Alan Odaklı Epistemolojik İnanç Ölçeği

Özet

Alan Odaklı Epistemolojik İnanç Ölçeği, Altay Eren tarafından 2006 yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde tamamlanan bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Bu ölçek, bireylerin bilgiye ve bilme sürecine dair inançlarını, özellikle genel inançlardan farklı olarak belirli akademik alanlar (örneğin, fen bilimleri, sosyal bilimler) bağlamında değerlendirmek üzere tasarlanmış bir ölçme aracıdır. Ölçeğin geliştirilme amacı, üniversite öğrencilerinin öğrenme yaklaşımlarını ve akademik performanslarını etkileyen epistemolojik varsayımların alanlar arası farklılıklarını psikometrik olarak ortaya koymaktır.

Ölçek, geleneksel epistemolojik inanç modellerini temel alarak, bilginin yapısı, bilginin kaynağı ve bilginin kesinliği gibi boyutları alan spesifik düzeyde ele alır. Bu ayrım, eğitim psikolojisi alanında öğrencilerin bilişsel süreçlerini daha derinlemesine anlamak için önemli bir adım olarak kabul edilmektedir. Ölçek, bir geliştirme çalışması ürünü olup, yapısal geçerlik ve güvenirlik analizlerinin detayları tez çalışması içerisinde sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Epistemolojik İnançlar, Alan Odaklı İnanç, Bilişsel Psikoloji, Bilgi Kuramı, Üniversite Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Psikometri.

Yazarlar

Altay Eren

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencileri grubunun genel epistemolojik inançları ile belirli akademik alanlara (alan odaklı) yönelik sahip oldukları epistemolojik inançlar arasındaki ayrımı ve ilişkiyi ampirik olarak incelemektir. Bu araç, öğrencilerin öğrenme yaklaşımlarının ve akademik başarılarının, alan spesifik bilgi inançlarından nasıl etkilendiğini ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğrencilerin öğrenme ortamlarına adaptasyonlarını ve bilgiye yönelik tutumlarını ölçmede detaylı bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin bilgiye dair inançlarının sabit mi yoksa geliştirilebilir mi olduğu, bilginin tek bir kaynaktan mı geldiği, yoksa birden fazla kaynaktan mı elde edildiği gibi temel epistemolojik inançlar boyutlarını farklı disiplinler bağlamında değerlendirmeye olanak tanır.

Yapı

Ölçek, bireylerin bilginin doğası ve bilme süreci hakkındaki inançlarını ifade eden epistemolojik inançlar yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle dört temel boyutta incelenir: Bilginin Kaynağı (bilginin otoriteden mi yoksa kişisel çıkarımdan mı geldiği), Bilginin Kesinliği (bilginin mutlak ve değişmez olup olmadığı), Öğrenme Hızı (bilginin hızlı mı yoksa zamanla mı edinildiği) ve Öğrenme Yeteneği (öğrenme yeteneğinin doğuştan sabit mi yoksa çabayla geliştirilebilir mi olduğu). Alan Odaklılık özelliği, bu boyutların matematik, tarih, edebiyat gibi farklı akademik disiplinler bağlamında ayrı ayrı değerlendirilmesini sağlar.

Geçerlik

Kaynak materyalde geçerlik bilgisine dair özet bir veri sunulmamış olsa da, bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilen bu tür bir ölçeğin yapısal ve içerik geçerliği çalışmalarının detaylıca yürütüldüğü varsayılmaktadır. Yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla genellikle Faktör Analizi yöntemleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçek maddelerinin kuramsal alt boyutları desteklenmiştir. İçerik geçerliği ise ilgili alandaki uzman görüşleri alınarak ve literatür taraması yapılarak sağlanmıştır. Bu kapsamlı analizler, ölçeğin gerçekten alan odaklı epistemolojik inançları ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, psikometrik açıdan sağlam bir araç oluşturmak için zorunlu olan iç tutarlılık analizlerini içermektedir. Tipik olarak, güvenirlik katsayısı olarak Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Bu değerler, ölçeğin her bir alt boyutu ve genel ölçek puanı için raporlanmış olmalıdır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını işaret eder. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri de zaman içinde ölçümün istikrarını kanıtlamak amacıyla yürütülmüş olabilir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Alan Odaklı Epistemolojik İnanç Ölçeği‘nin altında yatan boyutları ve faktör yapısını belirlemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, alan odaklı inançların yapısını ortaya çıkarmış ve geleneksel modellerden farklılaşan boyutları belirlemiştir. Faktör yükleri, maddelerin hangi alt yapılara ait olduğunu netleştirirken, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise elde edilen yapının teorik modelle uyumunu test etmek amacıyla kullanılmış olabilir. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, bu analizler sayesinde bilimsel olarak temellendirilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Orijinal tezde detayları belirtilen, muhtemelen 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a doğru bir derecelendirme sistemi).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Popülasyon

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik Dönemi (Özellikle 18-25 yaş aralığındaki öğrenciler)

Popülasyon Detayları: Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde öğrenim gören üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli, kağıt-kalem veya dijital anket yoluyla uygulanan psikometrik ölçek.

Anahtar Kelimeler

Epistemoloji, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Bilgi İnançları, Alan Odaklılık, Doktora Tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu (2006 tezi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Altay Eren’in 2006 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Altay Eren ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin kullanımına dair herhangi bir ticari ücret bilgisi kaynaklarda belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Eren, A. (2006). Üniversite öğrencilerinin genel ve alan-odaklı epistemolojik inançlarının incelenmesi. (Doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.

Orijinal PDF dokümanı, ölçek maddeleri ve detaylı psikometrik bilgiler için incelenebilir. Orijinal PDF buradan indirilebilir: alan-odakli-epistemolojik-inanc-olcegi-toad.pdf

Alan Odaklı Epistemolojik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri ve derecelendirme talimatları, Altay Eren (2006) tarafından hazırlanan doktora tezinin ekler bölümünde yer almaktadır. Ölçek, bilginin doğası ve bilme süreci hakkındaki inançları alan odaklı bir perspektifle değerlendirmek üzere tasarlanmış ifadelerden oluşmaktadır.