Akademik Öz-Düzenleme Ölçeği

Özet

Akademik Öz-Düzenleme Ölçeği, öğrencilerin öğrenme süreçlerini yönetme ve kontrol etme becerilerini ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin akademik başarılarını etkileyen içsel ve dışsal düzenleme stratejilerini değerlendirmek için kullanılmıştır. Ölçeğin uyarlaması, M. Durmaz tarafından 2012 yılında yürütülen ve temel psikolojik ihtiyaçlar, motivasyon ve matematik kaygısı arasındaki ilişkileri inceleyen bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, öğrencilerin öğrenme hedeflerine ulaşırken gösterdikleri planlama, izleme, çaba yönetimi ve değerlendirme gibi kritik öz-düzenleme bileşenlerini hedeflemektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Öz-Düzenleme, Öz-Düzenleme, Motivasyon, Ortaöğretim, Psikometrik Araç, Uyarlama.

Yazarlar

M. Durmaz (Uyarlayan).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaöğretim öğrencilerinin akademik bağlamdaki öğrenme süreçlerini planlama, izleme ve değerlendirme becerilerinin düzeyini belirlemektir. Bu araç, öğrencilerin öğrenme ortamlarında ne kadar bağımsız ve etkili olduklarını saptayarak, akademik başarı ve psikolojik iyi oluş arasındaki bağlantıları araştırmacılara sunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, adaptasyon çalışmasında özellikle öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanma düzeyi, motivasyon türleri ve akademik kaygı gibi değişkenlerle öz-düzenleme arasındaki ilişkileri incelemek üzere kullanılmıştır. Bu ilişkilerin anlaşılması, eğitimsel müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Yapı

Akademik Öz-Düzenleme Ölçeği, bireyin öğrenme hedeflerine ulaşmak için bilişsel, üstbilişsel ve motivasyonel süreçlerini sistematik olarak yönlendirme kapasitesini ölçen karmaşık bir yapıyı değerlendirir. Öz-düzenleme, sadece akademik stratejileri kullanmayı değil, aynı zamanda öğrenmeye yönelik motivasyonel inançları ve duygusal durumları yönetme becerisini de kapsar.

Bu yapı genellikle şu temel bileşenleri içerir: Hedef Belirleme, Planlama (zaman yönetimi ve görev organizasyonu), İzleme (öğrenme sürecinde kendini kontrol etme), Çaba Yönetimi (zorluklarla karşılaşıldığında direnci sürdürme) ve Değerlendirme (sonuçları analiz etme ve stratejileri ayarlama).

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerlik bilgileri spesifik olarak belirtilmemiştir. Ancak, bir uyarlama çalışması bağlamında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe kültürü ve örneklemi üzerindeki yapısal geçerliğinin incelenmiş olması beklenir. Yapısal geçerlik, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yoluyla test edilerek, orijinal ölçeğin boyutlarının Türkçe formda da korunduğu doğrulanmaya çalışılır.

Ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapıyı temsil eden maddelerin uygunluğunu belirlemek amacıyla uzman görüşü alınarak İçerik Geçerliği sağlanmış olmalıdır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin aynı yapıyı ölçen diğer araçlarla (örneğin, motivasyon ölçekleri veya akademik başarı ölçümleri) ilişkisi incelenerek Ölçüt Geçerliği de değerlendirilmiş olabilir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizlerine dair detaylı sonuçlar kaynak içerikte doğrudan sunulmamıştır. Tipik olarak akademik ölçek adaptasyonlarında, ölçeğin maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla İç Tutarlılık Katsayısı hesaplanır.

Bu bağlamda, ölçeğin uyarlama çalışmasında Cronbach Alfa katsayısının hesaplanarak, ölçeğin genelinin ve varsa alt boyutlarının ne derece tutarlı ölçüm sağladığının raporlanmış olması muhtemeldir. Akademik öz-düzenleme ölçekleri için kabul edilebilir güvenirlik düzeyleri (genellikle .70 ve üzeri) beklenmektedir.

Faktör Analizi

Akademik Öz-Düzenleme, doğası gereği çok boyutlu bir yapıdır. Ölçeğin orijinal formu, öz-düzenlemenin farklı alt bileşenlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun bu çok boyutlu yapıyı Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde yansıtıp yansıtmadığını belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin orijinal ölçeğin teorik yapısıyla ne kadar örtüştüğünü gösterir. Bu süreç, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen kritik bir adımdır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir, ancak akademik öz-düzenleme ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaöğretim Öğrencileri

Age Group: 10. Sınıf öğrencileri (Genellikle 15-16 yaş grubu)

Population Details: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezinde kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz-bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Akademik Başarı, Öz-Yeterlik, Matematik Kaygısı, Yüksek Lisans Tezi, Bilişsel Stratejiler.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2012 yılında tamamlanmıştır. Ölçeği bilimsel çalışmalarda kullanmak isteyen araştırmacıların, tez çalışmasını yürüten M. Durmaz’dan ve orijinal ölçek geliştiricilerinden izin alması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

• Durmaz, M. (2012). Ortaöğretim öğrencilerinin (10. sınıf) temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmışlık düzeyleri, motivasyon ve matematik kaygısı arasındaki ilişkilerin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.

• Tez çalışmasının orijinal bağlantısı: tez.yok.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: akademik-oz-duzenleme-olcegi-toad.pdf

Akademik Öz-Düzenleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için M. Durmaz’ın 2012 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.