Aşırı Rekabetçi Tutum Ölçeği

Özet

Aşırı Rekabetçi Tutum Ölçeği (ARTÖ), bireylerin aşırı rekabet eğilimlerini ve tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal bir ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmış halidir. Ölçek, 1997 yılında B. Aydın ve M. Akbağ tarafından Türkiye koşullarına göre adapte edilmiştir. Toplam 26 maddeden oluşur ve yanıtlar 5’li Likert tipi derecelendirme (1=bana göre kesinlikle doğru değil – 5=bana göre her zaman doğru) ile alınır. ARTÖ, rekabetin sağlıksız, yıkıcı ve nevrotik boyutunu değerlendirmeye odaklanarak, bireyin yaşamdaki başarıyı başkalarını yenme zorunluluğu olarak görme derecesini ölçer.

Anahtar Kelimeler

Aşırı rekabet, tutum, psikolojik ölçek, uyarlama, rekabetçi kişilik, psikometri.

Yazarlar

B. Aydın, M. Akbağ

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin aşırı rekabetçi tutumlarını Türk kültürü ve dil koşullarına uygun olarak güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Orijinal olarak geliştirilen ölçeğin kültürel uyarlama süreci, rekabetin patolojik yönlerini tespit etmeyi ve bu tutumların bireyler üzerindeki etkilerini incelemeyi hedefler.

Ölçek, rekabeti sadece başarıya ulaşma motivasyonu olarak değil, aynı zamanda başkalarını yenme ve onlara üstünlük kurma ihtiyacı olarak gören bireysel eğilimleri belirlemede kritik bir araçtır. Bu psikometri aracı, özellikle eğitim psikolojisi ve sosyal psikoloji alanlarında yapılan araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Aşırı Rekabetçi Tutum Ölçeği, psikolojik literatürde “hypercompetitiveness” (aşırı rekabetçilik) olarak tanımlanan yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, kazanmanın mutlak bir zorunluluk olduğu, başkalarının başarısızlığının kişisel zafer anlamına geldiği ve genellikle düşük benlik saygısı ile ilişkili olan saldırgan ve nevrotik bir rekabetçilik biçimini ifade eder.

Aşırı rekabetçi tutum, bireyin diğer insanları potansiyel tehdit veya engel olarak görmesine neden olur. Ölçek, bu tutumun bireyin sosyal ilişkileri, işbirliği yeteneği ve genel ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini değerlendirmeye yardımcı olan maddeler içerir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması kapsamında geçerlik analizleri yapılmıştır. Ancak, kaynakçada spesifik geçerlik katsayıları detaylandırılmamıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla yapı geçerliği ve içerik geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Aydın ve Akbağ (1997) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında ölçeğin güvenirliği incelenmiştir. Güvenirlik çalışmalarında genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) veya test-tekrar test yöntemleri kullanılır. Ölçeğin güvenilirliğinin Türk örnekleminde tatmin edici düzeyde olduğu kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, Aşırı Rekabetçi Tutum Ölçeği’nin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel faktörlerin tespit edilmesini sağlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Toplam 26 madde. Maddeler 5’li Likert tipi bir ölçek üzerinde derecelendirilir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve yüksek öğrenim öğrencileri (Uyarlama çalışmasının sunulduğu sempozyum bağlamından çıkarılmıştır).

Age Group: Genç yetişkinlik ve sonrası.

Population Details: Türkiye koşullarında eğitim gören ve yaşayan bireyler.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) yöntemi. Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1=bana göre kesinlikle doğru değil, 5=bana göre her zaman doğru.

Anahtar Kelimeler

Rekabetçi tutum, psikolojik değerlendirme, ölçek geliştirme, sosyal karşılaştırma, nevrotik rekabet.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Müge Akbağ)

Correspondence Address: Marmara Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 1997 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Müge Akbağ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Aydın, B. ve Akbağ, M. (1997). Aşırı rekabetçi tutum ölçeğinin ülkemiz koşullarına uyarlanması. II. Ulusal Eğitim Sempozyumu Bildiri Kitabı (s.198-204). 18-20 Eylül 1996, Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Aşırı Rekabetçi Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin tam metni için sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir. Aşağıda ölçekten örnek maddeler sunulmuştur.

• Bir yarışmada başarılı olmak kendimi daha güçlü hissetmemi sağlar.
• Başkası ile ilgilenen birisinin beni sevmesini sağlamak için mücadele etmeyi severim.
• Beni başkalarının önünde eleştiren ve küçük düşüren kimse ile muhatap olmaya gerek duymam. (ters madde)
• Bir yarışmada başarılı olmak, daha değerli olduğum duygusunu vermez. (ters madde)

Ölçek toplam 26 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

asiri-rekabetci-tutum-olcegi-hypercompetitive-attitude-scale-toad.pdf