Ortaokul Çevre İlgi Ölçeği

Özet

Ortaokul Çevre İlgi Ölçeği, 2020 yılında Özge Çiçek Şentürk tarafından kaleme alınan bir doktora tezi kapsamında psikometrik özellikleri incelenerek geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin çevre konularına ve çevre eğitimine yönelik ilgi düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, öğrencilerin argümantasyon destekli eğitici çizgi romanlar gibi yenilikçi öğretim yöntemlerine maruz kaldıktan sonra çevreye olan ilgilerindeki değişimleri ölçmeye odaklanmıştır.

Ölçek, öğrencilerin çevresel konulara karşı duyarlılığını, merakını ve öğrenme isteğini nicel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme süreci, ilgili alan yazın taraması ve uzman görüşleri alınarak titizlikle yürütülmüştür, böylece ortaokul seviyesine uygun, geçerli ve güvenilir bir araç sunulması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çevre İlgi Ölçeği, Ortaokul, Çevre Eğitimi, Argümantasyon, Özge Çiçek Şentürk, Geliştirme Ölçeği.

Yazarlar

Özge Çiçek Şentürk.

Amaç

Ortaokul Çevre İlgi Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik mevcut ilgi düzeylerini ve bu ilginin çeşitli pedagojik müdahaleler (örneğin, argümantasyon destekli öğrenme) sonucunda nasıl değiştiğini ölçmektir. Ölçek, özellikle çevre bilimi ve sosyal sorumluluk alanlarındaki eğitimsel programların etkinliğini değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bu araç, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin çevreye olan kişisel ve durumsal ilgilerini derinlemesine anlamalarına yardımcı olur. Elde edilen veriler, çevre bilinci oluşturmaya yönelik müfredat ve öğretim stratejilerinin geliştirilmesine rehberlik eder.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, psikolojideki “Çevreye Yönelik İlgi” (Environmental Interest) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenleri içeren karmaşık bir kavramdır. Bilişsel bileşen, çevresel bilgilere karşı duyulan merakı ve öğrenme isteğini; duyuşsal bileşen, çevreye karşı hissedilen duygusal bağlılığı ve önemi; davranışsal bileşen ise çevreyi korumaya yönelik potansiyel eylemleri ifade eder.

Ölçek, öğrencilerin sadece çevre hakkındaki bilgilerini değil, aynı zamanda bu konulara ne kadar değer verdiklerini ve ne ölçüde dahil olmak istediklerini de belirlemeyi hedefler. Bu ilgi düzeyi, sürdürülebilir davranışların temelini oluşturur.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması, bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirildiğinden, geçerlik çalışmalarının kapsamlı olduğu varsayılmaktadır. Ancak, kaynak referansta doğrudan bir özet bilgi bulunmamaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği için genellikle açımlayıcı (EFA) ve doğrulayıcı (CFA) faktör analizleri kullanılmıştır.

Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiği değerlendirilmiştir. Geçerlik çalışmalarının detayları, kaynakçada belirtilen doktora tezinde (Çiçek-Şentürk, 2020) ayrıntılı olarak yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları da doktora tezi kapsamında yürütülmüştür. Güvenirlik analizinde, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı tahmin edilmektedir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizlerinin sonuçları ve kullanılan istatistiksel yöntemler, ölçeğin tutarlılığını ve tekrarlanabilirliğini doğrulamak amacıyla tez içerisinde raporlanmıştır. Bu bilgilerin tamamına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Faktör Analizi

Ortaokul Çevre İlgi Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapıyı mı temsil ettiği, bu analizler sonucunda belirlenmiştir.

Geliştirme aşamasında, verilerin faktör analizine uygunluğunu kontrol etmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testi gibi istatistiksel testler uygulanmıştır. Elde edilen faktör yapısı, çevreye yönelik ilginin farklı alt boyutlarını (örneğin, akademik ilgi, davranışsal ilgi) ayrıştırmış olabilir. Faktör yapısına ilişkin kesin bilgiler, tez çalışmasının yöntem bölümünde sunulmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek olarak geliştirilmiştir)

Format: Derecelendirme (Derecelendirme türü belirtilmemiş olsa da, ilgi ölçekleri genellikle Likert tipi ölçek kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar olan öğrenciler (Yaklaşık 10-14 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki ortaokul öğrencileri örnekleminden toplanan verilerle standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, öğrencilerin öz bildirime dayalı olarak çevreye olan ilgilerini ölçmek için tasarlanmıştır. Uygulama, grup ortamında veya bireysel olarak yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Çevreye Yönelik İlgi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Faktör Analizi, Doktora Tezi, Kilis Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Özge Çiçek Şentürk (Kilis 7 Aralık Üniversitesi ile ilişkilendirilebilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Özge Çiçek Şentürk tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım için öncelikle yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin ticari bir ücretinin olup olmadığı bilgisi kaynakta belirtilmemiştir; ancak akademik çalışmalarda genellikle yazarın izniyle ücretsiz kullanılabilir.

Test Geliştirme Yılı: 2020.

Ölçeğin orijinal dökümanına ait PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: ortaokul-cevre-ilgi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çiçek-Şentürk, Ö. (2020). Argümantasyon destekli eğitici çizgi romanların öğrencilerin çevreye yönelik ilgi, motivasyon ve akademik başarılarına etkisi ile öğrenci deneyimleri [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
2. YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez kaynağına erişim linki: tez.yok.gov.tr)

Ortaokul Çevre İlgi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Çiçek-Şentürk (2020) tarafından kaleme alınan doktora tezinin ekler bölümünde yer almaktadır ve bu teze YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.

Ölçek maddelerinin orijinal dili ve içeriği, yazarın izni olmadan değiştirilmemelidir.