Ailede Diğerkamlık Eğitimi Davranış Ölçeği

Özet

Ailede Diğerkamlık Eğitimi Davranış Ölçeği, bireylerin aile ortamında aldıkları değerler eğitimi sonucunda sergiledikleri diğerkamlık davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ebeveynlerin çocuklarına kazandırdığı paylaşma, yardım etme ve başkalarının iyiliğini düşünme gibi prososyal davranışların düzeyini belirlemeyi hedefler. Ölçek, Bilal Yorulmaz tarafından 2018 yılında yayımlanan akademik bir çalışmanın parçası olarak geliştirilmiştir.

Ölçek, aile içi etkileşimlerin ve bilinçli eğitim çabalarının, bireyin toplumsal ve ahlaki gelişimindeki yansımalarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme türünde olması, araştırmacının bu alanda yeni bir ölçüm aracı ihtiyacına yanıt verdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Diğerkamlık, Aile Eğitimi, Değerler Eğitimi, Sosyal Davranış, Prososyal Davranış, Davranış Ölçeği, Ebeveynlik.

Yazarlar

Bilal Yorulmaz.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, aile içindeki eğitim süreçlerinin, bireylerin günlük yaşamlarında gösterdikleri diğerkamlık eğilimi ve davranışları üzerindeki etkisini nicel olarak saptamaktır. Bu araç, eğitim bilimleri ve gelişim psikolojisi alanlarında, aile içi değer aktarımının etkinliğini değerlendirmek için kritik veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, ailelerin çocuklarına kazandırmak istedikleri ahlaki değerlerin davranışa dönüşme düzeyini belirleyerek, bu alandaki potansiyel eksiklikleri ve iyileştirme alanlarını tespit etmeye yardımcı olmayı da hedeflemektedir. Bu sayede, ebeveynlere yönelik değerler eğitimi programlarının geliştirilmesine bilimsel bir zemin sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, temel olarak diğerkamlık (altruism) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin kendi çıkarını gözetmeksizin başkalarının yararına olacak şekilde hareket etme eğilimi olarak tanımlanır. Ölçek, bu yapıyı özellikle aile ortamında alınan bilinçli veya bilinçsiz eğitim süreçleri bağlamında ele alır.

Ölçülen davranışsal bileşenler genellikle prososyal davranışların kapsamını içerir ve şunları içerebilir:

• Yardım etme ve destekleme davranışları.
• Paylaşma ve cömertlik eğilimi.
• Empati kurma ve başkalarının duygularını anlama.
• Gönüllü olma ve sosyal sorumluluk alma.

Geçerlik

Orijinal kaynakta ölçeğin geçerlik çalışmaları hakkında detaylı bir bilgi sunulmamıştır. Ancak, geliştirme türünde bir psikometrik araç olarak, geçerli kabul edilebilmesi için içerik geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği çalışmalarının (faktör analizi) yürütülmüş olması beklenmektedir.

Ölçeğin kullanıldığı temel referans eserde (“Ailede Değerler Eğitimi”) bu çalışmaların detaylarının veya ilgili istatistiksel sonuçların yer aldığı varsayılmaktadır. Kullanıcıların, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği kavramı ne derece doğru ölçtüğünü anlamak için bu kaynağa başvurmaları önemlidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı veya test-tekrar test korelasyonları) kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Geliştirme sürecinde, ölçeğin maddeleri arasındaki iç tutarlılığın (internal consistency) değerlendirilmesi ve muhtemelen zaman içindeki istikrarının incelenmesi için gerekli güvenirlik testlerinin uygulandığı varsayılmalıdır.

Akademik uygulamalarda, ölçeğin tutarlılığını sağlamak amacıyla yüksek bir iç tutarlılık katsayısının raporlanması beklenir. Çalışmanın tam psikometrik detayları için sorumlu yazarın yayınlanmış eserine müracaat edilmelidir.

Faktör Analizi

Ailede Diğerkamlık Eğitimi Davranış Ölçeği, muhtemelen birden fazla alt boyutu olan karmaşık bir davranışı ölçtüğünden, geliştirme sürecinde Faktör Analizi tekniklerinin kullanılması zorunludur. Bu analizler, diğerkamlık davranışlarının hangi bileşenlere ayrıldığını ve ölçeğin yapısal modelini doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Tipik bir psikometrik geliştirme sürecinde, ölçek maddelerinin hangi alt faktörler altında toplandığını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış olmalı; ardından, bu faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olmalıdır. Bu analiz sonuçları, ölçeğin geçerli bir yapıya sahip olduğunun kanıtıdır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: Derecelendirme formatı belirtilmemiştir. Genellikle 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeklerinden biri kullanılmıştır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Aile üyeleri (Ebeveynler, çocukları hakkında bilgi veren yetişkinler veya ergenler).

Yaş Grubu: Ölçülen davranışlar genellikle çocukluk ve ergenlik dönemine ait olsa da, ölçeği dolduran popülasyon yetişkinler veya ergenlerdir.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de değerler eğitimi ve aile çalışmaları alanında çalışan örneklemler. Ölçeğin temel referansı, Ailede Değerler Eğitimi kitabıdır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim veya başkaları hakkında bildirim (davranış gözlemi temelli).

Anahtar Kelimeler

Bilal Yorulmaz, Ailede Değerler Eğitimi, Yardımseverlik, Gelişim Psikolojisi, Prosocial Behavior.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi (E-posta adresi üzerinden çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Bilal Yorulmaz tarafından 2018 yılında yayımlanan akademik eseri kapsamında geliştirilmiştir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ve telif hakları hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar ile doğrudan iletişim kurulması tavsiye edilir.

Test Yılı: 2018

Ölçeğin orijinal dökümanı (DOCX formatında) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ailede-digerkamlik-egitimi-davranis-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

Yorulmaz, B. (2018). Ailede Değerler Eğitimi. İstanbul: Erkam Yayınları. (Kitap Yurdu bağlantısı: kitapyurdu.com)

Ailede Diğerkamlık Eğitimi Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde yer almamaktadır ve maddelerin tam metnine ulaşmak için sorumlu yazarın 2018 yılında yayımlanan “Ailede Değerler Eğitimi” adlı kitabına başvurulması gerekmektedir.