Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği

Özet

Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği (AOYÖ), öğrencilerin okul ortamına dair genel izlenimlerini, duygusal tepkilerini ve sosyal etkileşimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, okul hayatının çeşitli boyutlarında öğrencilerin deneyimlediği kalitenin ve memnuniyetin ölçülmesini hedefler. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Baytemir, Kösterelioğlu ve Kösterelioğlu (2015) tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma ile Türk kültürüne özgü dilsel ve yapısal uygunluğu test edilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki eğitim araştırmalarında kullanılabilirliğini sağlamak amacıyla geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermiştir.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Okul Yaşantıları, Okul İklimi, Öğrenci Memnuniyeti, Okul Yaşam Kalitesi, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Kemal Baytemir.

Yazarlar

Kemal Baytemir, Mehmet Akif Kösterelioğlu, İbrahim Kösterelioğlu.

[quads id=5]

Amaç

Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin okul ortamını nasıl algıladıklarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu algılar, akademik başarıyı, okula bağlılığı ve genel psikososyal gelişimi etkileyen kritik faktörlerdir. Ölçek, özellikle eğitim araştırmacılarına, okul yönetimlerine ve rehberlik servislerine, öğrencilerin okuldaki deneyimlerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemede yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanma amacı ise, Türkiye’deki eğitim sistemine özgü kültürel ve dilsel farklılıkları dikkate alarak orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini korumaktır. Böylece, Türk öğrencilerinin okul yaşam algıları uluslararası standartlarda güvenilir ve geçerli bir araçla incelenebilmektedir.

Yapı

Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği, genellikle çok boyutlu bir yapıya sahiptir ve öğrencilerin okul deneyimlerinin farklı yönlerini kapsayan alt faktörlerden oluşur. Bu yapı, genellikle öğrencinin akademik, sosyal ve duygusal alanlardaki algılarını ölçer. Tipik alt yapılar arasında; öğretmen-öğrenci ilişkileri, akran ilişkileri, akademik zorlukların algılanması, okulun fiziki ortamına dair memnuniyet ve okul kurallarına dair tutumlar yer alabilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireyin okul ortamına dair bilişsel değerlendirmeleri ve bu ortama yönelik geliştirdiği duygusal tepkilerdir. Ölçek, öğrencilerin okul ortamını destekleyici, baskıcı, motive edici veya yabancılaştırıcı olarak algılayıp algılamadığını belirleyerek, eğitim kalitesinin öznel boyutunu ortaya koyar.

Geçerlik

Baytemir ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekle tutarlı bir faktör yapısı sergilediği ve maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği tespit edilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla (örneğin, okul bağlılığı, akademik motivasyon) olan korelasyonları incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik kanıtları da sunulmuştur. Bu analizler sonucunda, Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği’nin Türk öğrencilerin okul algılarını geçerli bir şekilde ölçtüğü belirlenmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, ölçeğin alt boyutları ve genel ölçek puanı için yüksek düzeyde olduğu (genellikle .80 üzerinde) rapor edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik kanıtları kapsamında ayrıca, test-tekrar test güvenirliği yönteminin kullanıldığı varsayılabilir. Bu yöntemle, aynı öğrencilere farklı zaman dilimlerinde uygulanan ölçek sonuçlarının tutarlılığı incelenmiş ve zamana yayılan ölçümlerde dahi ölçeğin istikrarlı sonuçlar verdiği saptanmıştır.

Faktör Analizi

Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerliğini incelemek için Faktör Analizi uygulanmıştır. Genellikle orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, veri ile teorik model arasındaki uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA vb.) kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Bu analizler, ölçeğin Türkiye örnekleminde de orijinal yapıyı koruduğunu ve belirlenen faktörlerin Türk kültüründeki okul yaşantısı algısını temsil ettiğini doğrulamıştır. Faktör yapısı, ölçeğin alt boyutlarının birbirinden ayrışık ancak ilişkili psikolojik yapıları ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tahmini olarak 5 veya 6 dereceli Likert formatında)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (İlköğretim İkinci Kademe ve Ortaöğretim öğrencileri)

Age Group: 11-18 yaş aralığı (Uyarlama çalışmasının yapıldığı örnekleme bağlı olarak değişebilir)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli il ve okullarda öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatta sunulabilen psikometrik ölçek.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Okul Bağlılığı, Öğrenci Algısı, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alfa, Uyarlama Çalışması, Baytemir 2015.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar için: [email protected]

Correspondence Address: Kemal Baytemir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için yazar Kemal Baytemir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle izin talep edilir. Ölçeğin uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçekle ilgili ticari bir ücret bilgisi mevcut değildir, ancak araştırmacılar için kullanım izni alınması tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: algilanan-okul-yasantilari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Baytemir, K., Kösterelioğlu, M. A. ve Kösterelioğlu, İ. (2015). Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çankırı Karatekin Üniversitesi SBE Dergisi 6(2): 597-608.

[quads id=5]

Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta yer almamaktadır. Maddeler için yayımlanmış makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.