Aile Merkezli Bakım Tutum Ölçeği

Özet

Aile Merkezli Bakım Tutum Ölçeği (AMBTÖ), çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerin aile merkezli bakım uygulamalarına yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla 2018 yılında Ayfer Kara tarafından geliştirilmiş öz bildirim tipi bir araçtır. Ölçek, hemşirelik eğitimlerinin veya kurumsal müdahalelerin, profesyonellerin aile katılımına ve merkezli bakıma olan yaklaşımları üzerindeki etkisini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması sonucunda, ölçeğin yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik ölçütlerini karşıladığı belirlenmiştir.

Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmakta olup, hemşirelerin aileye saygı, işbirliği, bilgi paylaşımı ve aile katılımını teşvik etme gibi temel aile merkezli bakım bileşenlerine yönelik tutumlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile Merkezli Bakım, Hemşire, Tutum Ölçeği, Çocuk Sağlığı, Psikometri, Geliştirme Çalışması, Atatürk Üniversitesi.

Yazarlar

Ayfer Kara

Amaç

Aile Merkezli Bakım Tutum Ölçeği’nin temel amacı, çocuk kliniklerinde görev yapan hemşirelerin, Aile Merkezli Bakım (AMB) felsefesine yönelik mevcut tutumlarını ve inançlarını bilimsel metotlarla belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, hemşirelik hizmetlerinde AMB ilkelerinin benimsenme düzeyini saptamak ve bakım kalitesini artırmak için atılacak adımlara rehberlik etmek açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek aynı zamanda, hemşirelerin AMB ilkelerini uygulamaya ne ölçüde istekli olduklarını ve ailelerin tedavi sürecine katılımına ne kadar değer verdiklerini ortaya koyarak, kurumsal eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, “Çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerde, Aile Merkezli Bakım Tutum Ölçeği geçerli ve güvenilir olarak geliştirilir” hipotezini desteklemiştir.

Yapı

AMBTÖ, hemşirelikte etik ve profesyonel bir standart haline gelen Aile Merkezli Bakım (AMB) yaklaşımına yönelik profesyonel tutumu ölçmektedir. Bu yapı, hemşirenin aileyi hastanın bakımında bir ortak olarak görme, bilgi akışını sağlama ve ailenin ihtiyaçlarına duyarlılık gösterme eğilimlerini içeren çok boyutlu bir psikolojik eğilimi temsil eder.

Ölçülen psikolojik yapı, yalnızca bilgi düzeyini değil, aynı zamanda hemşirelerin aile katılımına yönelik duygusal tepkilerini ve davranışsal niyetlerini de kapsamaktadır. Ölçek bu sayede, hemşirelerin profesyonel uygulamalarındaki temel felsefi yönelimi ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, kabul edilebilir ve yüksek düzeyde ölçütleri karşılayacak şekilde yürütülmüştür. Yapı geçerliğini destekleyen önemli bulgulardan biri, madde toplam korelasyon değerleridir. Bu değerler, maddelerin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyla uyumunu gösterir ve AMBTÖ için r= 0.324 ile 0.771 arasında tespit edilmiştir. Bu aralık, maddelerin ölçeğin bütünüyle güçlü bir ilişki içinde olduğunu ve ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin ayırt edicilik geçerliği de analiz edilmiş ve p= 0.000<0.001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı tutum düzeylerine sahip bireyleri başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini kanıtlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerde geçerli olduğu sonucuna varmıştır.

Güvenirlik

AMBTÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlı ve kararlı bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır. İç tutarlılık güvenirliği, Cronbach’s Alpha katsayısı ile hesaplanmış ve sonuç 0.982 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler ölçekleri için mükemmel kabul edilen bir iç tutarlılık düzeyini temsil eder ve ölçek maddelerinin aynı yapıyı yüksek düzeyde ölçtüğünü gösterir.

Ek olarak, ölçeğin zamansal kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yapılmıştır ve bu analizde r= 0.895 gibi yüksek bir korelasyon katsayısı elde edilmiştir. Eşdeğer form güvenirliği de p= 0.000<0.001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Bu istatistiksel veriler, ölçeğin hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı kararlılık açısından yüksek güvenilirlik sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, Ayfer Kara’nın doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir ve bu süreçte kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulanmıştır. Kaynak içerikte faktör yapısına dair spesifik boyut bilgisi verilmemiş olsa da, geliştirme çalışmalarında yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizinin (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Elde edilen son derece yüksek Cronbach’s Alpha değeri (0.982), ölçeğin ölçtüğü yapının güçlü bir şekilde bütünleşmiş olduğunu ve muhtemelen tek bir baskın boyuta sahip olduğunu veya çok boyutlu yapıda alt boyutların birbirleriyle çok yüksek korelasyon gösterdiğini işaret etmektedir. Ölçeğin detaylı faktör yapısı, tezin metodoloji bölümünde incelenebilir.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum, Katılıyorum, Kararsızım, Katılmıyorum, Kesinlikle Katılmıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Hemşireler

Age Group: Yetişkin (Çocuk kliniklerinde çalışan hemşireler)

Population Details: Çocuk kliniklerinde görev yapan profesyonel hemşireler.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcıların aile merkezli bakım uygulamalarına yönelik tutumlarını derecelendirmeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Hemşireliği, Tutum Ölçümü, Cronbach Alpha, Test-Tekrar Test, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil (N/A)

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil (N/A)

Correspondence Address: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum (Tezin sunulduğu kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Aile Merkezli Bakım Tutum Ölçeği, Ayfer Kara tarafından 2018 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakları, yazar ve tezin sunulduğu kurum olan Atatürk Üniversitesi’ne aittir. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların sorumlu yazar Ayfer Kara ile iletişime geçmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu bağlantıdan indirilebilir: aile-merkezli-bakim-tutum-olcegi-toad.pdf. Tezin tam metnine ise YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr.

Kaynaklar

• Kara, A. (2018). Aile merkezli bakım eğitiminin çocuk hemşirelerinin tutumlarına etkisi (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.

Aile Merkezli Bakım Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte paylaşılmamıştır. Maddelerin tam listesi, telif hakları nedeniyle yazarın doktora tezinde veya ilgili akademik yayınlarında bulunabilir.