Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği

Özet

Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği (DSYKÖ), doğum yapmış kadınların yaşam kalitesini doğum sonrası dönemde çok boyutlu olarak değerlendirmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış geçerli ve güvenilir bir psikometrik araçtır. Ölçeğin uyarlama çalışması, Altuntuğ ve Emel (2012) tarafından yapılmış olup, 40 maddelik bu aracın beş faktörlü yapısal modeli doğrulayıcı faktör analizi ile desteklenmiştir. Ölçek, annenin sosyal ilişkilerinden psikolojik durumuna kadar geniş bir yelpazede yaşam kalitesi algısını ölçmeyi hedefler.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği, Yaşam Kalitesi, Doğum Sonu Dönem, Psikometri, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Kamile Altuntuğ, Emel E. G. E.

Amaç

Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin temel amacı, doğum yapmış kadınların doğum sonrası dönemdeki genel yaşam kalitesi düzeylerini sistematik ve çok boyutlu bir şekilde ölçmektir. Bu dönem, annenin fiziksel, psikolojik ve sosyal açılardan büyük değişikliklerin yaşandığı kritik bir süreçtir.

Ölçek, sağlık profesyonellerine ve araştırmacılara, annelerin bu hassas süreçteki ihtiyaçlarını belirlemede ve gerekli destek mekanizmalarını geliştirmede kullanabilecekleri geçerli ve güvenilir veriler sağlamaktadır. Bu sayede, doğum sonrası bakım hizmetlerinin iyileştirilmesine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır.

Yapı

DSYKÖ, doğum sonrası yaşam kalitesi kavramını beş farklı alt boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, annenin yalnızca fiziksel sağlığını değil, aynı zamanda sosyal destek sistemlerini ve psikolojik iyi oluşunu da kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar, annenin sosyal çevresiyle ilişkileri (akrabalık, aile, arkadaş), ekonomik durumu, eşiyle olan ilişkisinin kalitesi, genel sağlık durumu ve psikolojik adaptasyon süreçleridir. Bu kapsamlı yaklaşım, doğum sonrası deneyimin bütüncül bir değerlendirmesine olanak tanır ve her bir alt boyut, yaşam kalitesinin farklı bir bileşenini temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması için yapılan geçerlik çalışmaları, yapının psikometrik uygunluğunu desteklemektedir. Yapılan faktör analizinde, maddelerin faktör yükleri 0.41 ile 0.80 gibi güçlü bir aralıkta değişmektedir. Bu yükler, maddelerin ilgili faktörleri yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), orijinal ölçeğin önerdiği beş faktörlü yapıyı Türk örnekleminde doğrulamıştır. Bu sonuçlar, DSYKÖ’nün Türkçe formunun, doğum sonrası yaşam kalitesi yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği yüksek bulunmuştur. Ölçeğin toplam puanına ilişkin Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı 0.95 olarak rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde homojen olduğunu ve ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Madde-toplam puan korelasyonları ise 0.435 ile 0.717 arasında yer almaktadır. Bu korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçek toplam puanına anlamlı ve pozitif katkı sağladığını ve ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu desteklemektedir. Sonuç olarak, DSYKÖ’nün Türkçe formu, doğum yapmış kadınlarda yaşam kalitesini değerlendirmede güvenilir bir araçtır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, keşfedici ve doğrulayıcı yöntemlerle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin toplam 40 maddesinin teorik temele uygun olarak beş ana alt boyuta ayrıldığı teyit edilmiştir. Faktör yüklerinin 0.41 ile 0.80 arasında değişmesi, maddelerin ilgili faktörlere güçlü bir şekilde yüklendiğini göstermektedir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, Akrabalık-aile-arkadaş, Sosyoekonomik, Eş, Sağlık ve Psikolojik boyutlarından oluşan bu beş faktörlü modelin yapısal olarak uygun olduğunu ve Türk kültürüne uyarlanmış örneklemde de iyi bir uyum sergilediğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Doğum yapmış kadınlar (Anneler)

Yaş Grubu: Yetişkin kadın popülasyonu (Doğum sonrası dönemdeki anneler)

Popülasyon Detayları: Doğum sonrası dönemde bulunan ve yaşam kaliteleri değerlendirilecek olan kadın örneklemi.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Cevaplar 6’lı derecelendirme formatında toplanır. Derecelendirme sistemi 1= hiç katılmıyorum ile 6= tamamen katılıyorum arasında değişmektedir. Ölçek toplam 40 maddeden ve 5 alt boyuttan oluşur.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, Madde Toplam Korelasyonu, Faktör Yükü, Psikometri, Sosyal Destek, Anne Sağlığı, Uyarlama Çalışması.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Kamile Altuntuğ (Sorumlu Yazar olarak belirtilmiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için izinler ve güncel ücret bilgileri hakkında sorumlu yazar Kamile Altuntuğ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Altuntuğ, K. ve Emel, E. G. E. (2012). Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliği. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 15(3), 214-222.

Makalenin orijinal bağlantısı: e-dergi.atauni.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: dogum-sonu-yasam-kalitesi-olcegi-toad.pdf

Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği Maddeleri

Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam 40 maddeden oluşmakta olup, 5 alt boyuta ayrılmıştır:

• Akrabalık-aile-arkadaş (9 madde)
• Sosyoekonomik (9 madde)
• Eş (5 madde)
• Sağlık (8 madde)
• Psikolojik (9 madde)