Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği

Özet

Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği, annelerin doğum sonrası dönemdeki (genellikle ilk hafta) psikolojik ve fiziksel iyi oluş ile birlikte hissettikleri güvenlik hislerini ölçmek amacıyla uyarlanmış 18 maddelik bir psikometrik araçtır. Ölçek, ebe/personel desteği, genel sağlık durumu, aile bağları ve emzirme deneyimleri gibi postpartum dönemdeki kritik faktörleri değerlendiren dört alt faktöre sahiptir. 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak, annelerin subjektif deneyimlerini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi Geçkil ve ark. (2016) tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türkçe popülasyonda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir. Bu araç, hemşirelik ve psikoloji alanlarında doğum sonrası bakım kalitesini artırmak ve risk altındaki anneleri erken tespit etmek için önemli bir potansiyel taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonu, Postpartum, Güvenlik Hisleri, Annelik, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Emzirme, Aile Desteği.

Yazarlar

Geçkil, E., Koçak, V., Altuntuğ, K., ve Ege, E.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, annelerin doğum sonrası ilk hafta boyunca deneyimledikleri güvenlik, destek ve genel iyi oluş düzeylerini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu, sağlık profesyonellerine annenin duygusal durumunu ve çevresel destek algısını hızlıca değerlendirme imkanı sunarak, gerekli müdahale ve destek hizmetlerinin planlanmasına olanak tanır.

Ölçek, özellikle hastane ortamında verilen bakımın (ebe/personel tutumu) ve aile içindeki duygusal desteğin annenin güven hissi üzerindeki etkilerini belirlemeyi amaçlar. Bu sayede, annenin postpartum adaptasyon sürecinin kalitesi hakkında detaylı bilgi edinilir.

Yapı

Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği, doğum sonrası annelik rolüne geçişin çok boyutlu doğasını yansıtan dört temel psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapılar, annenin hem çevresiyle olan etkileşimini hem de içsel duygusal durumunu kapsar.

Ölçek, 18 madde aracılığıyla; Güçlendirici Davranış (sağlık personelinden alınan destek), Genel İyilik (anksiyete ve endişe düzeyi), Aile Bağları (eş ve aileden alınan duygusal destek) ve Emzirme Davranışı (emzirme sürecindeki başarı ve sorunsuzluk) faktörlerini değerlendirir. Bu faktörler, annenin doğum sonrası dönemde kendini güvende hissetmesi için gerekli olan temel psikososyal kaynakları temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal uygunluğunu ve geçerliğini belirlemek amacıyla kapsamlı psikometrik analizler yapılmıştır. Kapsam Geçerliği İndeksi (KGİ) puanı 0.89 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), önerilen dört faktörlü yapının Türkçe örneklemde iyi bir uyum sergilediğini kanıtlamıştır. DFA sonuçları şöyledir: Ki-kare değeri (X²) = 229.04, serbestlik derecesi (df) = 129, X²/df oranı = 1.78. Ayrıca, Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması (RMSEA) değeri 0.059 olarak bulunmuştur. X²/df oranının 3’ün altında ve RMSEA değerinin 0.06 civarında olması, modelin mükemmel veya iyi bir uyum sağladığına işaret etmektedir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık açısından yüksek sonuçlar vermiştir. Ölçeğin toplam iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s alfa değeri .84 olarak tespit edilmiştir, bu değer ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçen test-tekrar test korelasyon katsayısı ise .93 gibi oldukça yüksek bir değerde bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon, annelerin güvenlik hislerinin kısa vadede stabil olduğunu ve ölçeğin tekrarlı ölçümlerde güvenilir sonuçlar verdiğini kanıtlar niteliktedir.

Faktör Analizi

Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği, 18 maddeden oluşan ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile dört alt faktörden oluştuğu belirlenmiş bir yapıdır. Bu faktörler, doğum sonrası deneyimin farklı yönlerini temsil etmektedir:

• Güçlendirici Davranış (1 madde): Bu faktör, doğum sonrası servisinde ebe veya diğer sağlık personelinin annelere yönelik sergilediği olumlu ve destekleyici tutumu ölçer.

• Genel İyilik (9 madde): Annenin doğum sonrası ilk hafta boyunca yaşadığı endişe, kaygı ve genel duygusal durumu ile ilgili maddeleri içerir.

• Aile Bağları (3 madde): Eşin veya yakın aile üyelerinin doğum sonrası dönemde anneye sağladığı duygusal ve pratik desteği değerlendirir.

• Emzirme Davranışı (5 madde): Doğum sonrası ilk hafta boyunca emzirme sürecinin sorunsuz ve başarılı ilerleyip ilerlemediğini sorgular.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 18 maddelik, 4 alt faktörlü, 4’lü Likert tipi öz bildirim ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Anneler.

Yaş Grubu: Yetişkin anneler (Doğum sonrası dönemdeki kadınlar).

Popülasyon Detayları: Doğum sonrası ilk hafta içinde olan anneler.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 1 (Hiç katılmıyorum) ile 4 (Tamamen katılıyorum) arasında derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Bakım, Ebe Desteği, Aile Desteği, Emzirme, Psikolojik İyi Oluş, Faktör Analizi, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Sorumlu Yazar: Vesile Koçak

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücret bilgileri, ilgili makalenin sorumlu yazarı (Vesile Koçak) veya yayıncı aracılığıyla talep edilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: annelerin-dogum-sonu-guvenlik-hisleri-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

• Geçkil, E., Koçak, V., Altuntuğ, K., ve Ege, E. (2016). Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(4), 233-242.

Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 18 maddeden ve 4 alt faktörden oluşmaktadır.

• Güçlendirici Davranış (1m): Doğum sonu servisinde ebe/personel olumlu ve destekleyici bir tutuma sahipti.

• Genel İyilik (9m): Doğum sonrası ilk hafta boyunca kendimi endişeli hissettim.

• Aile Bağları (3m): Doğum sonrası ilk hafta boyunca eşim bana duygusal olarak destek oldu.

• Emzirme Davranışı (5m): Doğum sonrası ilk hafta boyunca emzirme sorunsuz devam etti.