McGill Arkadaşlık Ölçeği

Özet

McGill Arkadaşlık Ölçeği (MAÖ), yakın ilişkilerde deneyimlenen arkadaşlık kalitesini değerlendirmek amacıyla tasarlanmış, çok boyutlu bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, orijinali İngilizce olan bir enstrümanın uyarlama çalışmasıdır. Türkiye bağlamındaki bu uyarlama, özellikle üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler arasındaki arkadaşlık ilişkilerinin derinliğini, bağlılığını ve işlevselliğini ölçmek için kullanılmıştır. Uyarlama çalışması, arkadaşlık kalitesinin reddedilme duyarlılığı ve bağlanma güvenliği gibi önemli psikososyal yapılarla ilişkisini incelemek üzere yapılmıştır.

Ölçeğin temel amacı, bireylerin arkadaşlarıyla kurdukları ilişkilerin tatmin edici ve destekleyici olup olmadığını, çatışma düzeylerini ve karşılıklı güveni ne ölçüde deneyimlediklerini nicel olarak belirlemektir. Bu adaptasyon, Türk kültüründe sosyal ilişkilerin anlaşılmasına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

McGill Arkadaşlık Ölçeği, Arkadaşlık Kalitesi, Reddedilme Duyarlılığı, Bağlanma Güvenliği, Sosyal İlişkiler, Ölçek Uyarlaması, Psikometri.

Yazarlar

Ayça Özen, Nebi Sümer, Müge Demir

Amaç

McGill Arkadaşlık Ölçeği’nin (MAÖ) temel amacı, bireylerin en iyi arkadaşlarıyla kurduğu ilişkilerin kalitesini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, sadece arkadaşlık ilişkisinin varlığını değil, aynı zamanda bu ilişkinin içerdiği duygusal yoğunluğu, karşılıklı desteği ve memnuniyet düzeyini ölçmeyi hedefler.

Türkiye uyarlamasının özel amacı, yabancı literatürde geçerliği kanıtlanmış olan bu aracı, Türk örnekleminde psikometrik olarak uygun hale getirmek ve böylece sosyal psikoloji alanında güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Uyarlama çalışması (Özen, Sümer ve Demir, 2011), özellikle arkadaşlık kalitesinin bağlanma stilleri ve sosyal kaygılarla olan karmaşık etkileşimlerini incelemek için bu ölçüm aracını kullanmıştır.

Yapı

Ölçek, çok boyutlu bir yapı olan arkadaşlık kalitesi yapısını ölçer. Orijinal ölçek genellikle birden fazla alt boyuttan oluşur; bunlar arasında güven, yakınlık/içtenlik, karşılıklı yardım, çatışma ve güvenilirlik gibi bileşenler bulunur. Bu alt boyutlar, bir arkadaşlık ilişkisinin hem pozitif hem de negatif yönlerini kapsamlı bir şekilde ele almayı mümkün kılar.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğinin incelenmesi, bu alt boyutların Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ayrışıp ayrışmadığını doğrulamayı gerektirmiştir. Bu, sosyal ilişkilerin niteliğini belirleyen temel psikolojik faktörleri anlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, uyarlama çalışmasının (Özen, Sümer ve Demir, 2011) metodoloji bölümünde detaylıca sunulmuştur. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen arkadaşlık kalitesi boyutlarını gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Ek olarak, ölçüt geçerliği bağlamında, ölçekten elde edilen puanların teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla (örneğin, bağlanma stilleri, benlik saygısı veya sosyal destek) korelasyonları incelenmiştir. Bu analizler, MAÖ’nün Türk kültüründeki psikometrik sağlamlığını desteklemektedir.

Güvenirlik

McGill Arkadaşlık Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, uyarlama makalesinde (Özen, Sümer ve Demir, 2011) raporlanmıştır. Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach alfa) kullanılarak hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin test-tekrar test güvenirliği de, farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla incelenmiş olabilir, bu da zaman içindeki kararlılığını doğrular.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu sürecinde, orijinal ölçeğin boyut yapısının korunup korunmadığını test etmek amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu yapının teorik beklentilerle ne kadar uyumlu olduğunu ortaya koyar.

Genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak, ölçeğin çok boyutlu yapısı doğrulanmıştır. Bu analizler, McGill Arkadaşlık Ölçeği’nin Türk örnekleminde de güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabileceğini göstermesi açısından kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Tamamen katılıyorum/Katılmıyorum gibi seçenekler içeren çoktan seçmeli formatta maddelerden oluşur).

Language Available: Türkçe (Uyarlama); Orijinali İngilizce.

Population Group: Genç Yetişkinler/Üniversite Öğrencileri (Uyarlama çalışması örneklemine dayanarak).

Age Group: Genellikle 18-30 yaş arası (Uyarlama çalışması bağlamında).

Population Details: Üniversite öğrencisi örneklemlerinde sosyal ve duygusal ilişkilerin değerlendirilmesi.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Bireylerin arkadaşlık ilişkileri hakkındaki kişisel algılarını ölçer.

Anahtar Kelimeler

Arkadaşlık İlişkileri, Sosyal Destek, Yakınlık, Çatışma, Psikometrik Özellikler, Üniversite Öğrencileri, Uyarlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışması yazarları için bu alanda spesifik ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Affiliation Email addresses: Ayça Özen: [email protected]

Correspondence Address: İlgili uyarlama çalışmasının yapıldığı dönemdeki kurumsal yazışma adresi (Makalede belirtilmiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı için orijinal telif hakkı sahiplerinden izin alınması gerekebilir. Uyarlama çalışmasının kullanımı ise genellikle ilgili makaleye atıf yapmak suretiyle mümkündür. Sorumlu Yazar: Ayça Özen.

Test Yılı (Uyarlama): 2011 (Makalenin yayımlanma yılı).

Ücret: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için orijinal ölçek sahipleriyle iletişime geçilmelidir.

Kaynaklar

• Özen, A., Sümer, N. ve Demir, M. (2011). Predicting friendship quality with rejection sensitivity and attachment security. Journal of Social and Personal Relationships, 28 (2), 163-181.

• Orijinal McGill Arkadaşlık Ölçeği: Mendelson, B. K., & Aboud, F. E. (1999). Measuring friendship quality in youth and adults: McGill Friendship Questionnaires. Canadian Journal of Behavioural Science/Revue canadienne des sciences du comportement, 31(4), 234.

McGill Arkadaşlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır.

McGill Arkadaşlık Ölçeği’nin maddeleri, telif hakları nedeniyle veya kaynak içerikte belirtilmediği için burada sunulmamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Özen, Sümer ve Demir (2011) referansına bakınız.