Askeri Öğrenci Duyuşsal Nitelikler Ölçeği

Özet

Askeri Öğrenci Duyuşsal Nitelikler Ölçeği (ADNO), 2004 yılında Özgür Can Kaygısız tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, askeri eğitim kurumlarında okuyan öğrencilerin, mesleki başarıları ve disiplinleri açısından kritik öneme sahip olan duyuşsal niteliklerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Geliştirme çalışması, özellikle Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu’na kabul edilen öğrencilerin (Deniz Astsubay Hazırlama Okulu mezunları ve sivil kaynaklı öğrenciler) bu nitelikler açısından karşılaştırılmasına odaklanmıştır.

Ölçek, askeri personelin sahip olması gereken tutum, değer, motivasyon ve sorumluluk gibi psikolojik yapıları ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek geliştirme çalışması, bu alandaki ihtiyacı karşılamak üzere psikometrik prensiplere uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Askeri Öğrenci, Duyuşsal Nitelikler, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Deniz Astsubay, Psikometri, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

ÖZGÜR CAN KAYGISIZ

Amaç

Askeri Öğrenci Duyuşsal Nitelikler Ölçeği’nin birincil amacı, askeri öğrencilerin mesleki tutum ve davranışlarını etkileyen temel duyuşsal özelliklerini güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçebilecek bir psikometrik araç oluşturmaktır. Askeri eğitim sisteminde, öğrencilerin akademik başarının yanı sıra, liderlik, disiplin, sorumluluk ve takım çalışmasına yatkınlık gibi duyuşsal boyutlarda da yeterli olması beklenir. Bu ölçek, bu kritik niteliklerin değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.

İkincil amaç ise, Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu’na farklı kaynaklardan (Deniz Astsubay Hazırlama Okulu ve sivil kaynak) gelen öğrencilerin duyuşsal nitelikler açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini tespit etmektir. Bu karşılaştırma, askeri okulların öğrenci kabul süreçlerinin ve eğitim programlarının duyuşsal hedeflere ulaşmadaki etkinliğini değerlendirmeye yardımcı olmuştur.

Yapı

Ölçek, duyuşsal alan içindeki bir dizi niteliği ölçmektedir. Bu nitelikler, askeri yaşamın gerektirdiği yüksek düzeyde disiplin, motivasyon, aidiyet, özgüven, stresle başa çıkma ve etik değerlere bağlılık gibi unsurları kapsamaktadır. Ölçeğin alt boyutları, muhtemelen askeri mesleğe yönelik tutum, meslek etiği, kurumsal bağlılık ve kişisel sorumluluk gibi faktörleri içermektedir.

Geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla ilgili literatür taranmış ve askeri alanda görev yapan uzmanların görüşleri alınmıştır. Duyuşsal nitelikler, bireyin duygusal tepkilerini, inançlarını ve değer yargılarını yansıttığı için, ölçek bu karmaşık psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamasına rağmen (“-“), ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, Kaygısız (2004) tarafından yürütülen çalışmada geçerlik analizlerinin detaylıca raporlandığı varsayılmaktadır. Tipik bir ölçek geliştirme çalışmasında kullanılan geçerlik yöntemleri şunlardır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin ölçülmek istenen duyuşsal nitelikleri ne derece temsil ettiğinin uzman görüşleriyle belirlenmesi.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapıyla uyumunu incelemek için Faktör Analizi (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılması.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçek puanlarının, öğrencilerin askeri performans veya disiplin kayıtları gibi dış ölçütlerle ilişkisinin incelenmesi.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi verilmemiştir (“-“). Ancak, ölçeğin psikometrik kalitesinin bir parçası olarak, orijinal tez çalışmasında güvenirlik analizlerinin sunulduğu öngörülmektedir. Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü niteliği ne kadar tutarlı ölçtüğünü gösterir.

Bu tür tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa Katsayısı): Ölçekteki maddelerin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren en yaygın yöntemdir. Yüksek bir alfa değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü işaret eder.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Aynı öğrencilere farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının tutarlılığının incelenmesi.
• Madde Analizleri: Maddelerin ayırt edicilik gücünün ve toplam puanla korelasyonlarının incelenmesi.

Faktör Analizi

Askeri Öğrenci Duyuşsal Nitelikler Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin boyutlarını (faktörlerini) belirlemek amacıyla Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı kesindir. Bu analiz, duyuşsal nitelikler gibi çok boyutlu yapıların altında yatan temel faktörleri ortaya çıkarmak için gereklidir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu, her bir alt boyutta hangi maddelerin yer aldığını ve bu faktörlerin ölçülen yapının toplam varyansını ne kadar açıkladığını göstermiştir. Bu veriler, ölçeğin teorik yapısının ampirik kanıtlarla desteklenmesini sağlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Tutum ve Nitelik Ölçeği)

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak kesin derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Askeri Öğrenciler

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu öğrencileri, genellikle 18-22 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu’na yeni kabul edilen öğrenciler (Deniz Astsubay Hazırlama Okulu mezunları ve sivil kaynaklı öğrenciler).

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeği.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2004 (Yüksek lisans tezinin tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulama için yazarın (Özgür Can Kaygısız) izni gerekebilir. Yüksek lisans tezleri genellikle kamuya açıktır.

Kaynakça

Kaygısız, Ö. C. (2004). Askeri Öğrenci Duyuşsal Nitelikler Ölçeğinin geliştirilmesi ve Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okuluna alınan Deniz Astsubay Hazırlama Okulu ve sivil kaynaklı öğrencilerin bu nitelikler bakımından karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul).

Tezin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: askeri-ogrenci-duyussal-nitelikler-tutum-olcegi-toad.pdf

Askeri Öğrenci Duyuşsal Nitelikler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçek maddelerine yer verilmemiştir. Ölçeğin tam içeriğine ve derecelendirme yapısına ulaşmak için Kaygısız’ın (2004) yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.