Astronomiye Yönelik İlgi Ölçeği

Özet

Astronomiye Yönelik İlgi Ölçeği, Kılıç-Ertaş ve Keleş (2017) tarafından bireylerin astronomi bilimine ve ilgili konulara karşı duydukları ilgi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile desteklenmiştir. Bu çalışmalar, özellikle yapı geçerliliğini incelemek üzere hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin kullanımını içermektedir. Ölçek, 5’li Likert Tipi derecelendirme formatını kullanmakta olup, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu kanıtlanmıştır.

Bu araç, eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında, özellikle öğrencilerin veya genel popülasyonun uzay bilimlerine yönelik motivasyon ve ilgilerini nicel olarak belirlemek için tasarlanmıştır. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha = 0.96), ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı ve güvenilir bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Astronomi, İlgi Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Likert Tipi, Güvenirlik, Yapı Geçerliliği.

Yazarlar

H. Kılıç-Ertaş, Ö. Keleş.

[quads id=5]

Amaç

Astronomiye Yönelik İlgi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin astronomi ve uzay bilimleri alanına yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal ilgi düzeylerini belirlemektir. Bu araç, özellikle eğitim ortamlarında öğrencilerin astronomiye olan eğilimlerini ölçerek, ilgili müfredat ve öğretim metotlarının geliştirilmesine bilimsel bir temel sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, bireylerin astronomi öğrenimine ne kadar değer verdiğini, bu konularda ne sıklıkta bilgi aradığını ve gelecekteki kariyer tercihlerinde astronomiyi ne ölçüde düşündüğünü ortaya koyan alt boyutları kapsamaktadır. Bu sayede, astronomi eğitiminin yaygınlaştırılması ve teşvik edilmesi için gereken stratejik müdahaleler belirlenebilir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki duyuşsal alanın önemli bir bileşeni olan “ilgi” yapısını, özel olarak “astronomi” bağlamında ölçmektedir. Yapı Geçerliliği çalışmaları, ölçeğin teorik olarak ilgi kavramının alt boyutlarını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Bu yapı, bireyin astronomi konularına karşı duyduğu merak, öğrenme isteği ve bu alandaki aktivitelere katılma eğilimi gibi bileşenleri içermektedir.

İlgi, genellikle motivasyon ve başarı ile yakından ilişkilidir; bu nedenle ölçek, bireylerin bilimsel okuryazarlık düzeylerini artırmaya yönelik potansiyelini değerlendirmede kritik bir rol oynar. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, astronomiye yönelik ilginin tek bir genel skor yerine farklı yönleriyle ele alınmasına olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. İki ana geçerlik türü incelenmiştir: Kapsam Geçerliliği ve Yapı Geçerliliği. Kapsam geçerliliği, uzman görüşlerine başvurularak sağlanmış; ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen “astronomiye yönelik ilgi” yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliliği ise istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. İlk aşamada, ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçlarının ardından, elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu çift analiz yaklaşımı, ölçeğin psikometrik yapısının sağlamlığını ve tutarlılığını kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Astronomiye Yönelik İlgi Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemleri kullanılarak saptanmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında, madde-toplam korelasyon katsayıları ve Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı incelenmiştir.

• Madde-Toplam Korelasyon Katsayıları: Ölçek maddelerinin toplam puan ile olan korelasyon katsayıları 0,51 ile 0,79 arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu yüksek korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyı temsil etme gücünün yüksek olduğunu göstermektedir.
• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçek maddelerinin tamamı için hesaplanan Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,96 olarak elde edilmiştir. Bu değer, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilebilir eşik olan 0.70’in oldukça üzerinde olup, ölçeğin mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirleme süreci iki aşamalı bir yaklaşımla yürütülmüştür. İlk olarak, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, veri setindeki değişkenler arasındaki ilişkileri azaltarak temel yapıları ortaya çıkarmıştır. Bu analiz, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğuna dair deneysel kanıt sağlamıştır.

İkinci aşamada, AFA ile elde edilen faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını ve farklı bir örneklemde de doğrulanıp doğrulanmayacağını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, faktör yapısının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ve ölçeğin yapı geçerliliği açısından yüksek bir yeterliliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Ek olarak, ölçeğin orijinal çalışması, detaylı psikometrik raporlamayı içermektedir. İlgilenen araştırmacılar, ölçeğin tam yapısını ve faktör yüklerini aşağıdaki referans kaynağında bulabilirler. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: astronomiye-yonelik-ilgi-olcegi-development-of-the-scale-of-interest-in-astronomy-toad.pdf

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek (1 = Kesinlikle Katılmıyorum; 5 = Kesinlikle Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler ve Genel Popülasyon (Özellikle eğitim çalışmaları bağlamında kullanılmıştır)

Age Group: Çalışmanın yapıldığı örnekleme bağlı olarak ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi (Genellikle lise veya üniversite öğrencileri)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli eğitim düzeylerindeki bireyler üzerinde standardizasyon çalışmaları tamamlanarak geliştirilmiştir.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama yöntemiyle uygulanan, çok maddeli ilgi envanteri.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Eğitim Psikolojisi, Astronomi Eğitimi, İlgi Ölçümü, Cronbach Alpha, Faktör Analizi, İç Tutarlılık.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil

Affiliation Email addresses: Mevcut değil

Correspondence Address: Mevcut değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle orijinal yayıncıdan veya yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım koşulları yazar tarafından belirlenir.

Kaynaklar

• Kılıç-Ertaş, H. ve Keleş, Ö. (2017). Astronomiye Yönelik İlgi Ölçeği Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(1), 35-54.

[quads id=5]

Astronomiye Yönelik İlgi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır. Detaylı ölçek maddeleri ve puanlama yönergeleri için lütfen Kılıç-Ertaş ve Keleş (2017) tarafından yayımlanan makaleye başvurunuz.