Ortaokul Öğrencileri Epistemolojik İnanç Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri Epistemolojik İnanç Ölçeği, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin bilgi ve öğrenme süreçlerine dair sahip oldukları epistemolojik inançları belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin bilginin kaynağı, doğası ve gelişimine yönelik algılarını sistematik bir şekilde değerlendirerek, eğitim ortamlarında bu inançların öğrenme çıktıları üzerindeki etkisini araştırmayı hedefler. Ölçek, 2018 yılında Üztemur, Dinç ve İnel tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir geliştirme çalışmasının ürünüdür.

Ölçek, öğrencilerin otoriteye bağımlılık, bilginin kesinliği ve öğrenmenin hızı gibi temel epistemolojik inanç boyutlarını yansıtan maddeler içermektedir. Geliştirme çalışması, ölçeğin ortaokul öğrencileri grubunda psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Epistemolojik inançlar, ortaokul öğrencileri, ölçek geliştirme, 5’li Likert ölçeği, eğitim psikolojisi, bilginin doğası.

Yazarlar

Servet Üztemur, Emine Dinç, Yasemin İnel

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki ortaokul öğrencilerinin (genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar) bilginin doğası ve öğrenme süreçlerine dair sahip oldukları inançları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu inançlar, öğrencilerin ders çalışma stratejilerini, motivasyonlarını ve akademik başarılarını önemli ölçüde etkilediğinden, bu ölçek eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılarına değerli bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.

Geliştirme çalışması, literatürdeki mevcut ölçeklerin genellikle lise veya üniversite öğrencileri için tasarlanmış olmasından kaynaklanan boşluğu doldurmayı hedeflemiştir. Bu nedenle, ölçek maddeleri ortaokul seviyesine uygun dil ve kavramsal derinlikte hazırlanmıştır.

Yapı

Ortaokul Öğrencileri Epistemolojik İnanç Ölçeği, bireylerin bilginin kaynağı, kesinliği ve elde edilme süreci hakkındaki kişisel teorileri olan epistemolojik inançlar yapısını ölçmektedir. Bu inançlar genellikle dört temel boyutta incelenir:

• Bilginin Kesinliği (Certainty of Knowledge): Bilginin mutlak ve değişmez olup olmadığına dair inanç.
• Bilginin Kaynağı (Source of Knowledge): Bilginin dış otoriteden (öğretmen, kitap) mi yoksa içsel yapılandırmadan mı geldiğine dair inanç.
• Bilginin Basitliği (Simplicity of Knowledge): Bilginin izole edilmiş parçalardan mı yoksa karmaşık, ilişkili bir ağdan mı oluştuğuna dair inanç.
• Öğrenmenin Hızı/Yetenek (Speed of Learning/Ability): Öğrenmenin hızlı bir şekilde mi gerçekleştiği yoksa zaman ve çaba gerektiren kademeli bir süreç mi olduğuna dair inanç.

Ölçekteki maddeler, öğrencilerin özellikle otoriteye (öğretmenler, uzmanlar, ebeveynler) ve ezberlemeye yönelik eğilimlerini ölçerek, bilginin basitliği ve kaynağı boyutlarına odaklanmaktadır. Ölçek toplam 20 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, geliştirme çalışmasında kullanılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısının toplanan veri seti ile ne kadar uyumlu olduğunu test eder.

Araştırmacılar, DFA sonucunda elde edilen uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) kabul edilebilir düzeyde olduğunu belirtmişlerdir. Detaylı uyum indeksleri ve faktör yükleri için kullanıcıların orijinal makaleyi incelemesi gerekmektedir. Orijinal makalenin linkine Kaynaklar bölümünden ulaşılabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach’s Alfa Katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Geliştirme çalışması sonucunda elde edilen alfa katsayısı değeri .73 olarak rapor edilmiştir.

Genel olarak, sosyal bilimler araştırmalarında .70 ve üzeri Alfa katsayısı değerleri, ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu değer, Ortaokul Öğrencileri Epistemolojik İnanç Ölçeği’nin tutarlı ölçümler yapabildiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Geliştirme sürecinde, ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını belirlemek için öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış olabilir, ancak geçerlik bölümünde belirtildiği üzere, yapısal doğrulaması Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sağlanmıştır. DFA, ölçeğin geliştiricileri tarafından belirlenen çok boyutlu yapının doğrulanması için kritik bir adımdır.

Araştırmacılar, faktör yapısının ortaokul öğrencilerinin bilişsel gelişim düzeylerine uygun olduğunu ve epistemolojik inançların farklı yönlerini temsil eden alt boyutlardan oluştuğunu öne sürmüşlerdir. Detaylı faktör yapısı ve alt boyut isimleri orijinal yayında yer almaktadır.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 10-14 yaş aralığı (Ortaokul seviyesi)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. Katılımcılar maddelere “Tamamen Katılıyorum” (5) ile “Kesinlikle Katılmıyorum” (1) arasında puan vererek yanıtlamaktadırlar. Ölçek toplam 20 madde içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, güvenirlik, geçerlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, öğrenme, Servet Üztemur.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen ilgili akademik kurum.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Üztemur, Dinç ve İnel (2018) tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Servet Üztemur ile iletişime geçilmelidir. Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl 2018‘dir.

Ölçeğin orijinal makalesi (PDF) aşağıdaki adresten indirilebilir: ortaokul-ogrencileri-epistemolojik-inanc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Üztemur, S., Dinç, E. ve İnel, Y. (2018). Ortaokul öğrencilerinin epistemolojik inançlarının ölçülmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1459-1489.

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.gov.tr

Ortaokul Öğrencileri Epistemolojik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Öğretmenlerim her konu hakkında çok fazla bilgi sahibi oldukları için onların söyledikleri şeyler hakkında şüphe etmem.
Uzmanların söylediklerini ve tavsiyelerini koşulsuz kabul etmek gerektiğine inanıyorum.
Anne ve babam her zaman her şeyin en iyisini bilirler.
Olayların arkasında yatan nedenleri araştırmak yerine konu başlıklarını ezberlemek daha iyidir.
Bana göre öğrenilmesi kolay olan bilgiler ders kitaplarında daha fazla yer almalıdır.
Toplam 20 madde