Arkadaşlık Ölçeği

Abstract

Arkadaşlık Ölçeği‘nin (Friendship Scale) bu girişi, ölçeğin Türkçe’ye adaptasyon ve geçerlik/güvenirlik çalışmasını (Elbasan vd., 2013) özetlemektedir. Ölçek, yaşlı bireylerin sahip oldukları arkadaşlık ilişkilerinin kalitesini ve sağladığı sosyal desteği değerlendirmek amacıyla kültürel olarak adapte edilmiştir. Çalışma, ölçeğin sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve fonksiyonel mobilite parametreleri ile ilişkisini incelemeyi de amaçlamıştır. Elde edilen psikometrik sonuçlar, Türkçe formun yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Arkadaşlık Ölçeği, Kültürel adaptasyon, Geriatri, Yaşam Kalitesi, Yapı geçerliği, Güvenirlik, Sosyal destek.

Yazarlar

Bulent Elbasan, Gul D. Yilmaz, Yavuz Cirak, & Murat Dalkilinc.

Amaç

Arkadaşlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin arkadaşlık ilişkilerinden algıladıkları destek düzeyini ve bu ilişkilerin kalitesini ölçmektir. Adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin orijinal yapısını bozmadan Türkçe konuşan popülasyonun kültürel bağlamına uygun hale getirmek ve özellikle yaşlı bireylerde uygulanabilirliğini sağlamaktır.

Bu adaptasyon, yaşlı bireylerin sosyal çevrelerinin ve arkadaşlık bağlarının onların sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve günlük aktivitelerdeki fonksiyonel mobilite düzeyleri üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmayı mümkün kılmıştır.

Yapı

Arkadaşlık Ölçeği, bireylerin sosyal refahının temel bir bileşeni olan arkadaşlık ilişkilerinin çok boyutlu doğasını ölçen bir psikolojik yapıyı temsil eder. Ölçek, dostluk, güven, paylaşılan deneyimler ve duygusal yakınlık gibi temel unsurlara odaklanır.

Türkçe adaptasyon çalışmasının sonuçlarına göre, ölçek 6 madde ve 6 boyuttan oluşmaktadır. Bu bulgu, ölçeğin her bir maddesinin, ölçülen arkadaşlık yapısının birbirinden ayrışan, spesifik bir yönünü temsil ettiğini ve yapının yüksek derecede ayrışmış alt bileşenlere sahip olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Arkadaşlık Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik analizi, ölçeğin amaçlanan psikolojik yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliği (Construct Validity) analizleri, Temel Bileşenler Yöntemi (Principal Component Analysis) kullanılarak incelenmiştir. Bu analiz, veri setindeki varyansın büyük bir kısmını açıklayan temel faktörleri ortaya çıkarmayı hedefler.

Faktörlerin daha net bir şekilde yorumlanabilmesi için Varimax döndürme (Varimax Rotation) yöntemi uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin 6 madde ile birlikte 6 farklı faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu yapısal sonuçlar, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinde benzersiz bir faktör yapısı sergilediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği (Reliability), farklı zamanlarda veya farklı madde setlerinde tutarlı sonuçlar verme yeteneğini gösterir. Bu çalışma, ölçeğin hem iç tutarlılığını hem de zamana bağlı kararlılığını incelemiştir.

İç Tutarlılık Katsayısı (Internal Consistency) olarak hesaplanan Cronbach alfa değeri $alpha=.89$ olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometri literatüründe ölçeğin maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve güvenilir kabul edildiğini işaret etmektedir.

Ölçeğin kararlılığını ölçmek için kullanılan Test-tekrar test (Test-retest) güvenirlik katsayısı ise 0.98 gibi oldukça yüksek bir değerde ölçülmüştür. Bu sonuç, ölçeğin kısa veya orta vadede uygulandığında sonuçlarının son derece kararlı olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Arkadaşlık Ölçeği’nin faktör yapısı, Temel Bileşenler Yöntemi ve Varimax döndürme kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin 6 maddesinin 6 ayrı faktöre ayrıldığını ortaya koymuştur.

6 maddeye karşılık 6 faktörün bulunması, her bir maddenin bağımsız bir boyutu temsil ettiğini veya adaptasyon popülasyonunda (yaşlılar) arkadaşlık algısının çok spesifik alt bileşenlere ayrıldığını düşündürmektedir. Bu yapı, ölçeğin orijinal yapısından farklılıklar gösterebilir ancak adaptasyon çalışması kapsamında geçerli kabul edilmiştir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Uyarlama (Cultural Adaptation)

Format: 6 madde ve 6 boyuttan oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yaşlı Bireyler (Elderly)

Yaş Grubu: Geriatrik Popülasyon

Popülasyon Detayları: Evde yaşayan ve huzurevinde ikamet eden yaşlı bireyler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır.

• 1: Hiçbir Zaman
• 2: Nadiren
• 3: Bazen
• 4: Sıklıkla
• 5: Çoğu Zaman

Anahtar Kelimeler

Sosyal destek, Psikometri, Geriatri, Faktör analizi, Yaşlılık, Güvenirlik katsayısı, Arkadaşlık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Bulent Elbasan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-postası: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir (Gazi Üniversitesi ile ilişkilidir).

İzinler ve Ücretler, Test Yılı

Ölçeğin orijinal adaptasyon ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve ücretleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Bulent Elbasan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Çalışmanın tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir:

• Makale Bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: friendship-scale-toad.pdf

Referanslar

Elbasan, B., Yilmaz, G. D., Cirak, Y., & Dalkilinc, M. (2013). Cultural adaptation of the Friendship Scale and Health-Related Quality of Life and Functional Mobility Parameters of the elderly living at home and in the nursing home. Topics in Geriatric Rehabilitation, 29(4), 298-303.

Arkadaşlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Arkadaşlık Ölçeği’nin orijinal maddeleri sağlanmamıştır. Ölçek toplam 6 madde ve 6 boyuttan oluşmaktadır. Tam maddeler için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.