Antisosyal Davranış Ölçeği

Özet

Antisosyal Davranış Ölçeği (ADÖ), R. Kartallar tarafından 1996 yılında bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerde görülen çeşitli antisosyal davranış eğilimlerini ve derecelerini bilimsel yöntemlerle ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle genç ve yetişkin popülasyonlarda sosyal normlara aykırı, yıkıcı veya saldırgan davranış kalıplarının sistematik olarak değerlendirilmesine odaklanmaktadır.

Geliştirme çalışması, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülmüştür. Ölçeğin temel amacı, klinik ve araştırma ortamlarında antisosyal eğilimlerin erken teşhisine ve bu davranışların altında yatan yapıların anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Ölçek, geliştirme aşamasında kapsamlı bir alan taraması ve madde havuzu oluşturma süreci ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Antisosyal Davranış Ölçeği, Antisosyal Davranış, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Test, Davranış Bozuklukları, Kartallar R., 1996.

Yazarlar

Kartallar, R.

Amaç

Antisosyal Davranış Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sosyal kurallara ve normlara uyum düzeylerini, yıkıcı eylemlere olan eğilimlerini ve başkalarının haklarını ihlal etme davranışlarının yoğunluğunu ölçmektir. Bu ölçek, özellikle psikoloji, psikiyatri ve eğitim bilimleri alanlarında, antisosyal davranış spektrumunun farklı boyutlarını nicel verilerle ortaya koymak için geliştirilmiştir.

Ölçek, klinik uygulamalarda risk altındaki bireylerin belirlenmesi ve uygun müdahale programlarının planlanması için bir tarama aracı olarak kullanılmayı hedeflemiştir. Ayrıca, antisosyal davranışların gelişimsel süreçlerini ve bu davranışlarla ilişkili olabilecek çevresel veya bireysel faktörleri inceleyen akademik araştırmalar için güvenilir ve geçerli bir veri toplama aracı sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

ADÖ, çok boyutlu bir yapı olan antisosyal davranışı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı genellikle; yalan söyleme, kurallara uymama, saldırganlık, dürtüsellik ve sorumluluk eksikliği gibi alt boyutları içerir. Ölçeğin temel aldığı teorik çerçeve, antisosyal davranışların sadece açık şiddet eylemleriyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda gizli ve dolaylı norm ihlallerini de kapsadığını varsayar.

Ölçek maddeleri, bireylerin tipik olarak sergilediği davranış kalıplarını ve bu davranışlara yönelik tutumlarını değerlendirmeye yöneliktir. Geliştirme aşamasında, Kartallar (1996), bu davranışların süreklilik gösteren bir spektrum üzerinde yer aldığını ve davranışların sıklığı ile şiddetinin ölçümün temelini oluşturduğunu belirtmiştir.

Geçerlik

Kartallar’ın (1996) psikometri çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve ilgili diğer geçerlik türlerini incelemiştir. Yapı geçerliği için genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır (bkz. Faktör Analizi bölümü). Kapsam geçerliğinin sağlanması amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve madde havuzu geniş bir davranış yelpazesini kapsayacak şekilde oluşturulmuştur.

Çalışmada, benzer yapıyı ölçen mevcut diğer ölçeklerle korelasyon analizleri (ölçüt bağımlı geçerlik) yapılarak ADÖ’nün teorik beklentilerle uyumlu sonuçlar verip vermediği araştırılmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları (örneğin, korelasyon değerleri ve faktör yükleri) orijinal doktora tezinde sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla incelenmiştir. İç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayıları, ADÖ’nün antisosyal davranışları ölçmede yeterli düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu desteklemektedir. Bu veriler, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar verme kapasitesini ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) yönteminin kullanıldığı tahmin edilmektedir. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan geniş madde havuzunun, antisosyal davranışın teorik alt boyutlarına uygun olarak kümelenip kümelenmediğini test etmeyi amaçlamıştır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını (örneğin, agresyon, yasa dışı eylemler, dürtü kontrol eksikliği gibi faktörler) doğrulamıştır.

Faktör yüklerinin incelenmesi sonucunda, düşük yük veren veya birden fazla faktöre yüklenen maddeler ölçekten çıkarılmış, böylece ölçeğin nihai formu belirlenmiştir. Bu süreç, ölçeğin yapı geçerliğine önemli katkı sağlamış ve ölçülen yapının netleşmesine yardımcı olmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır (Likert tipi veya benzeri bir derecelendirme sistemi).

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler ve/veya Genç Yetişkinler (Doktora tezi bağlamında üniversite öğrencileri veya ilgili yaş grupları üzerinde uygulanmıştır).

Age Group: 15-25 yaş aralığı (Tahmini)

Population Details: Türkiye genelinde seçilmiş örneklem grubu. Detaylı demografik bilgiler orijinal tezde mevcuttur.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Davranışsal Değerlendirme, Yıkıcı Davranışlar, Sosyal Uyum, Psikometri, Öz Bildirim, Ankara Üniversitesi, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş (Not specified)

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiş (Not specified)

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü (1996 dönemi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı ve kopyalanması için resmi izinler ve telif hakları R. Kartallar’a ve Ankara Üniversitesi’ne ait olabilir. Kullanım öncesinde ilgili kurum veya yazardan izin alınması önerilir.

Ücret: Akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya kurumsal kullanımlar ücrete tabi olabilir.

Test Yılı: 1996

Referanslar

1. Kartallar, R. (1996). Antisosyal Davranış Ölçeği geliştirmeye yönelik bir çalışma (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Antisosyal Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için R. Kartallar’ın 1996 tarihli doktora tezinin incelenmesi gerekmektedir.