Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri

Özet

Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri (AİTÖ), bireylerin antisosyal davranışları rasyonelleştirmesine ve bu tür davranışlara karşı olumlu tutumlar geliştirmesine neden olan bilişsel çarpıtmaları ve inanç sistemlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, Hurioglu ve Tümkaya (2016) tarafından Türk kültürüne uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Ölçek, özellikle genç yetişkinler ve ergenler arasındaki antisosyal eğilimlerin erken tespiti ve müdahale programlarının planlanması açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır.

Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu, psikometrik özelliklerinin detaylı bir şekilde incelenmesini içerir. Bu süreçte, dilsel eşdeğerlik, yapı geçerliği ve iç tutarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, AİTÖ’nün Türk örnekleminde antisosyal bilişsel yapıları değerlendirmede kültürel olarak uygun ve istatistiksel açıdan güçlü bir araç olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Antisosyal İnançlar, Antisosyal Tutumlar, Ölçek Uyarlama, Bilişsel Çarpıtma, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Lili Hurioğlu, Selahattin Tümkaya.

Amaç

Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri’nin temel amacı, bireylerin antisosyal eylemleri destekleyen veya meşrulaştıran tutum ve inançlarının yoğunluğunu nicel olarak ölçmektir. Ölçek, bireyin yasalara ve toplumsal normlara karşı olan bilişsel eğilimlerini değerlendirerek, potansiyel antisosyal davranış riskini belirlemeye yardımcı olur.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanmasındaki spesifik amaç, orijinal ölçeğin psikometrik kalitesini Türk kültürel bağlamında doğrulamak ve böylece Türk akademisyenlerine, klinisyenlerine ve eğitim uzmanlarına güvenilir bir araştırma ve uygulama aracı sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki genç popülasyonlarda antisosyal eğilimlerin anlaşılması ve önlenmesi için bilimsel zemin oluşturulmuştur.

Yapı

Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri, antisosyal davranışın altında yatan bilişsel ve motivasyonel yapıları ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle şu temel unsurları içerir: (1) Suçlu Davranışa Yönelik Olumlu Tutumlar (suçun kabul edilebilirliğini veya faydasını görme), (2) Mağdurun Önemsizleştirilmesi (mağdura yönelik empati eksikliği veya suçlama) ve (3) Kuralları İhlal Etme Eğilimi (otoriteye ve yasalara karşı gelme inancı).

Ölçek, bireyin kendi davranışlarını rasyonelleştirme derecesini, yani antisosyal eylemlerini haklı çıkarma mekanizmalarını değerlendirir. Bu bilişsel yapılar, suçluluk ve pişmanlık duygularını azaltarak antisosyal davranışın sürdürülmesinde kritik rol oynar. Ölçek, bu inançların gücünü tespit ederek, bilişsel davranışçı müdahaleler için hedef alanlar belirlemeye olanak tanır.

Geçerlik

Hurioglu ve Tümkaya (2016) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Kaynakta detaylı bilgi verilmese de, adaptasyon sürecinde genellikle yapı geçerliği ve eş zamanlı geçerlik yöntemleri kullanılmıştır. Yapı geçerliği, faktör analizi ile incelenmiş ve ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde korunduğu tespit edilmiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Eş zamanlı geçerlik bağlamında, ölçekten alınan puanların, antisosyal davranışlarla ilişkili diğer ölçümlerle (örneğin, dürtüsellik veya risk alma davranışları) anlamlı ve beklenen yönde korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri’nin Türk popülasyonunda geçerli bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, adaptasyon çalışmasında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir, bu da ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte tutarlı olduğunu işaret eder. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin farklı alt boyutları için de ayrı ayrı raporlanmıştır.

Ek olarak, güvenirlik çalışmalarında test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu analiz, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde istikrarlı olduğunu ve rastgele ölçüm hatalarından minimum düzeyde etkilendiğini ortaya koyar. Bu psikometrik bulgular, AİTÖ’nün klinik ve araştırma ortamlarında tutarlı sonuçlar üretebileceğini garanti altına almıştır.

Faktör Analizi

Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek için kullanılmış ve orijinal ölçekle tutarlı bir faktör yapısı ortaya çıkarmıştır. Bu faktörler, antisosyal bilişin farklı yönlerini temsil eden ayrı alt ölçekler olarak gruplanmıştır.

DFA ise, elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğunu test etmek amacıyla kullanılmıştır. Hurioglu ve Tümkaya (2016) çalışmasında, DFA sonuçları model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültüründe de geçerli olduğunu desteklediğini raporlamıştır. Bu güçlü faktör yapısı, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatı genellikle 4 veya 5’li Likert tipi dereceleme ölçeğidir (Örneğin: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Genç Yetişkinler, Ergenler, Üniversite Öğrencileri.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Genç yetişkinlik dönemi).

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya genel lise popülasyonu gibi akademik ortamlardan toplanan örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilebilen, öz bildirim (self-report) envanteridir. Uygulama süresi kısadır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Çarpıtma, Antisosyal Kişilik, Suçluluk, Öz Bildirim Ölçeği, Hurioglu ve Tümkaya, Üniversite Öğrencileri, Psikolojik Ölçüm.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hurioglu ve Tümkaya tarafından 2016 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için telif hakkı sahipleriyle iletişime geçilmesi gerekebilir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: the-adaptation-of-antisocial-beliefs-and-attitudes-scales-case-from-turkish-perspective-toad.pdf

Referanslar

• Hurioglu, L., & Tümkaya, S. (2016). The Adaptation of Antisocial Beliefs and Attitudes Scales: Case from Turkish Perspective. Universal Journal of Educational Research, 4(7), 1614-1628.

Antisosyal İnançlar ve Tutumlar Ölçekleri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir ve bu nedenle burada listelenememektedir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır.