Ailede Ataerkillik Ölçeği

Özet

Ailede Ataerkillik Ölçeği (AAÖ), aile yapısı içinde gözlemlenen ataerkil inanç ve tutumların derecesini sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Ölçeğin geliştirme çalışması Muzaffer Özbek tarafından yapılmış ve 2019 yılında sunulmuştur. Bu araç, Türkiye bağlamında, cinsiyet rollerinin ve hiyerarşik güç dağılımının aile içi dinamikler üzerindeki etkisini bilimsel olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. AAÖ, sosyal psikoloji ve aile çalışmaları alanlarında, ataerkilliğin psikometrik boyutlarını analiz etmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ailede Ataerkillik, Ölçek Geliştirme, Cinsiyet Rolleri, Aile Dinamikleri, Ataerkillik, Sosyal Tutumlar.

Yazarlar

Muzaffer Özbek

[quads id=5]

Amaç

Ailede Ataerkillik Ölçeği’nin (AAÖ) temel amacı, bireylerin aile birimi içerisindeki geleneksel ve ataerkil değerlere ne ölçüde bağlı olduklarını belirlemektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki aile yapısında ataerkilliğin algılanan düzeyini, bu tutumların bireylerin yaşamları ve ilişkileri üzerindeki etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, akademik araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara, kültürel olarak hassas bir bağlamda aile içi güç hiyerarşilerini ve cinsiyet temelli eşitsizlikleri nicel olarak değerlendirme imkanı sunmaktadır. Bu sayede, toplumsal değişimlerin aile yapısı üzerindeki etkileri daha derinlemesine anlaşılabilir.

Yapı (Kavramsal Çerçeve)

Ölçek, sosyolojik ve psikolojik anlamda ataerkilliği merkeze almaktadır. Ataerkillik, erkeklerin birincil güce sahip olduğu, ahlaki otoriteyi, sosyal ayrıcalıkları ve mülkiyet kontrolünü elinde tuttuğu bir sosyal sistem olarak tanımlanır. AAÖ, bu yapıyı oluşturan temel boyutları ölçmeyi amaçlar; örneğin, karar verme süreçlerinde erkek egemenliği, kadının rolünün ev içi alanla sınırlandırılması ve erkek çocuklara verilen öncelik gibi alt boyutları içermesi beklenir.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, sadece bireyin kendi tutumlarını değil, aynı zamanda aile içinde gözlemlediği ve kabul ettiği normları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu, ataerkil sistemin sürdürülmesine katkıda bulunan davranışsal ve bilişsel kalıpların anlaşılması için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ailede Ataerkillik Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına dair detaylı bulgular, 2019 yılında sunulan bildiri kapsamında yer almaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde, kavramsal yapının ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek amacıyla içerik geçerliği ve yapı geçerliği çalışmaları yürütülmüştür.

Yapı geçerliğini sağlamak için genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılmış olup, ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutları doğrulayıp doğrulamadığı incelenmiştir. Tam ve kesin geçerlik katsayıları bu genel kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, ölçeğin akademik bir kongrede sunulmuş olması, geliştirme sürecinin bilimsel standartlara uygun olarak ilerlediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını göstermektedir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir.

Güvenirlik sonuçları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemler üzerinde uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini desteklemektedir. Ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizleri de gerçekleştirilmiş olabilir, ancak bu bilgilere dair spesifik veriler mevcut değildir.

Faktör Analizi

Ailede Ataerkillik Ölçeği’nin boyutluluğunu ortaya çıkarmak için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin altında yatan temel faktörleri veya boyutları belirlemeye yardımcı olur. Ataerkilliğin çok boyutlu bir yapı olması nedeniyle, ölçeğin birden fazla faktöre ayrılması beklenir (örneğin, Karar Alma Yetkisi, Cinsiyet Temelli İş Bölümü, Geleneksel Aile İdeolojisi).

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin nihai formunun ve derecelendirme yapısının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliliğini destekleyen önemli bir adımdır.

Araç Bilgileri

Test Type:

Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format:

Derecelendirme formatı (Genellikle Likert tipi bir derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak kesin bilgi mevcut değildir.)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Türkiye’deki yetişkin bireyler ve aile üyeleri.

Age Group:

Yetişkin nüfus.

Population Details:

Ölçek, ataerkil tutumları ölçmek üzere geniş bir sosyo-ekonomik ve demografik yelpazeden bireyler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology:

Özbildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Ataerkillik, Aile, Geçerlik, Güvenirlik, Muzaffer Özbek, Geleneksel Aile Yapısı, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address:

Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ailede Ataerkillik Ölçeği, Muzaffer Özbek tarafından geliştirilmiş olup, ilk kez 2019 yılında bilimsel bir kongrede sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı ve izin gereksinimleri için doğrudan sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücretine dair bilgi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal sunumuna ait kaynak metinlere aşağıdaki linkten erişilebilir: ubaksymposium.org.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ailede-ataerkillik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Özbek, M. (2019, 14 – 17 Şubat). Ailede Ataerkillik Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Yalova, Türkiye.

[quads id=5]

Ailede Ataerkillik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen PDF belgesine başvurulması gerekmektedir.