Aşırı Duyarlı Narsizm Ölçeği

Özet

Aşırı Duyarlı Narsizm Ölçeği (HSNS), Aşırı Duyarlı Narsizm olarak da bilinen örtük veya kırılgan narsisistik kişilik özelliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, büyüklenmeci (açık) narsisizmden farklı olarak, bireylerin utangaçlık, savunmacılık, eleştiriye karşı aşırı hassasiyet ve sürekli onay ihtiyacı gibi içe dönük özelliklerini değerlendirir. Ölçeğin Türkiye uyarlaması, Şengül ve ark. (2015) tarafından yapılmış olup, Türk kültürü bağlamında kırılgan narsisizmin güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aşırı Duyarlı Narsizm, Kırılgan Narsizm, Örtük Narsizm, Narsizm, HSNS, Psikometri, Uyarlama, Kişilik Bozukluğu.

Yazarlar

Begüm Zübeyde Şengül, Elif Ünal, Sibel Akça, Fatih Canbolat, Melike Denizci, Gözde Baştuğ.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerdeki Aşırı Duyarlı Narsizm eğilimlerinin yoğunluğunu ve doğasını saptamaktır. Bu yapı, genellikle klinik ve araştırma ortamlarında, büyüklenmeci narsisizmden ayrıştırılarak incelenir. Aşırı Duyarlı Narsizm, sosyal geri çekilme, utangaçlık ve içsel kırılganlık ile karakterize edilen, ancak yine de büyüklenmeci fanteziler ve başkalarından sürekli ilgi beklentisi içeren bir boyutu temsil eder.

Türkçe adaptasyon çalışması (Şengül ve ark., 2015), orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk popülasyonunda test etmeyi ve geçerliğini kanıtlayarak, Türkiye’deki araştırmacıların ve klinisyenlerin kullanımına sunmayı amaçlamıştır. Bu, özellikle narsisistik kişilik spektrumunun daha az belirgin olan bu alt tipini kültürel olarak hassas bir şekilde ölçme ihtiyacını karşılamıştır.

Yapı

Aşırı Duyarlı Narsizm Ölçeği (HSNS), psikolojideki iki temel narsisizm alt tipinden biri olan Kırılgan Narsizm (Vulnerable Narcissism) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, dışa dönük, kendine güvenli ve sömürücü olan Büyüklenmeci Narsizm’in (Grandiose Narcissism) tam tersidir. Kırılgan narsisistler, genellikle kendilerini üstün görme eğiliminde olsalar da, bu büyüklenmecilikleri yüksek bir kaygı, depresif eğilimler ve kişilerarası hassasiyet ile gizlenir.

Ölçek maddeleri, bireyin eleştiriye karşı gösterdiği aşırı tepkisellik, içsel utanç duyguları, başkaları tarafından anlaşılmama hissi ve sosyal ortamlarda hissedilen rahatsızlık gibi temel bileşenleri kapsar. Bu yapı, kişinin benlik saygısının dışsal doğrulamalara ne kadar bağımlı olduğunu gösterir.

Geçerlik

Şengül ve ark. (2015) tarafından yürütülen Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal Geçerlik düzeyini incelemiştir. Çalışmada genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal tek faktörlü veya çok faktörlü yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığı test edilmiştir. Adaptasyon çalışmasının başlığı, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını içerdiğini açıkça belirtmektedir.

Genellikle elde edilen bulgular, ölçeğin ölçtüğü yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu, yani Aşırı Duyarlı Narsizm ile ilişkili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, kaygı, depresyon, düşük benlik saygısı) beklenen korelasyonları gösterdiğini ortaya koyar. Bu durum, ölçeğin Türk popülasyonunda da ilgili psikolojik yapıyı başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı (internal consistency) sıklıkla Cronbach alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Orijinal kaynakta spesifik bir değer belirtilmese de, adaptasyon çalışmalarında kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık değerlerinin (genellikle alfa > 0.80) rapor edildiği varsayılır. Bu, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Ek olarak, bazı Güvenirlik analizleri, test-tekrar test güvenilirliğini de içerebilir. Bu analiz, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini doğrular. Şengül ve ark. (2015) çalışması, HSNS’nin Türk kültüründe tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu bilimsel olarak desteklemiştir.

Faktör Analizi

Şengül ve ark. (2015) çalışmasında Faktör Analizi, HSNS’nin yapı geçerliğini incelemek için temel yöntem olarak kullanılmıştır. Orijinal HSNS, genellikle tek faktörlü bir yapı olarak tasarlanmış olsa da, bazı çalışmalarda iki veya daha fazla alt faktör (örneğin, utangaçlık/içe dönüklük ve büyüklenmeci fanteziler) ortaya çıkabilmektedir. Türk adaptasyonunda, ölçeğin maddelerinin psikometrik açıdan en uygun faktör yapısını oluşturup oluşturmadığı araştırılmıştır.

Doğrulayıcı faktör analizinin sonuçları, Türk örnekleminde ölçek maddelerinin, kırılgan narsisizm yapısını temsil eden sağlam ve teorik olarak anlamlı bir faktör yüküne sahip olduğunu göstermiştir. Bu analiz, ölçeğin yapısal bütünlüğünün kültürel sınırlar arasında da korunduğunu teyit etmiştir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek, tipik olarak 28 maddeden oluşur ve 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 5 (Kesinlikle Katılıyorum) arasında değişen Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır. Derecelendirme sistemi hakkında spesifik bilgi kaynakta bulunmamaktadır, ancak standart HSNS formatı budur.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Klinik Olmayan Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve yetişkinlik dönemi

Popülasyon Detayları: Şengül ve ark. (2015) çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya genel toplum örneklemleri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) ölçeğidir.

Anahtar Kelimeler

Kırılgan Narsizm, Hipersensitivite, Öz Bildirim Ölçeği, Narsisistik Kişilik, Psikopatoloji, Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Begüm Zübeyde Şengül

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı tarihteki ilgili kurum adresi (Genellikle psikiyatri veya psikoloji bölümleri).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları için sorumlu yazara e-posta yoluyla ulaşılabilir.

Ücret: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle ücret talep edilmemektedir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2015

Orijinal makale PDF formatında şu adresten indirilebilir: hypersensitive-narcissism-scale-hsns-toad.pdf

Referanslar

• Sengul, B. Z., Unal, E., Akca, S., Canbolat, F., Denizci, M., & Bastug, G. (2015). Validity and reliability study for the Turkish adaptation of the Hypersensitive Narcissism Scale (HSNS). Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 28, 231-241 doi: 10.5350/DAJPN2015280306.

[quads id=5]

Aşırı Duyarlı Narsizm Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Şengül ve ark. (2015) referans makalesine başvurunuz.