Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği

Özet

Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği (TPİÖ), Gürbüztürk ve Şad (2010) tarafından geliştirilmiş, ebeveyn katılımının çeşitli boyutlarını Türk eğitim sistemi bağlamında ölçmeyi amaçlayan kapsamlı bir ölçektir. Geliştirme tipi bir ölçek olup, toplam 102 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, ebeveynlerin çocuklarının akademik ve kişisel gelişim süreçlerine aktif katılım düzeylerini değerlendirmektedir. Ölçeğin geliştirme süreci, detaylı literatür analizi, uzman görüşleri ve okul paydaşları ile yapılan görüşmeleri içermiştir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn katılımı, Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği, TPİÖ, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, ebeveyn katılımı, Türkiye.

Yazarlar

O. Gürbüztürk, Süleyman Nihat Şad

Amaç

Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği’nin temel amacı, ebeveynlerin çocuklarının eğitim ve gelişim süreçlerine yönelik gösterdikleri çok boyutlu ilgiyi ve katılım düzeylerini psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu araç, öğretmenler, okul yöneticileri ve araştırmacılar için ebeveyn katılım stratejilerini değerlendirme ve iyileştirme konusunda önemli veriler sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, ebeveyn katılımını sekiz ayrı alt ölçek veya boyutta incelemektedir. Bu boyutlar, katılımın farklı alanlarını temsil ederek yapının çok yönlülüğünü ortaya koymaktadır. Yapısal olarak ele alınan bu alt boyutlar, ebeveynlerin okulla iletişiminden ev ortamının düzenlenmesine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

• İletişim ile öğretmen / okul alt ölçeği
• Ödev alt ölçeğinde yardım
• Kişisel gelişim alt ölçeği
• Gönüllülük alt ölçeği
• Çocuk alt ölçeği ile iletişim
• Ev ayarı alt ölçeğinin etkinleştirilmesi
• Kişilik gelişim alt ölçeğinin desteklenmesi
• Sosyo-kültürel gelişmeyi desteklemek alt ölçeği

Geçerlik

Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, hem içerik hem de yapısal geçerlik kanıtlarına odaklanmıştır. İçerik geçerliği, sistematik bir uzman incelemesi, kapsamlı literatür analizleri ve okul paydaşları (öğretmenler, yöneticiler, ebeveynler) ile yapılan görüşmeler süreciyle desteklenmiştir. Bu süreç, maddelerin ilgili yapıyı doğru ve kapsamlı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Yapı geçerliği açısından, pilot çalışmadan elde edilen veriler öncelikle normallik açısından analiz edilmiştir. Tüm maddeler için çarpıklık (Skewness) ve basıklık (Kurtosis) değerleri 1.00 ve altında bulunmuş, bu da verilerin normal dağılıma yakın olduğunu göstermiştir. Daha sonra, verilerin faktör analizi için uygunluğu test edilmiş ve analizler gerçekleştirilmiştir.

Güvenirlik

TPİÖ’nün güvenilirliği, iç tutarlılık, test-tekrar test ve eşdeğer form güvenilirliği yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.

İç tutarlılık analizi için Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin tamamı için elde edilen katsayı (α = 0.929) oldukça yüksek bir iç tutarlılığa işaret etmektedir. Bireysel alt ölçekler için Cronbach Alpha değerleri ise şöyledir:

• İletişim ile öğretmen / okul alt ölçeği: α = 0.914
• Ödev alt ölçeğinde yardım: α = 0.825
• Kişisel gelişim alt ölçeği: α = 0.817
• Gönüllülük alt ölçeği: α = 0.810
• Çocuk alt ölçeği ile iletişim: α = 0.828
• Ev ayarı alt ölçeğinin etkinleştirilmesi: α = 0.807
• Kişilik gelişimi alt ölçeğinin desteklenmesi: α = 0.685
• Sosyo-kültürel gelişmeyi desteklemek alt ölçeği: α = 0.617

İkinci olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla 96 ebeveynden toplanan veriler üzerinde üç haftalık aralıkla test-tekrar test çalışması yapılmıştır. Bu analiz sonucunda hesaplanan Pearson korelasyon katsayısı r = 0.910 olarak bulunmuştur, bu da aracın zaman içinde yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Son olarak, eşdeğer bir güvenilirlik çalışması kapsamında, TPİÖ, Kotaman (2008) tarafından geliştirilen Ebeveyn Katılımı Anketi (PIQ) ile karşılaştırılmıştır. Her iki ölçeği tamamlayan 65 ebeveynin toplam puanları karşılaştırıldığında, r = 0.880 eşdeğer güvenilirlik katsayısı elde edilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek üzere faktör analizine uygunluk testleri yapılmıştır. Çarpıklık ve basıklık değerlerinin düşük olması, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermiştir. Elde edilen güvenirlik sonuçlarından yola çıkılarak, TPİÖ’nün ebeveyn katılımı yapısını temsil eden sekiz alt faktörlü bir yapıya sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 102 maddelik Likert tipi derecelendirme ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler

Yaş Grubu: Çocukları eğitim çağında olan ebeveynler

Popülasyon Detayları: Türk ebeveynlerin eğitim düzeyine katılımını araştırmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) anketi. Derecelendirme formatı: “5 = Her Zaman”, “4 = Genellikle”, “3 = Bazen”, “2 = Nadiren”, “1 = Asla”.

Anahtar Kelimeler

Likert ölçeği, psikometri, test-tekrar test, iç tutarlılık, Cronbach Alpha, yapısal eşitlik modellemesi, korelasyon, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Süleyman Nihat Şad

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi (Affiliation)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Süleyman Nihat Şad ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı araştırmalar için izin ve ücret durumu yazarlar tarafından belirlenmektedir.

Kaynaklar

Gürbüztürk, O. ve Şad, S. N. (2010). Turkish parental involvement scale: validity and reliability studies. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 487–491. doi:10.1016/j.sbspro.2010.03.049

Ek Kaynak (Eşdeğer Form): Kotaman (2008). Ebeveyn Katılımı Anketi (PIQ).

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: turkce-ebeveyn-ilgi-olcegi-toad.pdf

İlgili Bağlantı: toad.halileksi.net

Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği Maddeleri

Türkçe Ebeveyn İlgi Ölçeği, toplam 102 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin tam metni kaynak içerikte sağlanmamıştır.