Aile Katılımına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Aile Katılımına Yönelik Tutum Ölçeği (AKYTÖ), öğretmen adaylarının ebeveynlerin eğitim sürecine katılımına dair sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla Çiğdem Yavuz-Güler tarafından 2014 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini kapsayan kapsamlı bir metodolojiye dayanmaktadır. Ölçek, eğitim bilimleri alanında, öğretmenlerin aile işbirliğine dair olumlu veya olumsuz eğilimlerini belirlemede önemli bir kaynak sağlamaktadır. Ölçek, iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: İşbirliğini Destekleyici Tutumlar ve İşbirliğini Engelleyici Tutumlar. Bu yapı, öğretmen adaylarının mesleki yaşamlarında ailelerle kuracakları ilişki biçimini öngörmeye yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile katılımı, tutum ölçeği, öğretmen adayları, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, eğitim psikolojisi

Yazarlar

Çiğdem Yavuz-Güler

Amaç

Aile Katılımına Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, öğretmen adaylarının ailelerin eğitim ve okul süreçlerine katılımına yönelik taşıdıkları tutumları psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, öğretmen yetiştirme programlarında, öğrencilerin aile işbirliğine bakış açılarını değerlendirmek ve bu konuda farkındalık yaratmak için tasarlanmıştır. Ölçek, öğretmen adaylarının mesleğe başlamadan önce aile katılımının önemine dair sahip oldukları destekleyici veya engelleyici inançları ortaya koyarak, eğitim politikalarının ve müfredatın geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Yapı

AKYTÖ, toplam 25 maddeden ve iki ana alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu iki alt boyut, öğretmen adaylarının aile katılımına dair zıt kutuplardaki tutumlarını temsil etmektedir. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme ile yanıtlanmaktadır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

• İşbirliğini Destekleyici Tutumlar (15 Madde): Bu boyut, aile katılımının öğrenci başarısı ve okul ortamı üzerindeki olumlu etkilerini kabul eden, velilerle aktif işbirliğini teşvik eden tutumları ölçer. Örnek madde: “Okula katılımı sağlanan veliler eğitimi daha çok desteklemektedir.”
• İşbirliğini Engelleyici Tutumlar (10 Madde): Bu boyut, ailelerin okul işlerine karışmasının eğitim süreçlerini aksattığına, profesyonel sınırları ihlal ettiğine dair olumsuz ve çekimser tutumları ölçer. Örnek madde: “Ailelerin okulla ilgili konulara karışmamaları gerekir.”

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla 298 öğretmen adayı üzerinde çalışma yapılmıştır. Örneklem büyüklüğü belirlenirken, madde sayısının 5 katı olması kuralı (Yurdugül, 2005) dikkate alınmıştır. Verilerin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere istatistiksel testler uygulanmıştır. Elde edilen bulgular şunlardır:

• Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) Katsayısı: Örneklem yeterliliğini gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı .92 olarak bulunmuştur. Bu değer, kabul edilebilir alt sınır olan .50’nin oldukça üzerinde olup, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.
• Bartlett Küresellik Testi: Değişkenler arasındaki korelasyonun varlığını test eden Bartlett Küresellik Testi anlamlı bulunmuştur (p < .001). Bu sonuç, veri dağılımının ve örneklem büyüklüğünün faktör analizi uygulaması için yeterli olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları ve testin tutarlılığı yöntemleriyle incelenmiştir. Elde edilen değerler, AKYTÖ’nün yüksek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alpha): Ölçek maddelerinin tamamına ait Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı .75 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir düzeyin üzerinde yer almaktadır.
• Testi Yarılama Yöntemi: Testi yarılama yöntemiyle elde edilen güvenirlik katsayısı ise .72’dir.
• Uygunluk Geçerliği: Ölçeğin uygunluk geçerliğini incelemek amacıyla, AKYTÖ ile Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği arasındaki ilişki incelenmiştir. İstatistiksel analizler sonucunda, iki ölçek arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki (r = .58, p < 0.01) olduğu tespit edilmiştir.

Faktör Analizi

Veri setinin faktör analizine uygun olduğu kanıtlandıktan sonra, ölçekten elde edilen verilere yapısal geçerliği ortaya koymak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizde izlenen adımlar ve kullanılan teknikler şunlardır:

Araştırmada faktör çıkarma yöntemi olarak Temel Bileşenler Faktör Analizi (Principal Components Analysis) kullanılmıştır. Faktörlerin daha net yorumlanabilmesi için ise Varimax dik döndürme tekniği tercih edilmiştir. Faktör sayısının belirlenmesinde birden fazla kriter göz önünde bulundurulmuştur.

Kabul edilen kriterler arasında özdeğeri (Eigenvalue) birin üzerinde olan faktörlerin anlamlı kabul edilmesi yer almıştır. Ayrıca, yapının belirlenmesinde yığılma grafiğinin (scree plot) kırılma noktası da dikkate alınmıştır. Maddelerin ilgili faktöre yüklenme değerlerinin incelenmesinde ise minimum kabul değeri 0.50 olarak belirlenmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin iki faktörlü yapısı doğrulanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Kendini Bildirim Ölçeği

Maddeler ve Boyutlar: 25 Madde, 2 Alt Boyut

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmenlik programlarına kayıtlı)

Popülasyon Detayları: Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğrencileri (N=298)

Test Metodolojisi: Yapı geçerliği için Temel Bileşenler Faktör Analizi, iç tutarlılık için Cronbach Alpha katsayısı kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumları, veli katılımı, psikometrik özellikler, eğitimde işbirliği, Likert ölçeği, Bartın Üniversitesi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Çiğdem Yavuz-Güler

Yazışma E-posta Adresi: [email protected]

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylarına şu bağlantıdan ulaşılabilir: http://dx.doi.org/10.14686/BUEFAD.201428179

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: aile-katilimina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yavuz-Güler, Ç. (2014). Öğretmen Adayları için Aile Katılımına Yönelik Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 213-232. http://dx.doi.org/10.14686/BUEFAD.201428179
• Büyüköztürk, Ş. (2004). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık. (Faktör analizinde kullanılan metodolojik referans).
• Yurdugül, H. (2005). Ölçek geliştirme çalışmalarında örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(18), 1-13. (Örneklem büyüklüğü referansı).

Aile Katılımına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 2 alt boyut ve 25 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipi (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum) üzerinden yapılmaktadır.

• İşbirliğini Destekleyici Tutumlar (15 m): Okula katılımı sağlanan veliler eğitimi daha çok desteklemektedir.
• İşbirliğini Engelleyici Tutumlar (10 m): Ailelerin okulla ilgili konulara karışmamaları gerekir.