Öğretmenler İçin Aile Katılım Çalışmaları Hakkında Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmenler İçin Aile Katılım Çalışmaları Hakkında Tutum Ölçeği (TOAD), okul öncesi kurumlarda görev yapan öğretmenlerin, velilerin eğitim süreçlerine katılımına yönelik mevcut tutumlarını ölçmek amacıyla 2015 yılında geliştirilmiş tek boyutlu bir ölçektir. Ölçek, 3’lü Likert tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin yüksek düzeyde geçerliğe ve güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle açımlayıcı faktör analizi sonucunda tek faktörlü yapının, toplam varyansın %34.32’sini açıkladığı tespit edilmiştir. Güvenirlik katsayısı ise 0.89 olarak hesaplanmıştır.

Bu ölçek, okul öncesi eğitimde aile katılımı çalışmalarının başarısını etkileyen önemli bir değişken olan öğretmen tutumlarını standardize edilmiş bir biçimde değerlendirmek için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumu, okul öncesi eğitim, aile katılım çalışmaları, psikometrik, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, Likert ölçeği.

Yazarlar

Vedat Bayraktar, Gülşen Güven, Zeynep Füsun Temel

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin, öğrencilerin eğitim süreçlerine ailelerin aktif katılımını teşvik eden çalışmalara yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri (tutumları) belirlemektir. Bu tutumların belirlenmesi, kurumların aile katılım stratejilerini geliştirmesi ve öğretmen eğitim programlarını optimize etmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğretmenlerin aile katılımına ne ölçüde değer verdiğini, bu tür çalışmalara ne kadar istekli yaklaştığını ve bu faaliyetlerin öğrenci başarısı üzerindeki etkisine ne kadar inandığını nicel olarak ölçmeye hizmet etmektedir.

Yapı

Öğretmenler İçin Aile Katılım Çalışmaları Hakkında Tutum Ölçeği, öğretmen tutumları yapısal alanını ölçmektedir. Bu yapı, öğretmenlerin mesleki rollerinin bir parçası olarak gördükleri ailelerle işbirliği ve etkileşim düzeyini yansıtır. Ölçek, aile katılımının eğitimsel faydalarına yönelik inançları ve bu katılımı uygulama konusundaki motivasyonu tek bir boyutta toplamaktadır.

Geliştirme sürecinde yapılan analizler, ölçülen tutum yapısının tek ve baskın bir faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu tek faktör, öğretmenlerin aile katılımına ilişkin genel kabul veya reddini temsil eden bütüncül bir tutum skorunu sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA öncesinde, verilerin faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek için istatistiksel testler uygulanmıştır.

• KMO Testi: Örneklem yeterliliği için uygulanan KMO testi sonucu 0.66 olarak bulunmuştur. Bu değer, faktör analizine başlanabilmesi için kabul edilebilir minimum sınır olan 0.50’nin üzerindedir.
• Bartlett Küresellik Testi: Veri setinin çok değişkenli normal dağılıma uygunluğunu gösteren Bartlett küresellik testi (P<0.01) düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu doğrulamıştır.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler, ölçeğin geçerliğinin yüksek düzeyde olduğuna işaret etmektedir. Tek faktörlü yapının toplam varyansın %34.32’sini açıklaması, psikometrik literatürde tek faktörlü ölçekler için yeterli kabul edilen (%30 ve üzeri) bir düzeydir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Ölçek tek faktörlü olduğu için katsayı, ölçeğin tamamı üzerinden hesaplanmıştır.

Hesaplama sonucunda güvenirlik katsayısı 0.89 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmalarında ve özellikle Likert tipi ölçeklerde yüksek düzeyde güvenilirliği temsil etmektedir (Tezbaşaran, 1997). Bu sonuç, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde ilk analizde öz değeri (eigenvalue) 1’den büyük olan 6 faktör belirlenmiştir. Ancak, verilerin detaylı incelenmesi ve Şekil 1 (kaynakta belirtilmiştir) analizi, varyansı diğerlerinden belirgin şekilde daha yüksek olan tek bir baskın faktörün varlığını ortaya koymuştur.

Faktör sayısının yeniden belirlenmesinin ardından tekrarlanan açımlayıcı faktör analizi, ölçeğin tek bir faktörden oluştuğunu kesinleştirmiştir. Bu tek faktör, ölçeğe ait toplam varyansın %34.32‘sini açıklamaktadır. %30 eşiğinin üzerinde olması sebebiyle, ölçeğin tek faktörlü yapısı istatistiksel olarak yeterli kabul edilmiştir.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Öğretmenleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Okul öncesi kurumda görev yapan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Okul öncesi kurumlarda görev yapan ve aile katılım çalışmaları yürüten öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report). 3’lü Likert tipi derecelendirme: Katılıyorum, Katılmıyorum ve Kararsızım.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, okul öncesi, aile katılımı, tutum, geçerlik, güvenirlik, Cronbach Alfa, KMO.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler ve Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılabilir. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar Vedat Bayraktar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmenler-icin-aile-katilim-calismalari-hakkinda-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Bayraktar, V., Güven, G. ve Temel, Z. F. (2015). Okul öncesi kurumlarda görev yapan öğretmenlerin aile katılım çalışmalarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 755- 770.

2. Jeong, G. (2004). Faktör Analizi Kapsamında KMO ve Bartlett Testi İstatistiksel Gereklilikleri. [Orijinal kaynağın atıfta bulunduğu referans].

3. Tezbaşaran, A. A. (1997). Likert Tipi Ölçeklerde Güvenirlik Katsayısı Yeterliliği Üzerine Çalışmalar. [Orijinal kaynağın atıfta bulunduğu referans].

Öğretmenler İçin Aile Katılım Çalışmaları Hakkında Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için lütfen referans makaleye başvurunuz.