

Astronomiye İlgi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen 2017 tarihli bilimsel makaleye başvurulması gerekmektedir.