Soru Sorma Stratejileri Farkındalığı Ölçeği

Özet

Soru Sorma Stratejileri Farkındalığı Ölçeği (SSS FÖ), eğitim ortamlarında öğretmenlerin veya eğitimcilerin kullandığı çeşitli soru sorma stratejilerine ilişkin farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2021 yılında Soysal, Başalev ve Soysal tarafından yapılan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur. Bu geliştirme çalışması, yapısal geçerliği sağlamak adına hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini içermektedir. Ölçek, bireylerin pedagojik sorgulama yaklaşımlarını, öğrenci katılımını teşvik etme ve eleştirel düşünmeyi destekleme becerilerini ölçmeyi hedeflemektedir.

Ölçeğin psikometrik değerlendirmeleri, tatmin edici düzeyde iç tutarlılık ve yapısal uygunluk göstermiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin yedi farklı faktörden oluştuğu tespit edilmiş ve toplam varyansın önemli bir kısmını (%52,23) açıkladığı belirlenmiştir. Derecelendirme formatı, eğitimcilerin kendi uygulamalarına ne ölçüde katıldıklarını belirlemelerine olanak tanıyan 5’li Likert tipindedir.

Anahtar Kelimeler

Soru Sorma Stratejileri, Farkındalık, Öğretim, Psikometri, Geçerlik, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Soysal, Y., Başalev, S., Soysal, S.

[quads id=5]

Amaç

Soru Sorma Stratejileri Farkındalığı Ölçeği’nin temel amacı, eğitimcilerin sınıfta kullandıkları soru sorma teknikleri ve stratejileri hakkındaki bilişsel farkındalık düzeylerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, eğitim alanındaki araştırmacılara, öğretmenlerin ne tür sorgulama yaklaşımlarını benimsediğini ve bu yaklaşımların etkinliğini nasıl algıladıklarını belirlemek için standartlaştırılmış bir araç sağlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, eğitimde nitelikli soru sorma becerilerinin öneminin artmasıyla doğrudan ilişkilidir. Ölçek, sadece soruların içeriğini değil, aynı zamanda öğrencilerin cevaplarına verilen tepkiler, fikirlerin tartışmaya açılması ve öğrencilerin eleştirel düşünmeye yönlendirilmesi gibi pedagojik süreçleri de değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, eğitimcilerin sorgulama davranışlarının çok boyutlu doğasını temsil eden karmaşık bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, öğretmenlerin sadece bilgi düzeyinde sorular sormaktan ziyade, öğrencileri tartışmaya teşvik eden, çelişkili cevaplar üzerinde düşünmeye yönlendiren ve sınıf içi otoriteyi paylaşan stratejileri ne ölçüde benimsediği üzerine odaklanır.

Ölçeğin temel aldığı yapısal boyutlar, muhtemelen, Geri Bildirim ve Yönlendirme, Eleştirel Düşünmeyi Teşvik Etme, Cevap Değerlendirme Süreçleri ve Öğrenci Katılımını Sağlama gibi alt bileşenleri kapsamaktadır. Bu faktörler, bir eğitimcinin etkili ve farkında bir sorgulama uygulaması için gerekli olan çeşitli stratejik yaklaşımları temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak titizlikle incelenmiştir. Örneklem yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri, 0,904 olarak bulunmuştur; bu değer, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Yapılan analizler sonucunda ölçeğin yedi faktörlü bir yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır. Bu yedi faktörün, ölçülen yapıdaki toplam varyansın %52,23’ünü açıkladığı tespit edilmiştir. Bu oran, ölçeğin teorik yapıyı temsil etme yeteneğinin yeterli olduğunu ve yapısal geçerliğin istatistiksel olarak desteklendiğini göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı ile belirlenmiştir. Bu katsayı, 0,824 olarak rapor edilmiştir. 0,80 üzerindeki bu değer, ölçek maddeleri arasındaki iç tutarlılığın yüksek olduğunu ve ölçeğin tutarlı sonuçlar üretebilme kapasitesinin güçlü olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, yapısal geçerliği tesis etmek amacıyla iki aşamalı bir faktör analizi süreci izlenmiştir. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin faktör yapısının keşfedilmesini sağlamış ve yedi temel boyutun varlığını ortaya koymuştur.

Daha sonra uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise, AFA’dan elde edilen yedi faktörlü yapının teorik model ile ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. KMO değerinin yüksekliği (0,904) ve açıklanan toplam varyansın %52,23 olması, ölçeğin faktör yapısının hem istatistiksel hem de teorik açıdan güçlü ve kabul edilebilir olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Kesinlikle Katılmıyorum = 1, Kesinlikle Katılıyorum = 5)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler ve Öğretmen Adayları (Çalışmanın doğası gereği çıkarılmıştır)

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim düzeyi)

Popülasyon Detayları: Yükseköğretim düzeyinde eğitim alan veya görev yapan bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik özellikler, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak belirlenmiştir. İç tutarlılık analizi için Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Stratejileri, Öğretmen Farkındalığı, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Pedagojik Sorgulama, Eğitim Psikolojisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serenay Başalev

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Çalışmada belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Çalışmada belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Telif Hakkı ve İzinler: Ölçeğin kullanımı için ilgili yayına atıf yapılması gerekmektedir.

Ücret: Bilgi verilmemiştir (Genellikle akademik yayınlarda ücretsizdir).

Test Yılı: 2021

Referanslar

Soysal, Y., Başalev, S., & Soysal, S., (2021). Soru Sorma Stratejileri Farkındalığı Ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science, 11(1), 92-110. DOI: 10.5961/jhes.2021.432

Ek olarak, makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: soru-sorma-stratejileri-farkindaligi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Soru Sorma Stratejileri Farkındalığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• 16. Dersin belirli kısımlarında o ana kadar konuşulan bütün konu ve kavramlarla ilgili genel bir özetleme yaparım.
• 4. Sorularımla öğrencilerin söylediklerini (iddialarını) desteklemeleri için örnekler vermelerini talep ederim.
• 32. Sınıfta ortaya çıkan fikirlerin doğruluğuna ya da yanlışlığına karar verme hakkı hem bana hem de öğrencilerime aittir.
• 25. Öğrencinin birbiri ile uyuşmayan cevabı olduğunda ona bunu fark ettirip daha tutarlı fikirler sunmasını talep ederim.
• 20. Sorduğum soruların tek ya da sabit bir cevabı vardır.
• 3. Öğrencimin verdiği cevabı değerlendirmeyip ek bir soru sorarım.
• 18. Öğrencilerimin verdikleri cevapların doğru ya da yanlış/eksik olduklarını/olduğunu onlara hemen söylerim.